06-07-2015

Thạch Lam trong mắt Khái Hưng



 Lời dẫn
Trong nhóm Tự Lực, Khái Hưng lớn tuổi nhất (sinh 1896) mà Thạch Lam ít tuổi nhất (sinh 1910). Nhưng hai người gần nhau ở chất nghệ sĩ, cái điều hơi thiếu ở Nhất Linh và Hoàng Đạo (hai người anh của Thạch Lam có vẻ nghiêng về dạng nhà hoạt động xã hội nhiều hơn).

Đọc tiếp ...

25-06-2015

Kỷ niệm 105 năm ngày sinh Thạch Lam ( phần II )


Lời dẫn       Sống Hà Nội hôm nay nhớ Hà Nội hôm qua
         Tôi còn nhớ -- không biết có chính xác?-- đâu khoảng giữa 2012, Phong Điệp, một bạn trẻ viết văn và chủ nhân trang mạng cùng tên, có viết trên đó  một bài viết mà nội dung có cái  ý tự hỏi :
– ai cũng thấy Hà Nội hôm nay nhếch nhác thật,
-- nhưng có phải là xưa nay Hà Nội vẫn thế, cái câu Hà Nội thanh lịch chỉ là nỗi ước ao mà bao thế hệ mong mỏi nhưng không đến được?

Đọc tiếp ...

24-06-2015

Kỷ niệm 105 năm ngày sinh Thạch Lam (phần I)

                
 Thạch Lam sinh 7-7-1910 mất 28--6 - 1942. Vậy đầu tháng 7 này là dịp kỷ niệm 105 năm ngày sinh của ông.  Hai tiểu luận của tôi về Thạch Lam 
 Thạch Lam: Cốt cách một trí thức mới
 Thạch Lam : Tìm vào nội tâm tìm vào cảm giác
đã in trong Nhà văn tiền chiến và quá trình hiện đại hóa, 2006
Ngoài ra, trong những năm qua tôi còn một số bài ngắn viết về con người và tác phẩm của Thạch Lam, in lẫn vào các tập chân dung và phiếm luận, nhân dịp này xin được đưa lại trên mạng, sau khi đã có sửa chữa hiệu chỉnh so với bản in trên giấy các năm trước.

Đọc tiếp ...

23-06-2015

Nhật ký văn nghệ 1990 (phần cuối)

 25/9
Lê Minh Khuê kể: Ngọc Tú bảo là Như Trang đang đứng ra lập ban liên lạc các nhà văn nữ, nhưng Khuê đã trả lời:
- Em không tham gia đâu, chị không biết chị Trang là dân thương nghiệp à.
Cách đây ít lâu Như Trang đã có một bài điểm qua lực lượng sáng tác nữ, trong đó tự khen mình không tiếc lời.
Có vẻ như trong xã hội bây giờ, ai thích trình bày ra ban bệ nọ kia, ấy là người có thể dùng cái tổ chức ấy làm một việc gì đấy.

Đọc tiếp ...

22-06-2015

Khái Hưng- Mấy bài tạp văn viết trên Ngày nay 1938-1940


             
Khái Hưng là loại nhà văn viết khá dễ dàng – dễ dàng chứ không phải dễ dãi. Tôi cứ hình dung  giá kể có ai đó muốn  ông viết dăm giòng về bất cứ vấn đề gì, ông cũng viết được. Đọc các bài tạp văn của Khái Hưng, tôi hiểu tài làm báo cũng tức là tài quan sát và khả năng ứng biến của ông trước các hiện tượng nẩy sinh trong đời sống hàng ngày.

Đọc tiếp ...

19-06-2015

Khái Hưng - các bài phê bình điểm sách xem kịch, in trên Ngày nay 1937-1940, Chủ nhật 1940


                       Giờ đây các báo Phong hóa Ngày nay bản điện tử đã được đưa rộng rãi trên các trang mạng nổi tiếng. Nhưng tôi thiết nghĩ  vẫn cần có những người trích ra từ các trang báo đó những bài được coi là có giá trị của riêng tác giả nào đó hoặc xếp theo chủ đề nào đó. Chúng tôi giới thiệu dưới đây mấy bài  của Khái Hưng mà chúng tôi chụp được ở các Thư viện mấy chục năm về trước. Mong sẽ có ích cho các bạn có nhu cầu nghiên cứu.

Đọc tiếp ...

15-06-2015

Nhật ký văn nghệ 1990 (phần II)


    Xin lỗi  bạn đọc là  phần đầu bản  cũ 15-6 -2015 đã có một vài sự lộn xộn về trật tự thời                     gian.  Hôm nay chúng tôi đã chỉnh sửa lại . 21-6-2015
                                                                                                   
                                                                                           


Lời dẫn

 Tình hình Hội nhà văn  1976 - 1990 gắn liền với các hoạt động khôn ngoan đi kèm với sự hiểu biết xác đáng về thực trạng xã hội VN hậu chiến của người Tổng thư ký Hội từ 1958 – Nguyễn Đình Thi:

Đọc tiếp ...

11-06-2015

Nhật ký văn nghệ 1990

7/1
Tình hình Hội nhà văn sau đại hội ? Một thể bùng nhùng. Con người thường mong thay đổi. Nhưng có thay đổi được không nếu cái hôm qua đã là bản chất của họ!

Đọc tiếp ...

10-06-2015

Nhật ký văn nghệ 1989

Trong hai năm qua, tôi đã trình ra với bạn đọc những trang ghi chép về đời sống văn nghệ 1987 - 1989. các bạn có thể tìm lạitrên blog này 
    http://vuongtrinhan.blogspot.com/2013/08/chuyen-van-nghe-ha-noi-nghe-o-moskva.html
   http://vuongtrinhan.blogspot.com/2014/09/buoc-re-ngoat-cua-oi-moi-van-nghe-hai_22.html

         Dưới đây tôi chỉ mạn phép giới thiệu lại những trang ghi chép 1989, có liên quan đến Đại hội nhà văn VN lần thứ tư. 
         Đời sống văn nghệ thì phức tạp bản thân tôi chỉ nghe được một ít chuyện, từ nghe đến ghi còn nhiều rơi vãi. 
        Mặc dù vậy, tôi cứ trình ra ở đây với hy vọng là thúc đẩy một tinh thần hồi cố thật tỉ mỉ thật rộng rãi. Xét ở góc độ lịch sử, những người cầm bút thế hệ tôi trở về trước còn nợ các bạn trẻ hôm nay rất nhiều, chúng ta cần phải trở đi trở lại với quá khứ thì mới giúp nhau có được cái nhìn sáng rõ về các sự kiện trước mắt.

Đọc tiếp ...

09-06-2015

Thế Lữ người mở đường táo bạo và dừng lại đúng lúc



Vài nét tiểu sử 
Thế Lữ tên thật là Nguyễn Thứ Lễ - 
Ngày sinh 10-6-1907 (một số sách viết nhầm 6-10). 
Ngày mất 3-6-1989. 
Từng được coi là nhân vật chủ chốt trong Tự Lực văn đoàn, viết nhiều trên các báo Phong hóa, Ngày nay. 
Sau chuyển sang hoạt động sân khấu và từ 1945, chỉ làm sân khấu. 
Tác phẩm chính: Mấy vần thơ (thơ, 1935), Vàng và máu (truyện, 1934), Trại Bồ Tùng Linh (truyện, 1941) v.v...

Trong một bài thơ mang tên Lời mỉa mai Thế Lữ viết:
Tôi dấn bước đầu trong cảnh trần gian
Ông cũng là tác giả của hai câu thơ mà Xuân Diệu thích nhắc lại:
Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy
Ngàn năm chưa dễ đã ai quên
Nên hiểu cái ấn tượng về sự mở đầu này như thế nào? 

Đọc tiếp ...

28-05-2015

Cuộc khủng hoảng của nhà Trần sau khi đánh thắng quân Nguyên

Tiếp tục câu chuyện về Trần Khánh Dư: Vừa là  người anh hùng có công vừa là viên quan cai trị có tội  đưa trên blog này ngày 1-10-2013 
http://vuongtrinhan.blogspot.com/2013/10/vua-la-nguoi-anh-hung-co-cong-vua-la.html

Trên con đường lấy lịch sử để giải thích hiện tại, có một việc tôi đang muốn dành thời gian để  làm là đọc lại sử nước mình những năm sau chiến tranh – ta hay gọi là hậu chiến.
 Câu hỏi đặt ra hôm nay: đánh xong quân Nguyên, xã hội VN thời nhà Trần ra sao? Và tôi tìm thấy một số tư liệu như sau.

Đọc tiếp ...

18-05-2015

Mai Thảo - khao khát và bất lực

Tìm lại Mai Thảo qua một số bài viết trên Sáng tạo,  Khởi hành , Vấn đề

 Khoảng những năm 73-74, kho báo chí văn nghệ Sài Gòn ở Thư viện quân đội  Hà Nội chỉ có hai tạp chí Bách khoaVăn, vì thế văn học miền Nam với tôi lúc ấy chủ yếu là Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến, Vũ Hạnh, Dương Nghiễm Mậu, Nguyễn Mộng Giác, Ngụy Ngữ, Trần Thị Ng.H...
Tới mấy tháng hè 1976, khi vào Sài Gòn tìm lại báo cũ ở một kho Thư viện… tôi mới có dịp đọc rộng hơn. Đọc Khởi hànhThời tập, làm quen với Vũ Khắc Khoan, Viên Linh, Nguyễn Nhật Duật, Cao Huy Khanh. Trở lại Sáng tạoNghệ thuật, biết thêm các tác giả lớp trước, Thanh Tâm Tuyền, Doãn Quốc Sĩ, Trần Thanh Hiệp.
 Mai Thảo 1973-75 là một cái gì đã thành hình và lẫn đi giữa những người khác. Một người từ xa nhìn vào và chỉ đọc lõm bõm như tôi không có ấn tượng gì rõ rệt.
 Nhưng trở về thời 1968-70, nhất là đặt ông trong cái mạch chung văn học miền Nam “thời kỳ góp đá”, mới thấy Mai Thảo rõ hơn.

Đọc tiếp ...

13-05-2015

Lưu Quang Vũ và những bài thơ "viển vông cay đắng u buồn" viết trong những năm chiến tranh

Lời dẫn

 Năm 1993, Bầy ong trong đêm sâu  tập hợp những bài thơ Lưu Quang Vũ mà trước đó ít người biết tới  được xuất bản. 

Sở dĩ một tiếng nói mà suốt những năm chiến tranh bị vùi dập bị quên lãng nay được khôi phục, đó cũng là  nhờ vào uy tín của tác giả bên sân khấu. Thêm nữa, cái chết bất ngờ của Vũ và gia đình lại càng làm cho người ta muốn biết thêm về cả những bước đường đời đã qua.

Bản thân tôi có may mắn được viết ít dòng dùng làm lời bạt cho tập thơ. Bài bạt Lưu Quang Vũ và những bài thơ "viển vông cay đắng u buồn" viết trong những năm chiến tranh này  sau đó đã  đổi tên thành Lưu Quang Vũ và một mảng đời một mảng thơ thường bị quên lãng được đưa vào  tập Cây bút đời người 2002.      

Với bản thân tôi và một số bạn bè khác, chính ra, những vần thơ mà Lưu Quang Vũ làm không để đăng báo, làm cho riêng mình, làm trong lúc bĩ này  mới lại là phần sáng giá nhất trong sự nghiệp của anh. Năm 1993 tôi đã nghĩ thế và nay, 40 năm sau chiến tranh, vẫn nghĩ thế. 

Chúng tôi sẽ trở lại với đề tài này trong một bài viết tiếp.

Đọc tiếp ...

03-05-2015

Thực trạng nghiên cứu văn hóa VIỆT NAM thời gian qua



Mạng Văn hóa Nghệ An vừa giới thiệu bài trao đổi với chúng tôi về công tác nghiên cứu hiện nay.
http://vanhoanghean.com.vn/…/nghien-cuu-van-hoa-tu-goc-nhin…
Đối tượng nói tới trong bài đó, là cả hai mảng nghiên cứu văn học và nghiên cứu văn hóa, vì thế không mảng nào thật kỹ.
Chúng tôi dự định tách bài phỏng vấn đó ra làm hai và viết lại mỗi phần,khi nào xong sẽ đưa lên mạng một thể.

Riêng về văn hóa, từ 2-10-2009, trên blog này chúng tôi đã có bài viết mang tên
Tìm hiểu thực trạng công tác nghiên cứu văn hóa VN hiện thời và một đề xuất cụ thể
Dưới đây xin giới thiệu lại.

Đọc tiếp ...

26-04-2015

Việc kiếm sống của người mình, thời chiến và hậu chiến


Phần đầu của bài viết này đã từng đưa trên blog này.
Nhưng để độc giả có thể hiểu phần thứ hai mới bổ sung,
xin được giới thiệu lại một lần nữa,
người viết rất mong được lượng thứ.


KIẾM SỐNG VỚI BẤT CỨ GIÁ NÀO !
Thời tiết oi ả, đang nóng bỗng lạnh đang lạnh bỗng nóng, nhiều nhà đêm trước vừa mở điều hoà, đêm sau đã phải lôi chăn mùa rét ra đắp, khí trời năm nay ở đồng bằng sông Hồng độc quá !
Chẳng những con người nhoai ra mà đến cả các giống vật cũng khó sống: ở vùng ngoại ô tôi đang ở, sáng sáng trên mặt hồ vô khối cá chết nổi lềnh bềnh.

Đọc tiếp ...

20-04-2015

Vài điều suy nghĩ về lớp trẻ hiện thời

Bài trả lời phỏng vấn này được đưa lên mạng VNN ngày 22-10-2007.
Đường link của nó là

http://vnn.vietnamnet.vn/giaoduc/2007/10/750643/ 


Gần tám năm sau đọc lại, điều đầu tiên tôi nhận ra là cái tiêu đề Lớp trẻ cần tự hình thành hệ thống giá trị mới, mà nó mang lúc đầu,  không thể được coi là một lời đề nghị nghiêm chỉnh.

Đọc tiếp ...

16-04-2015

Nhân hai cuốn sách dịch của nhà xuất bản "Kim Đồng"


Bàn về sự khốn cùng của tri thức triết học ở ta hôm nay và
nhu cầu vượt thoát khỏi sự khốn cùng đó


Đã đưa trên FB của tôi 14 và 16-4 thành hai đoạn ngắn,
nay cả hai nhập một


HAI CUỐN SÁCH VIẾT VỀ CÁC VÂN ĐỀ TRỪU TƯỢNG MÀ LẠI DÀNH CHO BẠN ĐỌC NHỎ TUỔI

Nhân đi mua sách cho hai cháu nội, tôi thấy có hai cuốn có những cái tên khá dài, nội dung thì hình như quá cao, quá trừu tượng
-- Cuốn sách về những sự trái ngược mang tính triết học
-- Những câu hỏi hóc búa về đức tin


Đọc tiếp ...

05-04-2015

Bị cầm tù bởi quá khứ


Do nhu cầu làm báo, mấy chục năm liền trước khi về hưu, tôi thường phải đọc lại báo chí tiền chiến ngày Tết để làm hàng phục vụ người đón xuân thời nay.
Nay đã đến lúc đọc lại chính cái viết về Tết của thời mình – tức là các bài báo tết từ sau 1945 tới nay, nhất là từ sau 1975 --, ấn tượng chính còn lại trong đầu óc tôi là một sự khác biệt:

Đọc tiếp ...

31-03-2015

Sự đỏng đảnh của mùa xuân trên đồng bằng Bắc bộ


Ở cơ quan tạp chí Văn nghệ quân đội trước 1975, Nguyễn Minh Châu nổi tiếng là … hay sổ ra những câu ngược đời.
Chẳng hạn trong khi ai cũng nói là mùa xuân đẹp mùa xuân mơn mởn sức sống, thì có lần ông cho mọi người thất vọng bằng một câu xanh rờn:
-- Chính ra ở mình, mùa xuân lại là mùa bẩn nhất. Đấy các ông thử nhìn xem đường xá lầy lội có kinh không? Làng nào còn ít bụi tre, thì xuân này lá tre rụng đầy đường, mà chính các thân tre lại xơ xác trông gớm chết đi được !

Đọc tiếp ...

26-03-2015

Vũ Hùng và những trang sách không chỉ dành cho bạn đọc nhỏ tuổi


Lời giới thiệu viết cho bộ sách 
các tác phẩm viết cho thiếu nhi của Vũ Hùng 
 nxb Kim Đồng,  2014


Thiên nhiên dữ dội , thiên nhiên hùng tráng 
 Cũng như các bạn trẻ bây giờ, các cuốn tiếng Việt  mà tôi học ở tiểu học cũng có nhiều bài nói về thiên nhiên cây cỏ. Nhưng thiên nhiên trong những bài đó thường chỉ thu vào những cảnh tượng đơn sơ nhỏ hẹp. Những cánh đồng phì nhiêu, cây đa đầu làng, dòng sông bến nước --,cảnh vật  gợi ra một cảm giác êm đềm thơ mộng nhưng đơn sơ quanh quẩn.

Đọc tiếp ...