19 thg 3, 2019

Nhật ký chiến tranh : Hà Nội 4-1972

       Nói tới 1972, mọi người chỉ nhớ tới đợt ném B52 tháng chạp. Nhưng giữa tháng tư, đã có một cuộc  ném bom gây nhiều hỗn loạn.


      16/4
     Ngày thứ bảy 15/4 còn là một ngày thoải mái. Chiều, trẻ đi học, người đi làm về bình thường. Có ai ngờ hôm nay lại là một ngày địch đánh dữ dội.
     Khi Hữu Mai báo nó đánh Hải Phòng, mọi người còn nghĩ cũng phải hôm sau, sau nữa, nó mới đánh Hà Nội.
     Nhưng rồi thì nó đánh thật.

Đọc tiếp ...

17 thg 3, 2019

Văn hóa và phát triển


Bài viết này  — dưới dạng trả lời phỏng vấn nhà báo Phương Loan (VNN) – lần đầu đưa trên doanhnhan.vneconomy.vn ngày 29-1-2009’với  nhan đề Nâng trình độ sống để thích nghi - phát triển

Chủ đề chính của nó  là cái ý tưởng mà tôi tâm đắc Chính nền văn hóa vốn có đã khiến chúng ta khó trưởng thành
Đọc lại những suy nghĩ của mình từ mười năm trước, giờ đây, người viết muốn sửa chữa và bổ sung khá nhiều. Nhưng sức lực của tôi không cho phép. Và cái chính là – theo thiển ý của tôi – về căn bản nó vẫn thích hợp với ngày hôm nay. Vậy xin phép được giới thiệu lại

Đọc tiếp ...

15 thg 3, 2019

Nhật ký chiến tranh - Hà Nội đầu 1974

   Tiếp theo bài "Hà Nội 45 năm trước tháng 11 12/1973" ở đường link 

https://vuongtrinhan.blogspot.com/2018/12/ha-noi-thang-11-12-1973.html


   11/1
    Đoàn Công Tính kể cảm giác về Hải Phòng. Mọi người cứ ngơ ngác, như là vừa bị lừa. Không ai còn thiết gì nữa. Gọi nhau đi ăn thì lùi lũi đi, không hăng hái, không bốc lên được.

     Những gì mà mọi người lo chi chút ngày hôm qua, coi như hỏng cả -- không dùng được việc gì. Hôm nay, lại phải lo tích luỹ lại.
   Và bây giờ sao người ta quên nhau ghê gớm như vậy -- Tính nói thêm. Như tôi có thằng bạn, hồi chiến tranh phá hoại, tôi ngồi viết cho nó những bức thư hàng 8-10 trang. Nay tôi nhận được nó bức thư 4 trang cũng chẳng muốn trả lời.

Đọc tiếp ...

14 thg 3, 2019

Nguyễn Văn Tuấn : Đoc sách "Người xưa cảnh tỉnh"


Dưới đây là một bài viết của GS Nguyễn Văn Tuấn  trên trang mạng cá nhân của ông, theo  đường link
https://www.nguyenvantuan.info/single-post/2019/02/.../doc-sach-nguoi-xua-canh-tinh 
tôi xin phép được đưa lại để giới thiệu với bạn đọc. Xin cảm ơn ông và xin lỗi đã không đưa được những hình ảnh có trong nguyên bản.
-----
"Người xưa cảnh tỉnh" (1) là một quyển sách thuộc vào nhóm sách 'học làm người' thời nay. Nhưng học để tránh thói xấu (chứ không học cái hay). Hai soạn giả Vương Trí Nhàn và Trần Văn Chánh mượn những lời nhận xét của người xưa về những thói hư tật xấu để cảnh tỉnh người Việt ngày nay. Đó là một cuốn sách không hẳn dễ đọc, nhưng khi đã đọc thì khó buông được, bởi vì hình như người đọc có thể tìm thấy hình bóng mình hay những người chung quanh trong từng câu chữ trong sách.

Đọc tiếp ...

7 thg 3, 2019

Những nỗi thê thảm của sách vở thời nay



Nguyên là bài Từ vứt bỏ sách cũ có giá trị đến… ồ ạt làm ra sách mới sách rởm đưa trên blog này ngày 5 thg 6, 2013

Nguyên nhân sâu xa: nỗi thê thảm của trí tuệ
Năm 1954, khi Hà Nội đón đoàn quân từ Việt Bắc trở về, các trường trung học cũ chuyển thành trường cấp II cấp III, trong số những điều đám thanh niên học sinh mới lớn chúng tôi được truyền thụ và phải nhập tâm,có một điều liên quan đến sự học làm người, đó là phải có định hướng về  thực tiễn.

Đọc tiếp ...

5 thg 3, 2019

Hãy trở lại thường xuyên hơn với những cuốn sách cũ giá trị

Sự có mặt của các tác phẩm cổ điển
Trên các trang báo, thường người ta chỉ thấy những lời giới thiệu về sự có mặt của các tác phẩm mới in ở phương Tây, nhất là các tác phẩm được giải nọ giải kia. Khi đọc những bài ấy, tôi nhận ra một nỗi hào hứng ở nhiều người viết: với những cuốn sách mới toanh thế này, hình như về văn hóa và nói chung là về cách sống -- chúng ta đang nhịp bước cùng thế giới hiện đại bên Anh, bên Mỹ.

Đọc tiếp ...

1 thg 3, 2019

Nhật ký văn nghệ 1995 (2)

Ngày nay tôi không còn nghĩ như những điều tôi ghi từ gần ba chục năm trước. 
Và cũng như mọi người tôi đành bất lực không kiểm chứng được
 những sự kiện mà tôi đã đề cập tới. 
Nhưng  đến bây giờ tôi vẫn nhớ rằng khi ghi những dòng dưới đây, 
lòng tôi trong sáng  và chỉ viết ra để làm tài liệu cho mình 
chứ không hề nghĩ là có lúc sẽ được chia sẻ.
  Mong được các đồng nghiệp  và bạn đọc thân mến 
coi đây như những tài liệu tham khảo


2-7
Đọc bài của Phan Ngọc viết về Trần Đình Hượu trên Văn nghệ thấy đó không phải là ông Hượu như tôi biết, mà đó là ông Hượu của Phan Ngọc, cái phía giống như Phan Ngọc của Hượu. Mà qua đấy, cũng cho thấy một quan niệm về trí thức của Phan Ngọc.

Đọc tiếp ...

26 thg 2, 2019

Nhật ký văn nghệ 1995 (1)

 21/1
Ngày 14/1 Thư viện Hội bị mang bán đồng nát.
Cái thư viện  ấy gồm ba loại sách :
- Sách trước 45
- Sách nước ngoài
- Sách ngay sau cách mạng
Phần sách trước 45 nhiều cuốn do các nhà văn lấy từ tủ sách riêng đóng góp. Nhiều cuốn có chữ ký riêng của tác giả. Như cuốn  Quê hương có chữ ký Nguyễn Tuân tặng Đồ Phồn.
Phần sách nước ngoài, có sách Pháp mà những Nguyên Đình Thi, Tế Hanh, Nguyễn Khải trước đây tự hào - nó là cái phần móc nối giữa đời sống văn học bị giam hãm của nước Việt Nam đang đánh nhau với thế giới.
Phần sách cách mạng, thì có những cuốn hiếm hoi in từ hồi kháng chiến.
Thế mà tất cả bị bán cân hết.

Đọc tiếp ...

25 thg 2, 2019

Sự nghèo nàn của văn hóa sách ở ta


       Viết về tình trạng của những con đường bảo đảm giao thông đi lại ở nước VN cổ, một nhà nghiên cứu nước ngoài đã dùng đến hai chữ ấu trùng.
       Tôi nghĩ rằng cũng có thể  dùng hai chữ ấy để mô tả tình trạng của sách vở ở ta từ xưa tới nay 
       Gần như dân ta chưa biết làm sách, lại càng không tạo ra được một không gian có ý nghĩa tinh thần cho sách tồn tại và phát triển.   
        Sự nghèo nàn của văn hóa sách Việt Nam là một căn bệnh kéo dài kinh niên trong lịch sử.

Đọc tiếp ...

21 thg 2, 2019

Nhật ký văn nghệ 1994

                                                                                       
24/1
 Tết Giáp Tuất, báo chí tẻ nhạt, nhất là mấy tờ Nhân Dân, Văn Nghệ… không có gì để đọc. Từ điển văn hoá in ra giống như một thứ hàng mậu dịch.
17/2
 Họp ở Hội Nhà văn. Tôi nói thẳng các anh không chơi con bài phê bình, các anh không có quyền đưa ra những nhận định hão hiển về nó. Ai đó bảo cố gắng để kỳ họp đại hội này được dân chủ, tất cả được phát biểu. Tôi bảo vấn đề không phải ở chỗ ấy. Vấn đề là làm sao, cái tốt thắng cái xấu, cái đó mới khó.

Đọc tiếp ...

20 thg 2, 2019

Bốn giai đoạn trong cuộc đời cô Tấm hiền hậu nết na



Truyện Tấm Cám mở đầu bằng sự kiện hai chị em được mẹ sai đi bắt tôm bắt tép ai bắt được nhiều sẽ được thưởng yếm điều.
Giai đoạn 1 của cuộc đời Tấm tồn tại như một sự thất thiệt.
 Bước vào đời Tấm đã học được bài học thật thà lắm chỉ tổ bị người khác bắt nạt kể cả những người thân nhất. Trong cuộc làm người hình như chỉ có gian tà độc ác thì mới có thể tồn tại. Những người tử tế luôn luôn bị thua thiệt.

Đọc tiếp ...

17 thg 2, 2019

Di cư nội địa nhìn từ góc độ văn hóa


Khi nói về văn hóa cư trú, ở ta thường chỉ tới đề cập tới việc xây dựng nhà cửa và khoa kiến trúc.
Trong khi đó cách chọn địa điểm cư trú và cách cư trú của cộng đồng trong một "thời gian lớn" - chữ của nhà nghiên cứu văn hóa M. M.Bakhtin - và trên những khung cảnh lớn, cái đó lại cần quan tâm hơn: đó là những động thái văn hóa ở tầm vĩ mô. Với tư cách một người nghiên cứu nghiệp dư, một cách tự phát, tôi một số quan sát có liên quan tới bộ phận văn hóa nói trên, xin trao đổi cùng các bạn.

Đọc tiếp ...

10 thg 2, 2019

Vai trò trí thức trong quá trình tự nhận thức của dân tộc

Một số suy nghĩ sau khi cuốn sách do tôi biên soạn
 mang tên NGƯỜI XƯA CẢNH TỈNH
 phối hợp với phần tổng thuật và luận giải của nhà nghiên cứu Trần Văn Chánh
 được NXB Tổng hợp HCMC  xuất bản


***
Như tôi đã viết trong nhiều bài trước, khi bắt tay vào nghiên cứu tính cách người Việt, tôi đã sớm hình dung ra rằng đây là công việc quá sức mình.
Và để bớt lầm lỗi tôi đã chọn con đường là sưu tầm những phát biểu của những người đi trước mình về vấn đề này rồi có nói gì thì là nói thêm sau.

Đọc tiếp ...

8 thg 2, 2019

Nhật ký văn nghệ 1993


14/2
Có vẻ như đời sống văn học không có gì để nói, cứ mờ mờ xam xám như thế nào đó. Như là ông Vũ Tú Nam, ông Chính Hữu mà mình quen biết hơn hai chục năm nay, gặp các ông mình chào lơ phơ rồi thôi.
Ở Sài Gòn, có lần nói với ông Khải qua điện thoại. Ông Khải tỏ ý tiếc là đáng lẽ nên cho Hoàng Cầm giải thưởng thơ. Tiếc là trong Ban chấp hành không có người giỏi thơ, ông Chính Hữu, ông Thỉnh đi vào quản lý... nên không cho Hoàng Cầm giải thưởng.
Tôi trả lời: Như tôi có phải là nhà thơ đâu, mà tôi cũng biết thơ.Theo tôi, không phải là các anh không biết thơ mà là các anh không biết văn học - nói thế cho xong.
Nhưng thôi, tiếc giải làm gì. Các anh cho giải đúng đâm ra tôi lại phải tin tưởng ở các anh. Cứ cho sai hẳn đi, có khi lại tiện, lại dễ xử.

Đọc tiếp ...

4 thg 2, 2019

Đi tìm con người giữa sự hỗn độn của lịch sử


Chiều ba mươi tết, giữa lúc mọi người bận bịu
 với bao niềm vui khác
tôi trong cảnh bệnh tật
chỉ ngồi xó nhà gõ máy mổ cò bằng tay trái
xin đưa lai một bài
đã viết hai năm trước
về một vấn đề khá trừu tượng
trong bụng vẫn mong có được ít bạn đồng cảm.

***
Từ 1992, triết gia người Nhật Francis Fukuyama, đã viết cuốn "The End of History and the Last Man"
Tới nay, nhân hiện tượng Trumpism, tác giả Paul Sagar lại có bài điểm lại cuốn sách .
Bài viết gợi nhiều hào hứng cho nhà phân tích chính trị Nguyễn Quang Dy và anh đã làm ra một bản tóm tắt kèm theo bình luận mang tên “Fukuyama và tiếng cười nhạt cuối cùng” đưa trên mạng viet-studies 23-3-2017.
Để tiện học hỏi – khi không biết tiếng Anh và không đủ trình độ đọc nguyên bản -- tôi dựa hẳn vào bài trên của anh Dy, lọc ra cho mình các ý cốt tủy và trong trường hợp cần thiết thì diễn tả lại, cuối cùng thu hoạch được mấy trăm chữ như sau.

Đọc tiếp ...

3 thg 2, 2019

Nhật ký văn nghệ 1992 (2)


20/7
Vụ Linh Nghiệm
- Ngày 11/7, cùng đi lên Tam Đảo, Nguyên Ngọc nói với tôi rằng có một truyện ngắn bị phản ứng ghê lắm truyện Linh Nghiệm trên Văn nghệ số ra 4/7/92 (số 92)
Về đọc lại, đó là truyện ám chỉ Cụ Hồ. Viện bảo tàng Hồ Chí Minh có công văn phản đối đầu tiên.

Đọc tiếp ...

1 thg 2, 2019

Nhật ký văn nghệ 1992{1}

 Ngày nay tôi không còn nghĩ như những điều tôi ghi từ gần ba chục năm trước. 
Và cũng như mọi người tôi đành bất lực không kiểm chứng được
 những sự kiện mà tôi đã đề cập tới. 
Nhưng  đến bây giờ tôi vẫn nhớ rằng khi ghi những dòng dưới đây, 
lòng tôi trong sáng  và chỉ viết ra để làm tài liệu cho mình 
chứ không hề nghĩ là có lúc sẽ được chia sẻ.
  Mong được các đồng nghiệp  và bạn đọc thân mến 
coi đây như những tài liệu tham khảo

16/1
Tại sao ông Thi công khai tỏ ý khó chịu với nhóm di sản Nguyễn Minh Châu và cuốn Nguyễn Minh Châu con người và tác phẩm. Bởi cứ cái gì liên quan tới tổ chức là ông gạt hết, ông chỉ muốn tất cả quy về một mối, trong Hội không thể có Ban nọ ban kia hình thành do người khác nghĩ ra và không trực thuộc Ban chấp hành Hội.

Đọc tiếp ...

24 thg 1, 2019

Tên trường tên phố cũng đang có chuyện


TÊN PHỐ

& SỰ CỐ ĐỊNH HÓA LỊCH SỬ

Qua nhiều chuyến du lịch bụi ở Trung Quốc tôi thấy ở các thành phố từ trung ương đến địa phương người ta đều có lối đặt tên phố theo những địa danh cũ, hoặc tên các khái niệm văn hóa xã hội, thậm chí là tên các loài hoa. Mấy cái tên to đùng như Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai không được đặt đã đành, mà những loại như Tập Trọng Huân cha đẻ của ông Tập đặt - mình - ngang - cỡ Mao hiện nay cũng không có nốt.

Đọc tiếp ...

21 thg 1, 2019

Nhật ký văn nghệ 1991(3)

Mời đọc lại Nhật ký văn nghệ các năm 1989, 1990
https://vuongtrinhan.blogspot.com/2015/06/nhat-ky-van-nghe-1989.htm
https://vuongtrinhan.blogspot.com/2015/06/nhat-ky-van-nghe-1990.html
***
8/9
Báo Tiền phong chủ nhật có đăng bài Nguyên Ngọc trả lời phỏng vấn, về giải thưởng văn học, báo ra 1-9, trong đó cho rằng giải này sẽ làm cho khuôn mặt Hội Nhà văn sáng sủa hơn.
Nguyễn Khải cũng đã nói về giải với lời lẽ tốt đẹp. Còn Hội Nhà văn thì lại chưa thấy nói gì về cái giải của mình.

Đọc tiếp ...

20 thg 1, 2019

Nhật ký văn nghệ 1991 (2)

4/6
 Gặp ông Nguyễn Văn Hạnh ở hội thảo Nguyễn Quang Bích, ông hỏi tôi chưa bị thăm hỏi à?
- Nhà nước hoàn toàn tin tôi, việc gì phải thăm hỏi.
Tôn Phong Lan cũng có mặt ở đấy, bảo:
- Nếu có hỏi anh Nhàn bây giờ, là hỏi về chuyện quả bóng vàng của Nguyễn Huy Thiệp, dạo này ông Thiệp bị gọi trình diện hàng ngày, bị tra vấn đủ chuyện nhếch nhác.
Tôi nhớ, hôm đến chỗ Hội nói chuyện, ông Quang Phòng bảo là ông Thiệp dây dưa đến vụ Bernard, đến mức nó đưa cho mấy đồng tiền, cũng nộp giả nhà nước, Kim Lefaibrè trả mấy đồng cũng nộp….
Điều đáng nói là kịch bản của Thiệp bán cho Bernard toàn chuyện, nào là anh lính trở về, đạp xích lô, tranh khách v.v…Có cái gì như là phô ra những xấu xa dơ bẩn của đất nước.
Theo Phương Quỳnh. sở dĩ có một số người bị hỏi vì trong bản khai gửi sang Mỹ, có những chỗ giấu diễm như là đảng viên, mà không ghi rõ, hoặc kêu um lên là mình bị trù dập, mà thực tế không phải thế (đúng ra, có bị trù dập cũng không nên nói mới phải).

Đọc tiếp ...