11 thg 1, 2019

Xuân Sách trước và sau "Chân dung nhà văn"



     Từ các bài thơ chân dung của Xuân Sách, ở các bài trước, tôi đã thử liên hệ với đời sống văn nghệ, những mẫu người viết một thời.
    Nhưng bản thân số phận người viết Xuân Sách cũng là một nhân vật mà tôi muốn kể tiếp.  Sau đây là một ít chuyện vặt và những suy nghĩ rút ra từ đó.
    Ngoài thơ tứ tuyệt các nhà văn cũng thường cũng “chơi nhau” bằng câu đối.
Về Tú Mỡ và Khái Hưng
--Dưới bóng tre xanh Tú Mỡ buông câu dòng nước ngược
Dọc đường gió bụi Khái Hưng đứng bán gánh hàng hoa
Về Vân Đài và Đoàn Phú Tứ
--Thanh lịch Vân Đài, thanh lịch.. kịch
Ngã ba Phú Tứ, ngã ba.. hoa

Về Thanh Tịnh
-- Thanh thanh thanh, thanh tú thanh giường thanh thiếu nữ
Tịnh tịnh tịnh, tịnh sừng tịnh mỏ tịnh nam mô

Và về Xuân Sách
-- Xuân đâu nữa 40, con 3 đứa, sao 3 ngôi, khôn dại dại khôn, khôn cũng nó, dại cũng nó
Sách gì cũng năm bảy, thơ một thể, văn một thể, đức tài tài đức, tài nơi mình, đức nơi mình

Đọc tiếp ...

10 thg 1, 2019

" Chân dung nhà văn" hay là một bước tự nhận thức của cả giới cầm bút


Trích ở bài Xuân Sách và chân dung các đồng nghiệp

 đưa trên blog này ngày 11-9-2013 
 https://vuongtrinhan.blogspot.com/2013/09/xuan-sach-va-chan-dung-cac-nha-van-uong.html

      Nếu qua mảng chân dung vừa dẫn ở trên, Xuân Sách chủ yếu làm nổi lên cái nhiệt tình và liều lĩnh, tham vọng và thất thường, bền bỉ và hãnh tiến của thế hệ cùng tuổi với mình thì đến lúc viết về lớp già tức các cây bút đã trưởng thành từ trước 1945, anh lại cho thấy một xã hội dân sự trong văn chương ở đó hiện ra đủ mọi mặt người, mọi kiểu tồn tại.

Đọc tiếp ...

7 thg 1, 2019

Độ trồi sụt trong chất lượng của các chân dung Xuân Sách đã viết


Trích ở bài Xuân Sách và chân dung các đồng nghiệp
 đưa trên blog này ngày 11-9-2013 
 https://vuongtrinhan.blogspot.com/2013/09/xuan-sach-va-chan-dung-cac-nha-van-uong.html

Trên biển lớn lênh đênh sóng nước
Ngoảnh đầu về xóm mới khuất xa
Cỏ non nay chắc đã già
Buồn tênh lại giở thư nhà ra xem

     Như Xuân Sách đã kể, bài thơ chân dung thực thụ đầu tiên là bài viết về Hồ Phương. Nhà văn này là một thứ ngọn cờ trong văn học thời kỳ đầu chiến tranh, một giá trị của thời chiến. Nhưng ngay lúc ấy, nhiều người đã sớm nhận ra ở ông có sự phù phiếm của một người làm hàng.

Đọc tiếp ...

6 thg 1, 2019

Nhớ lại Xuân Sách thời viết chân dung đồng nghiệp

Trích ở bài Xuân Sách và chân dung các đồng nghiệp
 đưa trên blog này ngày 11-9-2013 
 https://vuongtrinhan.blogspot.com/2013/09/xuan-sach-va-chan-dung-cac-nha-van-uong.html

     Xuân Sách người thấp, dáng đi chắc chắn. Mắt sáng, trán cao, đầu nặng như ẩn chứa một cái gì không thoát ra được. Hình ảnh tôi nhớ nhất về anh -- từ đây trở xuống xin phép gọi Xuân Sách là anh-- khi cùng sống ở 4 Lý Nam Đế,  là những lúc nhà thơ tập trung suy nghĩ. Chuẩn bị cho trang viết, trầm ngâm đi lại, như bị thu hút hoàn toàn vào một điều gì đó? Hay những lúc ấy anh đang bí? Có thể lắm. Nhưng không sao. Khi đã nghĩ kỹ rồi, Xuân Sách viết rất nhanh, bản thảo sạch sẽ tươm tất, mà theo anh kể, chỉ thua có Phù Thăng.

Đọc tiếp ...

5 thg 1, 2019

Câu chuyện "viết về chiến tranh" của lớp người chúng tôi


Từ 75 về trước, đề tài chiến tranh là đề tài quán xuyến nhất trong sáng tác của các nhà văn. Bởi lẽ viết về chiến tranh không phải chỉ viết về mặt trận mà còn viết về hậu phương, cho nên không chỉ các nhà văn mặc áo lính mà cả các nhà văn trong các hội đoàn ở các hội văn nghệ tỉnh cũng thường xuyên có mặt ở đề tài này.

Đọc tiếp ...

1 thg 1, 2019

Cái nhìn theo hướng duy tân của vua quan nhà Nguyễn đầu thế kỷ XX

Khi nghiên cứu về xu thế tìm tòi tưởng theo hướng DUY TÂN đầu thế kỷ XX  - mà nội dung chính là lo hướng về phương Tây học tập phương Tây - người ta thường chỉ nói tới các nhà nho trong Đông Kinh Nghĩa thục, nhất là Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng. Thực ra, trong lịch sử,-- đó là cả định hướng của mọi tầng lớp ưu tú trong xã hội lúc ấy, bao gồm cả vua quan nhà Nguyễn. Tôi muốn chúng ta cùng tìm hiểu điều đó.

Mục đích của tôi khi làm việc này: chúng ta phải trở lại với lịch sử phát triển tư tưởng của cha ông trước 1930. Lịch sử đó không nghèo nàn và lầm lạc như bọn tôi và các thế hệ trẻ hơn vẫn được dạy. Do yêu sầu của chiến tranh thời nay chúng ta đã làm ra một thứ sử “chỉ biết có mình tự ca tụng mình”. Đã đến lúc con người nửa cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI phải khiêm tốn hơn trong việc nhìn nhận quá khứ.

Đọc tiếp ...

28 thg 12, 2018

Hà Nội 45 năm trước tháng 11 - 12/ 1973


2/11
Một kẻ mà mỗi buổi sáng lại xét lại bước đi của mình trong đời sống -- kẻ đó không phải là người biết sống, biết làm việc. Mà tôi đang là vậy.
Dẫu sao thì cuộc đời cũng vẫn phải đi thành vệt, vẫn phải có những nền nếp. Những nền nếp cần phải luôn luôn được kiểm tra lại, nhưng trước hết, anh phải cho nó thành những nền nếp, để biết mà tính.

Đọc tiếp ...

26 thg 12, 2018

Nguyễn Hiến Lê -- người cải chính nhiều sự hiểu nhầm về Trung quốc.

Đóng góp của Nguyễn Hiến Lê (1912 - 1984) trong khoa Trung quốc học là ở chỗ tận dụng ưu thế thời đại mang lại cho nó một cái nhìn khác các bậc tiền bối. Xuất thân từ Tây học, song ông lại có thời gian về học với người bác là một bậc thâm nho, nhờ đó bồi đắp cho mình cái vốn Hán học chắc chắn. Trong suốt cuộc đời ông luôn luôn có cái nhìn phối hợp Đông Tây khi cần xem xét các vấn đề cơ bản mà người trí thức phải đối mặt.

Đọc tiếp ...

23 thg 12, 2018

Thế nào là trở cờ, thế nào là thay đổi niềm tin chính trị ? Trường hợp L. Aragon (1897 – 1982)



Bài đưa lần đầu trên blog này ngày 19 thg 12, 2017
https://vuongtrinhan.blogspot.com/2017/12/the-nao-la-tro-co-nao-la-thay-oi-niem.html


Khi gõ mấy chữ “nhà thơ  Louis Aragon“, vào mục Wikipeda tiếng Việt tôi đọc được một phác thảo tiểu sử quá sơ lược, và lại thiên lệch nữa.  Đại khái như mấy dòng sau đây:

...Thời kỳ Thế chiến II, Aragon   tham gia phong trào Kháng chiến, là nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào này.

    Các tập thơ Le Crève-Cœur, (Dao trong tim, -- [hồi 1960,  được dịch là Nát lòng VTN ] in1941); Les Yeux d'Elsa, (Đôi mắt Elsa, 1942); thể hiện lòng yêu nước và sự quay về với những đề tài tình yêu cổ điển.

Đọc tiếp ...

19 thg 12, 2018

Hà Nội 45 năm trước tháng 9 -10 /1973

Nhật ký chiến tranh – phần tiếp sau bài  Hà Nội tháng 6/1973

6/9
Từ Quảng Trị trở về Hà Nội. Cảm thấy như một con tàu đang đi, bị chững lại. Đấy, cái nơi mà ta ao ước trở về -- tức Hà Nội -- chỉ có như thế. Tôi vừa thấy đây là nơi chứa tất cả quá khứ tương lai cau, và tinh thần vì việc chung, cũng đã rất khó.

Đọc tiếp ...

16 thg 12, 2018

Thanh Tịnh những năm chiến tranh

 Nguyên là bài Thanh Tịnh, cuộc đời ngậm ngải tìm trầm 

in ở tập Cây bút đời người 2002 , và trên blog này ngày 30-12-2014

Năm sớm năm muộn xê xích ít chút nhưng nói chung hàng năm cứ đến khoảng cuối tháng mười một, đầu tháng chạp dương lịch, khi những chiếc lá bàng chuyển dần từ màu xanh sang màu đồng điếu, thời tiết bắt đầu ngả hẳn sang mùa đông, trời đất thấm lạnh đôi khi có thể giá rét thấu xương - thứ rét ngọt như người ta vẫn nói - thì cũng là lúc dân làm báo Hà Nội chúng tôi bắt tay vào một công việc thuộc loại vất vả trong năm là chuẩn bị những số báo tết.

Đọc tiếp ...

13 thg 12, 2018

Nguyễn Giang - Những người giúp chữ Quốc ngữ "làm nên"


Trên BBC 31 tháng 8 2018, có bài của Nguyễn Giang mà tôi dẫn ra sau đây. Do chỗ nhận thấy nội dung bài viết có góp phần giải quyết nhiều vấn đề đang thảo luận trong nước, mặc dù chưa được phép của bạn Nguyễn Giang, nhưng tôi vẫn xin được đưa lại trên blog để chúng ta cùng đọc. Mong bạn Nguyễn Giang đồng ý. Trong khi đưa lại bài viết tôi xin phép rút bỏ những hình ảnh minh họa. Nếu cần bạn đọc có thể tìm lại nguyên văn bài viết ở đường link: https://www.bbc.com/vietnamese/culture-social-45249539

Đọc tiếp ...

7 thg 12, 2018

Chung quanh sự học

KHÓ NHẤT LÀ BIẾT HỌC
Cao Xuân Dục (1843 1923 ) là một đại thần triều Nguyễn .Trong cuốn Nhân thế tu tri ( bản của Nxb Văn học 2001) tôi đọc được một câu quá hay bàn về sự học:
” Kẻ đi học qúy là ham học, quý hơn nữa là biết học”

Đọc tiếp ...

5 thg 12, 2018

Một thứ tự do hoang dại


Lần đầu lên Đà Lạt, tôi được nghe kể là người Pháp trước kia đề ra những quy chế rất gắt gao cho việc xây dựng các biệt thự ở đây. Ví dụ, phải có diện tích đất bao nhiêu mới được làm nhà; còn về kiểu cách, trong khi bắt buộc mỗi nhà phải khác các nhà chung quanh (để tạo cảm giác độc đáo), thì anh lại vẫn phải kết hợp với cảnh quan sẵn có một cách nhịp nhàng. Nhìn Đà Lạt hồi trước, ai cũng thấy là không chỉ có nhiều nhà đẹp mà thú vị hơn là cả một thành phố đẹp.

Đọc tiếp ...

3 thg 12, 2018

Thế nào thì được gọi là người tài?

Lớp 10C Chu Văn An bọn tôi (khóa 1958-1961) có bạn Phạm Đình Tuấn. Tuấn thông minh, nhưng thường điểm các môn không cao lắm, nên không được coi là học sinh giỏi. Tôi chỉ bái phục Tuấn khi được biết rằng hồi ấy anh đã đọc được “Thủy hử” trong nguyên văn bằng chữ Hán.

Đọc tiếp ...

30 thg 11, 2018

Thành phố sống sốt - Hà Nội tháng 5 tháng 6 - 1973

    
 2/5
  Nhớ lại cái phía đời thường của ngày lễ hôm qua. Công việc được bàn nhiều ở các khu phố là lấp nốt những hố cá nhân. Một mặt thì ở đó chứa chất tất cả những gì cần phải đổ đi, than xỉ, bùn cống. Mặt khác, cái miệng cống vẫn quẩn lên một lớp váng như một thứ ký ức   không chịu tan biến đi cho. Dĩ vãng có mặt trên mỗi đoạn đường chúng ta đi tới.
    Là người công dân Hà Nội lúc này nghĩa là gì?  Là người thợ may vá chữa quần áo. Là người thợ thiếc nhặt từng ống bơ cũ về làm lại cái đèn, cái ấm đun nước. Là mấy chị phe phẩy lo chạy hàng phục vụ đám dân Hà thành từ nơi sơ tán trở về. Là… cô giáo cũ đi thu nhặt lại đám học sinh.... Họ đang là những nhân vật chủ yếu của thành phố!
    Người ta mang về các vườn hoa một ít dụng cụ đồ chơi. Và đây quả thật là những “quả nhỏ” của chiến tranh: những cái khung đồ chơi bằng sắt trông nặng, chắc. Những lớp sơn tạm bợ. Tiếng khung sắt động vào mặt đất xi măng nghe rào rạo một thứ âm thanh xa lạ.
   Hà Nội thích nói tới sự tài hoa vì Hà Nội chỉ có cái bề ngoài. Hà Nội dũng cảm vì Hà Nội nghèo khổ. Hà Nội từng trải, lì lợm, vì Hà Nội sống sát mặt đất. Đã bao nhiêu lần, tôi nghe được những người khác nhau nói về Hà Nội. Có những chuyện vui nhất lẫn những chuyện buồn nhất. Và tôi hiểu cộng những cái đó lại, mới là Hà Nội.

Đọc tiếp ...

28 thg 11, 2018

Một nền hòa bình ngấm bệnh - Hà Nội tháng 4-1973

3/4
     Vẫn chưa hết ngỡ ngàng vì hoà bình. Bây giờ, trên nhiều quãng đường, cái âm thanh nghe reo vui nhất, là tiếng máy gạt, máy san. Và cái mặt đất đẹp nhất, là những nền đất mới. Đất mới đổ xuống hầm hố cá nhân. Đất mới san nền, đất lật tung ra, từ những hầm đất lâu nay cỏ đã lên xanh.
   Bầu trời được dọn dẹp đã trở thành bầu trời bình yên.
   Hôm qua đất là chỗ trú chân. Hôm nay, đất phải là cuộc sống.

Đọc tiếp ...

24 thg 11, 2018

Hà Nội tháng 3 - 1973


Tiếp vào bài Hà Nội tháng 2-1973 đưa ngày 26-19-2018
https://vuongtrinhan.blogspot.com/2018/10/ha-noi-thang-2-1973.html


2/3
     Những lo ngại, mà tôi cảm thấy ngay từ lúc mới nghe tin hoà bình, hình như là có thực. Đây là những ngày quá độ (Nguyễn Minh Châu: “lúc này là cứ phải đi chậm lại”).
     Dỏng tai nghe, về phía nào, cũng thấy có những tiếng động. Người ta mở ra ư? Có mở đấy. Nhưng mở thế nào, mở đến đâu không ai biết?

Đọc tiếp ...

22 thg 11, 2018

Chữ NHÀ trong tâm trí ca sĩ Khánh Ly


Trong khi lang thang trên mạng tôi tình cờ đọc được một bài viết nhiều kỳ của ca sĩ Khánh Ly trên tờ Thời báo nhạc xưa in ở hải ngoại.

https://nhacxua.vn/tuy-but-ben-doi-hiu-quanh-khanh-ly/

 Bên đời hiu quạnh -- vốn là tên một ca khúc của Trịnh Công Sơn từng được nhiều ca sĩ thể hiện -  lại được đặt tên cho bài viết nhiều chất tự bạch này, đó là điểm cần chú ý trước tiên.

Nhưng đối với tôi có điều lạ là  người ca sĩ trong đoạn sau đây  có lối nhẩn nha ôn lại những chữ nghĩa nối tiếp nhau để rồi qua đó nói lên cả một thời mà mình đã sống qua.

Lối viết này trước đây tôi chỉ thấy ở Nguyễn Tuân không ngờ lại xuất hiện ở Khánh Ly.

Xin mời các bạn đọc thử  và nếu có thấy tôi đã liên tưởng quá vu vơ thì cũng ...tha tội cho.

Đọc tiếp ...

17 thg 11, 2018

Hai lá thư về văn học( 2)

Thư trả lời thứ hai (chưa tìm ra thư Linh gửi)

Cháu Linh

Suốt tháng qua bác bận một ít việc nhà và lo viết một bài về trí thức VN, nay đã tạm xong mới viết thư cho cháu đươc

Về lớp thanh niên VN hiện nay -- bác nghĩ để hiểu họ và văn chương của họ, ít nhất cháu nên đọc và suy nghĩ về mấy mảng sách
Một là mảng viết về con người sau chiến tranh.

Hai là mảng viết về con người hiện đại xã hội hiện đại nói chung.

Và ba là —  cái này thì hơi rộng quá, nhưng phải cố làm một cách gọn nhất --  tìm hiểu con người VN được miêu tả qua lịch sử và văn chương ra sao.

Đọc tiếp ...