28 thg 3, 2017

Đi tìm con người giữa sự hỗn độn của lịch sử

Từ 1992, triết gia người Nhật Francis Fukuyama, đã viết cuốn "The End of History and the Last Man" 
Tới nay, nhân hiện tượng Trumpism, tác giả Paul Sagar lại có bài điểm lại cuốn sách. Bài viết gợi nhiều hào hứng cho nhà phân tích chính trị Nguyễn Quang Dy và anh đã làm ra một bản tóm tắt kèm theo bình luận mang tên “Fukuyama và tiếng cười nhạt cuối cùng” đưa trên mạng viet-studies 23-3-2017, đường link http://www.viet-studies.net/kinhte/NQuangDy_Fukuyama.html

Đọc tiếp ...

24 thg 3, 2017

Hai bài viết về Đông kinh nghĩa thục

 Một lần bừng tỉnh

Tháng 5-1907, nhà cầm quyền Pháp ở Đông Dương ký giấy phép chính thức cho khai sinh một trường tư thục ở Hà Nội đã bắt đầu mở cửa từ một vài tháng trước. Nhưng chỉ ít lâu sau, tháng 12 cùng năm, họ phải lập tức thu hồi giấy phép đó lại. Vậy mà đã muộn... Tuy chỉ tồn tại trong vòng chưa đầy một năm, phong trào Đông Kinh nghĩa thục vẫn vĩnh viễn đi vào lịch sử.

Đọc tiếp ...

23 thg 3, 2017

Phác thảo tiểu sử Xuân Quỳnh (IX) - tự nhiên và một chút hoang dại

 Còn nhớ vào những năm sáu chín, bảy mươi gì đó, tôi đã được nghe nhà thơ Trúc Thông, cũng trạc tuổi bọn tôi,  nhận xét thẳng thừng:
- Cô Quỳnh tài thì tài thật, nhưng nếu có một lớp nghiên cứu và trao đổi nghiêm túc về lý luận thơ ca, thì muốn dự với danh nghĩa bàng thính cũng không đủ tư cách.
Tôi không biết cãi lại làm sao.

Đọc tiếp ...

22 thg 3, 2017

Phác thảo tiểu sử Xuân Quỳnh (VIII): Gia đình riêng và những rạn nứt đến sớm


Từ kháng chiến chống Pháp, các cơ quan nhà nước và đoàn thể vốn đã quen đi đến đâu kéo theo một khu gia đình đến đấy. Ở Nhã Nam (Yên Thế), Chu Hưng (Phú Thọ), Quần Tín (Thanh Hoá), Hội văn nghệ Việt Nam từng đã dựng tạo nên những xóm nhỏ, ở đó, gia đình hoạ sĩ này sống cạnh vợ chồng nhạc sĩ kia, cách đấy không xa là cơ ngơi của một nhà văn mới có dịp quen biết. Hồi ấy, đất đai còn dễ, ai muốn ở bao nhiêu thì ở, nhà cửa thì tranh tre nứa lá đơn sơ, nên chuyện những khu nhà tập thể hình thành là chuyện tự nhiên, không khiến ai phải băn khoăn lo tính.

Đọc tiếp ...

20 thg 3, 2017

Một khía cạnh của tính chất trung cổ trong nền giáo dục hiện thời.

 Lấy lại  bài  ĐÁM TRẺ Ở TA ĐANG ĐƯỢC DẠY DỖ NHƯ NHỮNG NGƯỜI LỚN

đưa trên FB của tôi hôm nay. Có bổ sung thêm đoạn cuối.

1/
Tại một số trường tiểu học, có đội cờ đỏ do các em lập ra, uy quyền bao trùm khiến cả các giáo viên đôi khi cũng phải sợ, nói chi là các bạn – đấy là tin tôi đọc được từ một hai năm trước.
Cũng qua tờ Tuổi trẻ năm ấy, tôi thấy một vị phụ huynh kể chuyện con bà ta muốn bớt tiền ăn quà để làm việc riêng. Việc gì? Cháu cần nộp tiền cho bạn lớp trưởng, để bạn ấy khỏi báo cáo cô giáo, một lỗi nhỏ mà cháu vô ý phạm phải.

Đọc tiếp ...

15 thg 3, 2017

Xuân Quỳnh: Bản nháp bài "Thơ viết cho mình và những người con gái khác"

Việc làm thơ ở Xuân Quỳnh  thường bắt đầu bằng viết tất cả các ý ra trên mặt giấy, sau đó mới săp xếp lại thành từng đoạn hoặc nối chúng với nhau bằng vần điệu. 
Tôi cho rằng việc nghiên cứu các variant khởi đầu các bài thơ ở dạng chúng mới hình thành có cái thú vị riêng của nó, nên đã có lần hỏi xin XQ một vài bản thảo. Sau đây là trường hợp bài " Thơ viết cho mình và những người con gai khác" ở dạng văn xuôi, tác giả vừa viết vừa dập xóa ; tiếp  đó là bản thảo đầu tiên mà sau này còn sửa thêm; hy vọng rằng nó có thể được sự quan tâm của một số bạn.
Hiện tôi đang để lẫn hình anh bản viết tay trong máy nên chưa thể đưa ra ở đây, hẹn sẽ chụp lại vào một dịp khác.

Đọc tiếp ...

Xuân Quỳnh bàn về ý thức làm nghề của người viết trẻ


Hồi giữ mục phê bình trên Văn Nghệ quân đội, tôi thường mời chính các bạn sáng tác phát biểu về nghề nghiệp. Dưới đây là bài của Xuân Quỳnh trên một số VNQĐ, 1971. Một trong những dịp hiếm hoi nhà thơ thử viết tiểu luận.

 Ý THỨC VÀ THỜI GIAN
Có lần tôi làm quen với một thanh niên xung phong, anh cho tôi xem cuốn nhật ký ghi lại từ hồi anh còn học lớp chín, lớp mười. 
Trang đầu tập nhật ký có hai câu thơ:
Lý tưởng ta chói lọi mặt trời
Ta tiến bước không bao giờ mệt mỏi.

Đọc tiếp ...

14 thg 3, 2017

Xuân Quỳnh - những bài thơ viết trước 1970


Trên tạp chí Văn nghệ quân đội tháng 8 năm 1965 người ta đọc được một đoạn thơ, trích từ  một bài điểm báo của Nhị Ca ( Nhị Ca lúc này nhân danh tòa soạn , ghi nhận những câu những đoạn thơ khá, nhưng chưa đủ thành bài hay, nên chưa đứng riêng được).

Đọc tiếp ...

12 thg 3, 2017

Xuân Quỳnh, bắt đầu những ngày sống hẳn với nghề cầm bút

 Tiếp theo năm chương đầu 
 bản phác thảo chân dung Xuân Quỳnh
đã đưa trên blog này 12-2016.
Chương VI này sẽ mở đầu phần tiếp ,
các chương VII,VIII, XIX 
      
     Biết khổ là một chuyện, nhưng tránh được khổ lại là chuyện khác - sự lo xa nhiều khi không được việc gì cả!
Không hiểu trong những năm từ giã văn công chuyển sang làm văn, làm báo, Quỳnh có bao giờ nghĩ thế không, chứ sự thực đời Quỳnh chính là như vậy - Con người này không tránh được khổ.

Đọc tiếp ...

7 thg 3, 2017

Phan Tây Hồ tự bộc lộ qua những đoạn miêu tả về Sào Nam Phan Bội Châu.

     Đầu Pháp chính phủ thư  tức Thư gửi toàn quyền Beau, Đông Dương chính trị luận, Thư thất điều …Lâu nay, nói tới Phan Châu Trinh, người ta thường chỉ được biết các luận văn ấy.
           Song, có một tài liệu theo tôi đáng gọi là chìa khóa để đi vào hiện tượng Phan Châu Trinh, đó là bài viết Pháp Việt liên hiệp hậu chi Tân Việt Nam (tạm dịch Nước Việt Nam mới sẽ  như thế nào sau  khi Pháp -- Việt liên hiệp, dưới đây tôi gọi tắt là Liên hiệp hậu)

Đọc tiếp ...

Tại sao hôm nay chúng ta chậm chạp trong việc nghiên cứu Phan Châu Trinh

Dù đã nhất trí với nhau trong nhận định rằng Phan Châu Trinh xứng đáng là nhân vật “ đinh và đỉnh” của lịch sử hiện đại, nhưng hầu như chúng ta vẫn chưa tìm được câu trả lời tại sao như vậy và nếu thế thì tư tưởng chủ đạo ở Phan là gì, tại sao lại nói rằng có tìm ra câu trả lời này, may ra chúng ta mới tìm ra lối thoát cho dân tộc.

Đọc tiếp ...

26 thg 2, 2017

Bài học viết về chiến tranh từ Nguyễn Thanh Việt

Gồm cả phần thứ nhất 
đã đưa trên FB ngày 23-2
và phần thứ hai 27-2-2017


Khi được biết Nguyễn Thanh Việt (NTV) nổi lên  do viết về chiến tranh dưới góc độ người tị nạn, tôi vẫn còn dửng dưng, đúng hơn là không dám nghĩ tới chuyện tìm hiểu.
Phần vì không biết tiếng Anh và không có sách.
Và phải nói là  giữa  biển sách báo ra đời hiện nay, những quyển sách tốt  không có ai  làm người dẫn truyền, mà sách của NTV cũng vậy.

Đọc tiếp ...

20 thg 2, 2017

Khi đá biết nói -- truyện ngắn "Thạch tinh trong ruột một người" của Nguyễn Tuân


Dưới đây là một truyện ngắn thuộc dạng yêu ngôn (yêu= ma, quái) của Nguyễn Tuân, thiên truyện lạ lùng bậc nhất mà lại chưa hề xuất hiện trong một tuyển tập nào của tác giả mấy chục năm nay.
  Sở dĩ người sưu tầm tha thiết muốn nhiều bạn đọc cùng đọc lại truyện ngắn in ra lần đầu  1943 này vì hai lẽ.
Thứ nhất nó có những đoạn cực tả về tình trạng thụ bệnh của một con người.     Xã hội ta hiện nay đầy rẫy những người bệnh tật, bệnh nổi có bệnh chìm có; và tổng quát lại có thể coi là một xã hội trong thời hậu chiến bệnh tật.   Chắc hẳn là sau những trạng thái bệnh bình thường, còn có biết bao nhiêu thứ bệnh kỳ lạ mà chỉ thời hiện đại mới có.
 Trước khi bàn chuyện kê đơn chữa chạy, đang cần những người biết miêu tả biết nói ra cho mọi người rõ về bệnh để cùng biết, cùng ngấm, cùng sợ.
   Hơn nữa, chữ bệnh theo nghĩa đen thường cũng tương ứng với một tình trạng bệnh tật về tinh thần,– chữ bệnh theo nghĩa bóng.
   Thứ hai truyện nói về sự báo oán báo thù cũng là cái thứ rất nặng nợ trong mối quan hệ giữa người với người thời nay.    Trong truyện ngắn dưới đây, báo oán  là sự trừng phạt kỳ cục với những kẻ lừa dối dẫn đến cái chết của mấy người đàn bà trẻ tuổi.
Ngày nay đang nẩy sinh những tội ác trên quy mô lớn, động chạm đến số phận tài sản nhân cách hàng vạn hàng triệu người.   Bất lực trước tình trạng công lý không có trên trần thế , hẳn các nạn nhân  có lúc sẽ nghĩ tới việc cầu cứu tới những thế lực siêu nhiên.
    Người ta cùng mong đợi một sự báo oán ghê rợn tột cùng sẽ xẩy ra với bọn ác.
     Niềm tin vào cái  thế lực  mơ hồ huyền bí ấy hình như rất sâu sắc nơi Nguyễn Tuân. Nó buộc ông ở cuối truyện, mượn lời một nhân vật , phải công khai đứng ra khuyên mọi người qua các tình tiết éo le để “tìm lấy một ý niệm trong đời sống đạo đức”.  
Tác giả thường bị mọi người coi là một ngòi bút ngang ngược, phá cách, duy mỹ, bất chấp cả những lẽ phải thông thường.
Ở đây, khi  tự nguyện đóng vai giáo huấn, ông có dịp thể hiện một sự “phá cách ngược” nghiêm trang hiếm thấy.
      Chính nó là cái dư vị kéo dài  khiến tôi tin là thiên truyện đáng được đông đảo chúng ta đọc đi đọc lại và liên hệ với tình hình thời sự.

Đọc tiếp ...

19 thg 2, 2017

Bạo lực phổ biến tức là tư duy không phát triển

Trong tin về một vụ án mạng quốc tế ở Malaysia thấy có kèm thêm một đoạn “Người Việt ở bên đây cũng lộn xộn. Cũng có nhiều vụ việc liên quan tới người Việt mình. Cướp giật cũng có. Người Việt giết người Việt luôn cũng nhiều. Bạn bè giết nhau. Mâu thuẫn rồi giết nhau là có. Tình cảm cũng có”.

Đọc tiếp ...

14 thg 2, 2017

Tế Hanh, lời con đường quê


 “Dù anh viết khá hay về biển, biển trong bão dữ, nghĩ đến anh tôi vẫn nghĩ đến cái êm đềm của những con sông. Chim anh viết hay, không phải chim hải âu mà là chim én. Anh có thể tả mùa hè rực rỡ nhưng hình như anh xúc động nhất mùa thu. Anh không tả giỏi mặt trời bằng tả vầng trăng (…) Mặt trời của anh khi nào chói quá thì anh kìm nó lại bằng một dòng sông hay những bóng cây xanh. Và cây xanh thì có lẽ anh yêu nó hơn, khi ở trong vườn (…) hơn là ở những khu rừng (…) Nếu vào trong khu vườn, Xuân Diệu sẽ ngoạm vào cả các trái hồng lẫn các trái xanh, Huy Cận lắng nghe chất nhựa trên cành, người nào đó hì hục tìm thơ trong bộ rễ âm thầm, còn với Hanh thì màu xanh của lá cũng đủ cho anh hạnh phúc”.
      Chế Lan Viên, phần viết về Tế Hanh trong  bài Tuyển tập thơ Việt Nam 1945-1960 (1961)

Đọc tiếp ...

8 thg 2, 2017

Trí thức Trung Quốc thế kỷ XX


Dưới tên gọi Mô hình Trung Quốc thành công như thế sao không ai bắt chước?! bản dịch  bài viết của hai tác giả Châu Hữu Quang và Mã Quốc Xuyên từ nguồn Trung Quốc vừa được trang mạng Tạp chí Văn hóa Nghệ An  đưa lại ngày 26-1- 2017
Đầu đề bài viết cho thấy nhiệt tình của tác giả hướng về sự phát triển của Trung Quốc hiện nay.

Đọc tiếp ...

3 thg 2, 2017

Ghi chép về Xuân Diệu và mấy nhà thơ cùng thế hệ (II)

1987-1989
Trong thời gian làm việc ở Moskva – với tư cách biên tập viên nhà xuất bản Raduga (Cầu Vồng) -- , tôi có dịp gặp gỡ trò chuyện với một số đồng nghiệp cũng sang Liên xô. Trong hoàn cảnh cách xa Hà Nội, bên cạnh nhiều chuyện thời sự, chúng tôi  còn thường bàn nhau về các nhà văn khác, trong đó có Xuân Diệu. Những cuộc trò chuyện này được ghi ngay từ lúc ấy, nay tôi chỉ chỉnh lý lại đôi chút về câu chữ cho rõ ý hơn. Tuy vậy cũng không dám chắc rằng đã bắt đúng cái mạch nghĩ của mọi người  ba chục năm trước. Nếu như những đoạn ghi này có gì không  phải là suy nghĩ chính thức của các bạn mà chỉ là suy nghĩ chốc lát  và  nó càng không thích hợp với các bạn hôm nay, cũng xin các bạn lượng thứ.

Đọc tiếp ...

31 thg 1, 2017

Ghi chép về Xuân Diệu và mấy nhà thơ cùng thế hệ (I)

1986
Nguyễn Đức Mậu nói với tôi:
-- Hôm đi viếng Xuân Diệu về, tôi có làm ngay một bài thơ. Nghĩ thương ông ấy chứ, công trình lớn như thế “công trình kể biết mấy mươi”, mà lúc cái chết đến, vẫn không cứu được.
- Kể Xuân Diệu với Huy Cận cũng lạ. Xuân Diệu toàn nói về cái sống (Quả sấu non trên cao, Sự sống chẳng bao giờ chán nản) còn Huy Cận toàn nói về cái chết. Tập thơ mới của ông ta, tập Hạt lại gieo, đến 2/3 là nói về cái chết (dù không hay).
Ông Huy Cận cả đời sướng, đến cái chết của ông ta cũng được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Đọc tiếp ...

30 thg 1, 2017

Những cuốn sách vượt trên thời gian

 Về tính thời sự của “1984” của G. Orwell và “Hội hè miên man” của Hemingway
Trên RFI Thứ Năm, 26 tháng 1, 2017 có bài viết của Thụy My mà tôi sao chép nguyên văn dưới đây:
Số bán tiểu thuyết « 1984 »
tăng gấp 100 lần nhờ Donald Trump

http://thuymyrfi.blogspot.com/…/so-ban-tieu-thuyet-1984-tan…

Đọc tiếp ...

26 thg 1, 2017

Chúng ta làm chủ như thế này đây!

1/Sớm 28 tết, trên đường ra bãi giữa sông Hồng, nhìn vào một ngôi nhà mặt đường mới mở, tôi thấy cả một cây đào dại cao chất ngất ở bên ngoài. Liên quan đến tết, tôi hiểu rằng cuộc sống của những trọc phú thời nay thường bao gồm cả sự khoe của, bao gồm cả khoe khả năng liều lĩnh dám làm bất cứ việc gì có tiền và nghiễm nhiên coi đó là độc đáo, là hơn người.

Đọc tiếp ...