4 thg 7, 2020

Chùm ba bài về Nguyễn Tuân, bài một

Nguyễn Tuân và Thạch Lam cùng ra đời 110 năm trước - tháng 7 1910, Thạch Lam sinh ngày 7 và Nguyễn Tuân sinh ngày 10. Nhân dịp này xin phép được giới thiệu vài bài viết về các ông mà tôi từng viết và đã đưa trên sách báo.

Đọc tiếp ...

28 thg 6, 2020

Trí thức như thế này thì làm sao mà xã hội không trì trệ?



Tồn tại chứ không phát triển không chỉ là đặc điểm của xã hội Việt Nam hiện đại mà cũng là đặc điểm của xã hội Việt Nam thời trung cổ.
Khi tìm những nguyên nhân của hiện tượng đó chúng ta thấy trước hết do tình trạng lạc hậu lại cũng do chiến tranh đóng vai trò quá lớn chi phối đời sống cộng đồng hàng thế kỷ mà bộ phận trí thức ưu tú cần thiết, đáp ứng được nhu cầu vận động của xã hội không hình thành.

Đọc tiếp ...

13 thg 6, 2020

Một nền phê bình thấp lè tè

      Tính tự phát vốn là đặc điểm của nhiều hoạt động tinh thần ở ta mấy chục năm nay trong đó  bên cạnh việc sáng tác  thì có cả phê bình văn học.

      Tôi xin phép lấy trường hợp bản thân tôi mà suy.  Sau gần bốn chục năm kẽo kẹt hành nghề, nay  nhìn lại  tôi chỉ có thể nói công việc mà mình đã đặt nhiều  tâm huyết  thật ra đã được làm theo kiểu  gặp đâu hay đấy,  trông trước trông sau,  trông mọi người mà làm, chứ đâu  có bài bản gì  cho đàng hoàng.

Đọc tiếp ...

8 thg 6, 2020

Bàn về số phận của tầng lớp có học ở Nga


  Tập tiểu luận  Về trí thức Nga ( La Thành và Phạm Nguyên Trường dịch, nxb Tri thức H. 2009)  gồm có nhiều bài viết xuất sắc

+ Chân lý của triết học và sự thật của người trí thức 
+ Khủng hoảng trí tuệ và sứ mệnh của tầng lớp trí thức cả hai cùng của  tác giả N.A. Berdaev
+ Tầng lớp kỹ giả -- Alekssandr Solzhenítsyn
+ Phẩm tính trí thức -- Dmitri Likhachev


Riêng bài BÀN VỀ  SỐ PHẬN CỦA TẦNG LỚP CÓ HỌC Ở NGA của Sergey Kirilov thì bàn sâu vào lớp trí thức Nga sau 1917. Tầng lớp này  đã được quan niệm như thế nào, nhà nước xô viết đã hình thành họ theo những cách thức ra sao, tại sao giới trí thức Nga  lại có bộ mặt như chúng ta đang thấy, tại sao trong thời đại mới,  đa số những người này dừng lại ở cái trình độ thảm hại và kèm theo  những suy đồi  về đạo đức quá rõ so với trí thức Nga trước Cách mạng.
Chúng tôi lược thuật  bài này, cốt để các bạn xa gần qua đó, từ trí thức Nga sau 1917, có thể hiểu thêm về lớp trí thức được đào tạo ở Hà Nội sau 1954.
Trong cơn thức tỉnh sau chiến tranh, nay là lúc xã hội thường hay chê trách lớp trí thức này về mọi mặt.  Nhưng nếu hiểu được người trí thức ở ta là thế và được nhào nặn như thế, chúng ta sẽ độ lượng với họ hơn với nghĩa… bớt hy vọng ở họ hơn.

Đọc tiếp ...

29 thg 5, 2020

Trong chuyện này thì ai cũng có những kỷ niệm của mình


 TRONG CHUYỆN NÀY THÌ AI CŨNG CÓ NHỮNG KỶ NIỆM CỦA MÌNH

Ngày 22-5-2020, tôi đọc bài viết sau đây trên FB cùng ngày của tác giả Bùi Văn Phú tự nhiên trong lòng nẩy ra ý muốn là cũng viết về lứa tuổi của mình trong chiến tranh, những bạn bè cùng lớp cùng trường những người đã chết và người còn sống. Một ham muốn nữa còn dai dẳng hơn, cùng lúc đã đến với tôi, là muốn viết một cái gì về miền Nam giống như anh Phú viết về miền Bắc. Ham muốn đó nảy sinh khi đọc  phần sau bài viết của anh Phú ở đó tác giả kể về những chuyến trở lại thăm Hà Nội Nam Định, thật giản dị mà cũng hàm chứa bao ý tưởng…Sau 30 tháng 04 1975 nghĩa là kéo dài hơn bốn chục năm nay tôi cũng như nhiều bạn miền Bắc có những chuyến vào Nam và tiếp xúc với người miền Nam  và chúng tôi cũng có những chuyện chưa nói với ai cả , bây giờ đọc anh Phú tự nhiên muốn nói. Chính là nhờ vào miền Nam và sự tiếp xúc đa dạng với  đồng bào miền Nam chúng tôi hiểu thêm về chính mình, hiểu thêm về quá khứ cộng đồng, chủ đề này đến nay cũng mới được rất ít người đả động tới và số người biết nói chân thành và cảm động như anh Phú càng ít.
Xin phép tác giả Bùi Văn Phú cho tôi  giới thiệu lại bài viết  dưới đây để các bạn bè khác có quan tâm tới những vấn đề này cùng đọc

Đọc tiếp ...

16 thg 5, 2020

Một cách nhìn về sự xâm nhập lẫn nhau giữa âm nhạc hai miền từ sau 1975


Mối quan hệ hệ văn hóa giữa hai miền Nam Bắc từ sau 75 chắc chắn  là một mối liên hệ đa dạng phong phú nhiều mặt nhiều mức độ mở ra trên  nhiều phương diện bất ngờ.
Và lại càng chắc chắn hơn nó là một sự xâm nhập lẫn nhau có đi có lại có chiều xuôi có chiều ngược nhiều  hài kịch và cũng nhiều bi kịch. 
Khi mừng cho ngành nhac có được những bài tổng kết như thế này, cũng có nghĩa  tôi ao ước ngành văn học của mình cũng có những bài tổng kết tương tự. 
Cần phải có nhiều loại bài như vậy  có bài trúng có bài trật bài được bài chưa được rồi phải tổng hợp lại thì chúng ta mới có được một cái nhìn chính xác về hiện tượng mà chúng ta muốn tìm hiểu

Đọc tiếp ...

11 thg 5, 2020

Một khuôn mặt khuất lấp trong lịch sử - trường hợp ông Trạng mẹo Phạm Duy Khiêm


Đằng sau nhân vật Phạm Duy Khiêm được miêu tả  qua một nhà báo nước ngoài dưới đây tôi thấy có một số vấn đề văn học mà chúng ta ít để ý
Ông là nhà văn  viết bằng tiếng nước ngoài là chủ yếu ( giống như các cụ ta ngày xưa viết bằng văn chữ Hán ) nhưng lại luôn luôn đề cập đến các vấn đề về của xã hội Việt và trở lại với những mô típ của văn học Việt
 Về mặt công dân, có lúc ông đã tham gia  các hoạt động của chính quyền giống như một chính khách  để rồi có lúc lại từ bỏ nó một cách quyết liệt
 Trong khi cuộc đời sáng tác của nhiều nhà văn Việt Nam thông thường chọn  sự ổn định thì ông lại hay thay đổi nếu không muốn nói là làm khó cho mình bằng  một cuộc sống chìm  nổi thất thường
 Ông xa lạ với mẫu nhà văn ăn hành nghề kiếm sống phổ biến ở Việt Nam Nam kể cả loại nhà văn cán bộ trong thế kỷ qua. Ông gần gũi  kiểu nhà văn  kiêm nhà hoạt động xã hội nhà hoạt động văn hóa tức kiểu nhà văn trí thức khá hiếm trong văn học VN 


Bản dịch bài viết dưới đây do anh bạn Phạm Văn Thiều gửi cho chúng tôi 


Đọc tiếp ...

9 thg 5, 2020

Tham khảo: những nhận định về sự khác nhau giũa giáo dục hai miền 10-2019 ;


 Nền giáo dục miền Nam trước 1975 có mục tiêu lâu dài là xây dựng thế hệ công dân xây dựng đất nước 
trong khi đó . miền Bắc tập trung vào mục tiêu trước mắt là đào tạo lớp chiến binh kế cận đi chiến đấu và điều này đã tạo lợi thế lớn cho miền Bắc trong cuộc chiến, 
các nhà nghiên cứu nhận định tại một hội thảo mới đây tại Eugene, bang Oregon, Hoa Kỳ.

Đọc tiếp ...

5 thg 5, 2020

Hai bài viết ngắn nhân ngày 30-4-2020


LÀM GÌ VIẾT GÌ CŨNG PHẢI NGHĨ ĐẾN MIỀN NAM

1/
Trên đường tìm hiểu và nghiên cứu văn học, tôi có chú ý tìm hiểu thêm tới các ngành khác như văn hóa giáo dục, nhất là tìm cách bao quát được những vấn đề lớn của nền giáo dục ở ta sau 45, vì nó liên quan tới cả hiện tại lẫn tương lai.

Đọc tiếp ...

24 thg 4, 2020

Con người khám phá & con người thích ứng trong "Nỗi buồn chiến tranh"

 Chiến tranh nhìn qua số phận cá nhân

     Có một quy phạm thường xuyên chi phối dòng tiểu thuyết Việt Nam viết về chiến tranh vốn đang còn khá lèo tèo. Bất chấp việc chúng được viết ngay trong thời bom đạn hay trong thời bình mấy chục năm về sau, đó thường là những cuốn sách dựng lại cả một bức tranh mở ra theo bề rộng, chiến tranh được ví với một trận cuồng phong, hoặc một cỗ máy khổng lồ có sự vận động cùng lúc của nhiều số phận. Con người trong các tác phẩm đó được miêu tả trong hình thế một nhóm, một tập thể (từ nhỏ đến lớn) có tổ chức, có định hướng rõ ràng, và mỗi cá nhân khi vô tình khi cố ý không hề có ý muốn trở thành độc lập bên cạnh đám đông. Mặc dù vẫn còn những nét riêng tư, nhưng họ không bao giờ tồn tại như những con người tự thân, mà chỉ được xem như người phát ngôn cho một vấn đề của xã hội.

Đọc tiếp ...

12 thg 4, 2020

Hãy viết về xã hội và con người Việt Nam trong cơn đau ốm

Tiếp tục câu chuyện
về "Sử học và dịch bệnh"
Sau bài viết, “Bệnh dịch và số phận của con người xã hội” nhà sử học Vũ Đức Liêm còn công bố trên trang mạng phunuonline.com.vn một bài khác
KHI VIỆT NAM BỊ "ỐM": SỐ PHẬN MỘT DÂN TỘC GIỮA NHỮNG TRẬN DỊCH
Có thể tìm, chẳng hạn, ở đường link
http://c3hungyen.hungyen.edu.vn/thong-bao/thong-bao-cua-truong/a3.html

Đọc tiếp ...

1 thg 4, 2020

Sử học và dịch bệnh



Thạc sĩ Vũ Đức Liêm -- giảng viên khoa Lịch sử, ĐH Sư phạm Hà Nội, nghiên cứu Lịch sử tại ĐH Hamburg. – đang là tác giả nhiều nghiên cứu đột phá về lịch sử cận đại VN và khu vực.

Đọc tiếp ...

17 thg 3, 2020

Nếu như không biết làm gì thì ta hãy đọc...



Trong những ngày có DỊCH CÚM này tôi nhớ ngay tới tiểu thuyết Dịch hạch của Albert Camus  , liền gõ Gogle và tạm bằng lòng với hai tài liệu 2/ và 3/ đưa dưới đây muốn mời các bạn cùng đọc.

Nhưng trước hết mời các bạn dừng lại ở tài liệu 1/ nó là cái cớ khiến tôi thêm tự tin khi chuẩn bị các tư liệu này trong đó có lời khuyên của một nhà giáo loại hơi cổ như bọn tôi
"Các con hãy tận dụng những ngày này để đọc một cuốn sách hay và không có lý do gì để nhốt mình trong nhà nếu bản thân khỏe mạnh."

Tiếp lời ông tôi muốn nói thêm
Ngay trong hoàn cảnh của một người bình thường, cách tốt nhất để TIÊU HÓA tình cảnh này là ta hãy NGHĨ VỀ NÓ TRONG MỘT KHUNG CẢNH RỘNG LỚN CỦA KIẾP NHÂN SINH.

Và trong khi nghĩ, một trong những điểm tựa lớn của chúng ta là kinh nghiệm của các thế hệ trước, những trải nghiệm của họ còn được ghi nhận trong những nền văn học lớn mà hậu thế mãi mãi tìm đọc.
Xin cám ơn các bạn đã chuẩn bị những tài liệu dưới đây. Dù chỉ là một phần nhỏ, vẫn là chúng có giúp tôi thêm chút hào hứng sống trong những ngày dịch bệnh và riêng tôi thì lại khổ nạn đột quỵ đã hai năm nay.

Đọc tiếp ...

27 thg 2, 2020

Nguyễn Khải và vụ Nhân Văn Giai Phẩm

Để  nghiên cứu lại  về vụ Nhân Văn Giai Phẩm tôi nghĩ có một cách làm, đó là một cuộc điều tra khảo sát đi đến tổng hợp cách hiểu và cách quan hệ, sự tham dự nếu có của các nhà văn Việt Nam đối với  sự kiện này
Gíá cất công tìm kiếm ta đã có thể làm được ngay các đề tài ví dụ
Tố Hữu và Nhân Văn-Giai phẩm,
 Nguyễn Đình Thi và Nhân Văn Giai Phẩm,
Nguyễn Tuân Xuân Diệu Nguyễn Bính với  Nhân văn-Giai Phẩm
 cố nhiên là Phan Khôi Lê Đạt, Trần Dần…với Nhân Văn Giai Phẩm.
Lại có thể kể trên cả những nhà văn tuổi đời trẻ hơn như Phạm Thị Hoài Nguyễn Huy Thiệp Bảo Ninh Dương Thu Hương .. 
Họ không thể có mặt trong các sự kiện trên
Nhưng phản ứng của họ cách hiểu của họ đối với sự kiện này cũng có tác động lớn đến cuộc đời sáng tác của mỗi người

Có một nhà văn mà tôi coi như thày dạy nghề là Nguyễn Khải. Trong những buổi trò chuyện riêng tư hồi chúng tôi cùng ở VNQĐ, ông kể một số chuyện có liên quan đến đề tài tôi đang nói và tôi đã ghi lại như dưới đây, tiếc rằng việc ghi chép còn sơ sài nhưng tôi nghĩ vẫn nên chia sẻ để các bạn cùng đọc. 

Đọc tiếp ...

22 thg 2, 2020

Sự có mặt của các nhân tố Trung Hoa trên đất Việt thời sơ sử


Trên blog này ngày 26 tháng 11 2019, tôi đã  giới thiệu tài liệu  Việt Nam văn hóa sử đại cương của Đào Duy Anh , trong đó nhiều đoạn nói về vai trò của nhân tố Trung Hoa cổ đại trên đất Việt . Qúa trình này nảy sinh từ thời tối cổ trước cả thời Hùng Vương và còn kéo dài mãi về sau.
Lang thang trên mạng tình cờ tôi bắt gặp một bài viết khác của một tác giả đương đại -- đang sống ở hải ngoại ?- mà lại như là tiếp nối và làm rõ các ý tưởng trên của giáo sư Đào Duy Anh .
Bài này trong khi thiếu đi tính chất bác học nghĩa là thiếu cứ liệu sách vở đầy đủ, lại có sự phân tích khá tỉ mỉ và chi tiết và có được những kết luận mà chúng tôi thấy khá thuyết phục.
Mang tên là Tổng quan về lịch sử Việt Nam bài của tác giả  Lê Mạnh Hùng khá dài ở đây tôi chỉ  trích ra một phần đầu và xin đưa lại đường linh  để các bạn tự tìm hiểu


Những đoạn gạch dưới và những chỗ in đậm đều là của chúng tôi.

Đọc tiếp ...

11 thg 1, 2020

Hai bài viết đáng đọc lại về Nhân văn - Giai phẩm


Trong khi lc li mt s tài liu bn thân đã sưu tm thi gian cũ tôi thy có hai bài dưới đây đc khá hng thú  xin chia s cùng các b


Một đánh giá mới về Nhân Văn - Giai Phẩm

 Lê Quỳnh, BBCVietnamese.com
 - thứ sáu, 2 tháng 9, 2011

Nhân Văn - Giai Phẩm thường được xem là phong trào đòi tự do dân chủ mạnh mẽ và có ảnh hưởng lớn nhất trong giới trí thức sống dưới sự cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Bị dập tắt vào cuối thập niên 1950, phong trào này đến hôm nay vẫn tiếp tục được nghiên cứu và nhiều nhân vật có vai trò lớn trong giai đoạn đó vẫn để lại cảm hứng và ảnh hưởng cho văn nghệ sĩ người Việt trong ngoài nước.

Tuy vậy, một nghiên cứu công bố gần đây của chuyên gia nổi tiếng về lịch sử Việt Nam, Peter Zinoman, cho rằng danh tiếng của Nhân Văn - Giai Phẩm (NVGP) như một lực lượng đối kháng mạnh mẽ đã bị "thổi phồng".

Đọc tiếp ...

10 thg 12, 2019

Đào Duy Anh - Việt Nam văn hóa sử đại cương (1950) kỳ 4

CHƯƠNG IV
Thời kỳ Pháp thuộc

ISỰ GIÚP ĐỠ CỦA QUỐC GIA PHONG KIẾN
Chúng ta đã biết rằng mấy thời Lý Trần Lê là thời toàn thịnh của dân tộc và văn hóa Việt nam. Song từ khoảng đầu thế kỷ XVI, cuộc soán đoạt của họ Mạc, đến cuộc phân tranh Trịnh Nguyễn, suốt hai thế kỷ XVII và XVIII, đã làm cho lực lượng và sinh khí của dân tộc nhụt hẳn đi.

Đọc tiếp ...

5 thg 12, 2019

Đào Duy Anh - Việt Nam văn hóa sử đại cương (1950) kỳ 3

Vì sách sưu tầm đã lâu,
khi ấy tôi  không có điều kiện chụp lại bản gốc
mà chỉ có bản photocopy rồi giữ trong đống tài liệu.
Hôm nay, khi nhờ được người đánh máy lại
bản đã chụp ở thư viện Khoa học xã hội
thì lại không đủ sức khỏe sửa chữa hết các lỗi đánh máy
và đưa ra những ghi chú cần thiết,
mong được các bạn tha thứ. 
Chỉ xin nói thêm là cách viết hoa và cách viết tên riêng ở đây
đều dựa vào lối riêng của tác giả hồi 1950.
Các chỗ để trống do người đánh máy không đoán ra chữ trong bản photocopy

Những đoạn gạch dưới đều là do chúng tôi thực hiện.

Đọc tiếp ...

3 thg 12, 2019

Đào Duy Anh - Việt Nam văn hóa sử đại cương (1950) kỳ 2

Vì sách sưu tầm đã lâu,
khi ấy tôi  không có điều kiện chụp lại bản gốc
mà chỉ có bản photocopy rồi giữ trong đống tài liệu.
Hôm nay, khi nhờ được người đánh máy lại
bản đã chụp ở thư viện Khoa học xã hội
thì lại không đủ sức khỏe sửa chữa hết các lỗi đánh máy
và đưa ra những ghi chú cần thiết,
mong được các bạn tha thứ. 
Chỉ xin nói thêm là cách viết hoa và cách viết tên riêng ở đây
đều dựa vào lối riêng của tác giả hồi 1950.
Các chỗ để trống đều do người đánh máy không đoán ra chữ trong bản photocopy

Những đoạn gạch dưới đều là do chúng tôi thực hiện.



Đọc tiếp ...

26 thg 11, 2019

Đào Duy Anh - Việt Nam văn hóa sử đại cương (1950) kỳ 1

Lần trước tôi đã giới thiệu cuốn sách này cụ Đào 
Lần này xin lần lượt đưa lại các chương sách
Vì sách sưu tầm đã lâu,
khi ấy tôi  không có điều kiện chụp lại bản gốc
mà chỉ có bản photocopy rồi giữ trong đống tài liệu.
Hôm nay, khi nhờ được người đánh máy lại
bản đã chụp ở thư viện Khoa học xã hội
thì lại không đủ sức khỏe sửa chữa hết các lỗi đánh máy
và đưa ra những ghi chú cần thiết,
mong được các bạn tha thứ. 
Chỉ xin nói thêm là cách viết hoa và cách viết tên riêng ở đây
đều dựa vào lối riêng của tác giả hồi1950.
Các chỗ để trống do người đánh máy không đoán ra chữ trong bản photocopy

Những đoạn gạch dưới đều là do chúng tôi thực hiện.

Đọc tiếp ...