22-10-2014

Tìm hiểu chính sách đào tạo lớp trí thức mới của nhà nước Nga Xô Viết để hiểu trí thức được đào tạo ở Hà Nội sau 1954

  Tập tiểu luận  Về trí thức Nga ( La Thành và Phạm Nguyên Trường dịch, nxb Tri thức H. 2009)  gồm có nhiều bài viết xuất sắc
+ Chân lý của triết học và sự thật của người trí thức 
+ Khủng hoảng trí tuệ và sứ mệnh của tầng lớp trí thức cả hai cùng của  tác giả N.A. Berdaev
+ Tầng lớp kỹ giả -- Alekssandr Solzhenítsyn
+ Phẩm tính trí thức -- Dmitri Likhachev
Riêng bài Bàn về  số phận của tầng lớp có học ở Nga của Sergey Kirilov thì bàn sâu vào lớp trí thức Nga sau 1917. Tầng lớp này  đã được quan niệm như thế nào, nhà nước xô viết đã hình thành họ theo những cách thức ra sao, tại sao giới trí thức Nga  lại có bộ mặt như chúng ta đang thấy, tại sao trong thời đại mới,  đa số những người này dừng lại ở cái trình độ thảm hại và kèm theo  những suy đồi  về đạo đức quá rõ so với trí thức Nga trước Cách mạng.
Chúng tôi lược thuật  bài này, cốt để các bạn xa gần qua đó, từ trí thức Nga sau 1917, có thể hiểu thêm về lớp trí thức được đào tạo ở Hà Nội sau 1954.
Trong cơn thức tỉnh sau chiến tranh, nay là lúc xã hội thường hay chê trách lớp trí thức này về mọi mặt.  Nhưng nếu hiểu được người trí thức ở ta là thế và được nhào nặn như thế, chúng ta sẽ độ lượng với họ hơn với nghĩa… bớt hy vọng ở họ hơn.

Đọc tiếp ...

20-10-2014

Ghi chép trong tuần ( 13-19/10/2014)

14-10
MỘT BÀI THƠ CHÍN ĐẸP
CỦA MỘT GIAI ĐOẠN VĂN HỌC PHỤC HƯNG
Nửa đầu tháng mười tôi ở Hà Nội. Thường hay nhớ lại một bài thơ của Tế Hanh mà nay đã quên cả tên:
Em lại về trong ngày hội lớn
Trong khi mùa lại đón thu sang
Thủy tinh trong suốt từng không khí
Rót mật bầy ong tải nắng vàng

Đọc tiếp ...

12-10-2014

Quản lý Hà Nội sau 10-1954 -- một cách hiểu về dân chủ quá dung tục

Trong các nhận xét của  Nguyễn Huy Tưởng mà tôi đã nêu ở bài trước Những thay đổi  đã đến với  Hà Nội từ sau 1954:Tính nghiệp dư trong quản lý, thì cái nhận xét có liên quan đến nhân sự “con sen trở thành đại biểu khu phố”có lẽ là quan trọng nhất.

Đọc tiếp ...

Những thay đổi đã đến với Hà Nội từ sau 1954: Tính nghiệp dư trong quản lý.

     Sau Cải cách ruộng đất, nhiều nông dân được chia quả thực, có khi là cả một phần những cơ ngơi nhà cửa và những đồng đất bờ xôi ruộng mật của địa chủ.
    Nhưng nhiều người trong họ, nhất là những người được chia đậm, lại là những người chưa có của cải bao giờ, họ không biết làm chủ.
    Không những dốt nát kém cỏi, không biết làm cho của cải sinh sôi nẩy nở, mà có khi một số người này còn rơi vào cảnh rượu chè cờ bạc, đến mức bán cả nhà cửa và đẩy vợ con vào cảnh nghèo khó như cũ.

Đọc tiếp ...

10-10-2014

Hà Nội và một số nhà văn các thế hệ trước 1986


  Cái thể loại mà tôi "bịa" ra để gọi  Một số nhà văn Việt Nam hôm nay với Hà Nội, làm năm 1986, là kể chuỵện đời sống văn học.
Ở đây, tôi có ý đi vào tìm hiểu ảnh hưởng của Hà Nội đối với đời sống các nhà văn Việt Nam mà tôi đọc nhiều và với một số  lớn, có quen biết riêng . 
Qua các tài liệu văn học sử cũng như qua các hồi ức, kỷ niệm của các đương sự, và chủ yếu là qua chuyện trò trực tiếp với các đồng nghiệp đó, tôi muốn ghi lại tình cảm thiêng liêng của nhiều nhà văn với Hà Nội: 

Đọc tiếp ...

08-10-2014

Hà Nội mất & được

       Đã thành một thói quen, dân ta do đời sống quá buồn nên rất ngại nói chuyện buồn, và càng giả vui để tự lừa mình, thì cuộc sống lại càng buồn hơn.
       Vào những dịp phải vui -- như dịp đầu năm của cái năm chuẩn bị kỷ niệm Thăng Long ngàn tuổi, hoặc lúc nhìn lại Hà Nội từ 10-1954 tới nay --, mà kể những chuyện buồn của Hà Nội chắc một số người e ngại.

Đọc tiếp ...

05-10-2014

Tô Hoài, người tận tụy đến cùng với những tư tưởng của mình


Mới đấy mà đã sắp được 100 ngày kể từ khi tác gỉả Dế mèn qua đời



 Tadeusz Rozewicz là nhà thơ Ba Lan sinh 1921 qua đời 2014. Có một bài thơ của ông tìm cách cắt nghĩa về người viết văn gợi cho tôi nhiều liên tưởng.

Nhà thơ là ai
Nhà thơ là người làm thơ
và là kẻ chẳng làm thơ bao giờ

Đọc tiếp ...

28-09-2014

Trở lại với các danh nhân lịch sử để hiểu các VIP hiện thời

Do những cấm kỵ không được viết về các danh nhân hiện đại,
giới sử học của ta cũng lảng tránh luôn
không viết về các danh nhân trong quá khứ

 Những trang sử học không có con người --Sử Việt Nam được lưu hành chính thức hiện nay có ba chỗ dở khiến nó không còn là sử nữa. Ba chỗ dở đó là

Đọc tiếp ...

25-09-2014

"Đèn Cù" và việc viết về các nhân vật chính trị tầm cỡ quốc gia


 Những chân dung chính trị đầy ấn tượng
Tôi muốn dùng lại cái cụm từ hai trong một để chỉ Đèn cù.
Đây là một cuốn tự truyện của một trí thức. Người trí thức này làm cái nghề mà ở Việt Nam dễ đánh mất mình nhất là nghề làm báo.

Đọc tiếp ...

22-09-2014

Bước rẽ ngoặt của Đổi mới văn nghệ -- hai năm 1988 -1989 (I I). Đại hội nhà văn cuối 1989.

Moskva đầu 1989
   
20/1
Ph, một nghiên cứu sinh ở Đôm 5 bảo báo Văn nghệ sở dĩ bây giờ vẫn còn đọc được, đó là do sự mở ra của Nguyên Ngọc. Nên việc cách chức ông ta vẫn đánh mạnh vào xu thế dân chủ.
Ph. vẫn không thích những người hăng hái hôm qua, bây giờ lập tức cộng tác với báo Văn nghệ .

Đọc tiếp ...

13-09-2014

Bước rẽ ngoặt của Đổi mới văn nghệ -- hai năm 1988 -1989 (I)

Tiếp theo phần nhật ký 
Chuyện văn nghệ Hà Nội nghe ở Moskva 1987
—đưa trên blog này ngày 22-8-13

Từ tháng 1-10-1986 tới 30-9-1989, tôi sống chủ yếu ở Moskva, chỉ có một đợt về phép từ giữa tháng 10 tới giữa tháng 12-1988. Các sự kiện văn nghệ xảy ra hồi đó được tham dự rất ít chủ yếu chỉ được nghe kể lại. Khi chỉnh lý những trang nhật ký này, tôi cũng không có điều kiện kiểm tra đối chiếu lại với các nhân chứng là người trong cuộc cũng như mọi số liệu ngày tháng trên báo chí đương thời. Rất mong các bạn khi  đọc lưu ý và thể tất cho những bất cập đó.


Moskva  nửa đầu 1988
22/2
 Nghe tin Hà Nội lập ban trù bị cho Đại hội nhà văn, trong danh sách có Nguyễn Đăng Mạnh, Mai Liên tức lắm.

Đọc tiếp ...

08-09-2014

Một bài thơ thương khóc Liban mà như được viết riêng cho Việt Nam

 Dưới đây là một bài thơ tôi chép lại từ trên mạng. Vốn có tên là Khốn khổ nước tôi  - nguyên tác Pity the Nation, tác giả là nhà thơ Kahlil Gibran, Từ Linh phỏng dịch.
     Không rõ bài thơ  đúng với nước Liban đến đâu nhưng tôi thấy nó gần đúng với tình cảnh nước Việt ta hôm nay:

Đọc tiếp ...

31-08-2014

Trí thức thời nay – đằng sau thói háo danh là tình trạng tha hóa kéo dài

 Nguyên là bài Thói háo danh,bệnh vĩ cuồng & tình trạng tha hóa của giới trí thức
  In lần đầu trên Tuanvietnam.net 31-7-2009 và in lại trên blog này ngày 7 và 9-8-2009


Bệnh sùng bái danh hiệu, chức vụ... trong giới trí thức từng được Đặng Hữu Phúc (TuanVietNam 24-06-2009) xem như một quốc nạn. Chỉ có thể chia sẻ với một khái quát như thế nếu người ta nhận ra những gì đứng đằng sau cáí căn bệnh có vẻ dễ thương đó là sự liên đới của nhiều “chứng nan y “ cùng là sự tha hoá của giới trí thức cũng như của nhiều lớp người khác.

Đọc tiếp ...

19-08-2014

Tố Hữu 1979 ( phần tiếp)

CÁO LỖI Trong lúc vội vã, tôi đã đánh máy nhầm con số trên đề bài. Đề bài cũ ghi là Tố Hữu 1976. Nay xin đổi lại là Tố Hữu 1979. Mong được bạn đọc thứ lỗi.

3-8.
 Vụ trưởng Xuân Trường họp các báo, gợi ý phê phán bản đề dẫn và bài Hoàng Ngọc Hiến. Việc này do Tố Hữu ra lệnh hay Xuân Trường muốn lập công?
8-8
Nghe là Đảng đoàn họp. Chế Lan Viên từ Sài Gòn ra. Xuân Trường – với vai trò phái viên cấp trên được mời--mặt hằm hằm bước lên cầu thang.

Đọc tiếp ...

Tố Hữu 1979

CÁO LỖI Trong lúc vội vã, tôi đã đánh máy nhầm con số trên đề bài. Đề bài cũ ghi là Tố Hữu 1976. Nay xin đổi lại là Tố Hữu 1979. Mong được bạn đọc thứ lỗi

Nguyên là bài Ghi chép từ Hội nghị nhà văn đảng viên 6-1979 đã in trên blog này 5-2-2013 và 7-2-1913. Nhân thấy bạn đọc quan tâm nhiều tới bài Để hiểu thêm Tố Hữu, xin giới thiệu lại hình ảnh của ông trong một chiến dịch đặc biệt. Đây có thể xem  như một chiến công hiển hách của nhà thơ – quan chức cao cấp này trong việc duy trì sự tồn tại ở đỉnh cao của mình những năm sau chiến tranh, trước khi bị phế truất 1986.

Đọc tiếp ...

15-08-2014

Nhật ký Ðặng Thuỳ Trâm và đời sống tinh thần người Việt sau chiến tranh


In lần đầu trên mạng Talawas  23-6-2008

In lại trên blog này ngày 07-05-2009.
Từ một quan niệm kéo dài trong lịch sử
 và đã trở thành tâm thức dân gian…

Qua một chương trình phim truyền hình thời sự, có lần tôi được thấy cảnh những người lính Nga trở về từ chiến tranh, một số còn sống đến tận cuối thế kỷ XX, đầu XXI. Điều khiến tôi lạ nhất là cuộc sống hoà bình với nhiều người trong họ hình như không còn thích hợp. Chỉ làm việc để đủ sống tàm tạm, ngoài ra như đã bị chiến tranh lấy hết hồn vía, mỗi người là một cái bóng.

Đọc tiếp ...

11-08-2014

Chiến tranh, nhớ và quên


Bài học từ trận lụt phố cổ Passau là tên một bài viết in trên TTCT03/06/2014, tác giả là Võ Văn Dũng (nghiên cứu sinh ngành Đông Nam Á - Trường đại học Tổng hợp Passau, CHLB Đức). Bài báo kể:
Passau (bang Bayern, Cộng hòa liên bang Đức) thành phố hơn 2.700 năm tuổi. Tháng 6-13, thành phố bị một trận lụt. Gần bốn tháng sau, nhà nhiếp ảnh Christoph Brandl từ Berlin đến Passau để phối hợp tổ chức một cuộc triển lãm kéo dài sáu ngày về trận lụt với phong cách “mở” hoàn toàn: mọi người dân có thể tham gia triển lãm tranh ảnh, vật dụng... liên quan đến trận lụt và thoải mái sáng tạo cách sắp đặt theo ý tưởng của mình.

Đọc tiếp ...

05-08-2014

Thái Lan -- xứ sở biết tự cai trị

Một thoáng trên đường
Từ phòng ăn của một khách sạn nhỏ nhìn ra, tôi cảm thấy thiên nhiên ở thành phố  Đông Nam Á mà mình vừa đến cũng “tự nhiên như nhiên”, cũng ngang dọc cao thấp tùy tiện không ra hàng ra lối, tức không được chăm sóc một cách kỳ khu tinh tế, do đó có cái vẻ mỹ lệ,  nó là niềm tự hào về sự có mặt của con người, như ở bên Tầu bên Nhật.

Đọc tiếp ...

27-07-2014

Tiếp nhận và vận dụng lý luận trong nghiên cứu văn học hiện nay

Trong bài viết này, tôi tập trung  nêu một  số nhận xét cụ thể:
  --  mấy chục năm qua, đời sống lý luận có  nhiều sôi động bởi đó  là do nhu cầu xã hội đòi hỏi. Song được như thế một phần, là nhờ dịch của nước ngoài ; về căn bản ta chỉ mang những cái học được ra áp dụng ;  mà trong  việc vận dụng cũng đang có  nhiều điều bất cập.
--  sự phát triển lý luận vẫn chưa có gì đáng kể ; lại đã xuất hiện tình trạng khoe mẽ, làm dáng, thói láu cá phản khoa học.
 --  Những  căn bệnh này vốn có trong tư duy lý luận các thế hệ cũ nay được tái phát và trở nên trầm trọng hơn.

Đọc tiếp ...

22-07-2014

"Thành thì đen kịt đốc thì lang .. " hay là sự chuyển đổi phương thức tự sự trong thơ Tú Xương

NGUYÊN ĐÂY LÀ MỘT CÂU THƠ TRONG BÀI PHỐ HÀNG SONG

Ở PHỐ HÀNG SONG THẬT LẮM QUAN,
THÀNH THÌ ĐEN KỊT, ĐỐC THÌ LANG
CHỒNG CHUNG VỢ CHẠ, KÌA CÔ BỐ ĐẬU LẠY QUAN XIN, NỌ CHÚ HÀN

 Thành  là tên gọi viên phòng thành,  chức quan chỉ huy quân sự một tỉnh, cũng như đốc học là người phụ trách giáo dục cuả tỉnh. Cả hai nằm trong hàng loạt gương mặt những con người đương thời mà Tú Xương  từng phác họa.  

Đọc tiếp ...