30 thg 11, 2018

Thành phố sống sốt - Hà Nội tháng 5 tháng 6 - 1973

    
 2/5
  Nhớ lại cái phía đời thường của ngày lễ hôm qua. Công việc được bàn nhiều ở các khu phố là lấp nốt những hố cá nhân. Một mặt thì ở đó chứa chất tất cả những gì cần phải đổ đi, than xỉ, bùn cống. Mặt khác, cái miệng cống vẫn quẩn lên một lớp váng như một thứ ký ức   không chịu tan biến đi cho. Dĩ vãng có mặt trên mỗi đoạn đường chúng ta đi tới.
    Là người công dân Hà Nội lúc này nghĩa là gì?  Là người thợ may vá chữa quần áo. Là người thợ thiếc nhặt từng ống bơ cũ về làm lại cái đèn, cái ấm đun nước. Là mấy chị phe phẩy lo chạy hàng phục vụ đám dân Hà thành từ nơi sơ tán trở về. Là… cô giáo cũ đi thu nhặt lại đám học sinh.... Họ đang là những nhân vật chủ yếu của thành phố!
    Người ta mang về các vườn hoa một ít dụng cụ đồ chơi. Và đây quả thật là những “quả nhỏ” của chiến tranh: những cái khung đồ chơi bằng sắt trông nặng, chắc. Những lớp sơn tạm bợ. Tiếng khung sắt động vào mặt đất xi măng nghe rào rạo một thứ âm thanh xa lạ.
   Hà Nội thích nói tới sự tài hoa vì Hà Nội chỉ có cái bề ngoài. Hà Nội dũng cảm vì Hà Nội nghèo khổ. Hà Nội từng trải, lì lợm, vì Hà Nội sống sát mặt đất. Đã bao nhiêu lần, tôi nghe được những người khác nhau nói về Hà Nội. Có những chuyện vui nhất lẫn những chuyện buồn nhất. Và tôi hiểu cộng những cái đó lại, mới là Hà Nội.

28 thg 11, 2018

Một nền hòa bình ngấm bệnh - Hà Nội tháng 4-1973

3/4
     Vẫn chưa hết ngỡ ngàng vì hoà bình. Bây giờ, trên nhiều quãng đường, cái âm thanh nghe reo vui nhất, là tiếng máy gạt, máy san. Và cái mặt đất đẹp nhất, là những nền đất mới. Đất mới đổ xuống hầm hố cá nhân. Đất mới san nền, đất lật tung ra, từ những hầm đất lâu nay cỏ đã lên xanh.
   Bầu trời được dọn dẹp đã trở thành bầu trời bình yên.
   Hôm qua đất là chỗ trú chân. Hôm nay, đất phải là cuộc sống.

24 thg 11, 2018

Hà Nội tháng 3 - 1973


Tiếp vào bài Hà Nội tháng 2-1973 đưa ngày 26-19-2018
https://vuongtrinhan.blogspot.com/2018/10/ha-noi-thang-2-1973.html


2/3
     Những lo ngại, mà tôi cảm thấy ngay từ lúc mới nghe tin hoà bình, hình như là có thực. Đây là những ngày quá độ (Nguyễn Minh Châu: “lúc này là cứ phải đi chậm lại”).
     Dỏng tai nghe, về phía nào, cũng thấy có những tiếng động. Người ta mở ra ư? Có mở đấy. Nhưng mở thế nào, mở đến đâu không ai biết?

22 thg 11, 2018

Chữ NHÀ trong tâm trí ca sĩ Khánh Ly


Trong khi lang thang trên mạng tôi tình cờ đọc được một bài viết nhiều kỳ của ca sĩ Khánh Ly trên tờ Thời báo nhạc xưa in ở hải ngoại.

https://nhacxua.vn/tuy-but-ben-doi-hiu-quanh-khanh-ly/

 Bên đời hiu quạnh -- vốn là tên một ca khúc của Trịnh Công Sơn từng được nhiều ca sĩ thể hiện -  lại được đặt tên cho bài viết nhiều chất tự bạch này, đó là điểm cần chú ý trước tiên.

Nhưng đối với tôi có điều lạ là  người ca sĩ trong đoạn sau đây  có lối nhẩn nha ôn lại những chữ nghĩa nối tiếp nhau để rồi qua đó nói lên cả một thời mà mình đã sống qua.

Lối viết này trước đây tôi chỉ thấy ở Nguyễn Tuân không ngờ lại xuất hiện ở Khánh Ly.

Xin mời các bạn đọc thử  và nếu có thấy tôi đã liên tưởng quá vu vơ thì cũng ...tha tội cho.

17 thg 11, 2018

Hai lá thư về văn học( 2)

Thư trả lời thứ hai (chưa tìm ra thư Linh gửi)

Cháu Linh

Suốt tháng qua bác bận một ít việc nhà và lo viết một bài về trí thức VN, nay đã tạm xong mới viết thư cho cháu đươc

Về lớp thanh niên VN hiện nay -- bác nghĩ để hiểu họ và văn chương của họ, ít nhất cháu nên đọc và suy nghĩ về mấy mảng sách
Một là mảng viết về con người sau chiến tranh.

Hai là mảng viết về con người hiện đại xã hội hiện đại nói chung.

Và ba là —  cái này thì hơi rộng quá, nhưng phải cố làm một cách gọn nhất --  tìm hiểu con người VN được miêu tả qua lịch sử và văn chương ra sao.

15 thg 11, 2018

Hai lá thư về văn học ( 1)


Khoảng mươi năm trước, qua giới thiệu của bạn Minh Hà, tôi có trao đổi với  Linh B.,
một sinh viên Mỹ về một số vấn đề trong văn học Việt Nam.
 Sau đó Linh có viết cho tôi hỏi thêm vài điều.
Tôi đẫ nhân đó nêu vài vấn đề văn học VN mà tôi hằng quan tâm.
Hôm nay đây chín năm sau, xin trình ra với bạn đọc 

Thư của  Linh vốn viết không dấu. Tôi chỉ đánh dấu lại , ngoài ra  
giữ đúng  như nguyên bản mà tôi đưa ở dưới.

12 thg 11, 2018

Một bài viết về Bảo Ninh trên báo MekongReview (Phạm Văn Thiều dịch)


NHỮNG CUỘC CHIẾN TRANH CỦA BẢO NINH

Khi chúng tôi bấm chuông cửa nhà của tiểu thuyết gia nổi tiếng nhất của Việt Nam, thì bản Für Elise bắt đầu chơi. Bảo Ninh, tác giả của cuốn tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh được thế giới ca ngợi, vẫn còn sống ở thành phố tuổi ấu thơ của ông – chính cái thành phố nơi nhân vật chính của ông – anh chàng cựu chiến binh Kiên luôn dày vò dằn vặt, đi lang thanh hàng đêm, khi “linh hồn của Hà Nội là mạnh mẽ nhất …thậm chí còn mạnh hơn cả cơn  mưa. Giống như bây giờ, khi toàn thành phố dường như hoang vu, ẩm ướt, đơn độc, lạnh lẽo và buồn tê tái”. Ngôi nhà của nhà văn, một kiến trúc đô thị Việt Nam thẳng đứng điển hình, nằm trên con đường với hai hàng cây, rẽ xuống từ đường phố chính, ở ngay phía nam Hồ Tây, nơi mà Kiên và Phương, người bạn  gái từ tuổi ấu thơ của anh, đã cùng nhau xuống bơi vào ngày trước khi anh ra chiến trường, và điều đó đã khơi gợi trong Kiên nỗi hoài niệm tuyệt vọng khi anh trở về, 10 năm sau.

7 thg 11, 2018

Chính sách đào tạo trí thức của nước Nga




  Tập tiểu luận  Về trí thức Nga ( La Thành và Phạm Nguyên Trường dịch, nxb Tri thức H. 2009)  gồm có nhiều bài viết xuất sắc
+ Chân lý của triết học và sự thật của người trí thức 
+ Khủng hoảng trí tuệ và sứ mệnh của tầng lớp trí thức cả hai cùng của  tác giả N.A. Berdaev
+ Tầng lớp kỹ giả -- Alekssandr Solzhenítsyn
+ Phẩm tính trí thức -- Dmitri Likhachev

Riêng bài Bàn về  số phận của tầng lớp có học ở Nga của Sergey Kirilov thì bàn sâu vào lớp trí thức Nga sau 1917. Tầng lớp này  đã được quan niệm như thế nào, nhà nước xô viết đã hình thành họ theo những cách thức ra sao, tại sao giới trí thức Nga  lại có bộ mặt như chúng ta đang thấy, tại sao trong thời đại mới,  đa số những người này dừng lại ở cái trình độ thảm hại và kèm theo  những suy đồi  về đạo đức quá rõ so với trí thức Nga trước Cách mạng.
Chúng tôi lược thuật  bài này, cốt để các bạn xa gần qua đó, từ trí thức Nga sau 1917, có thể hiểu thêm về lớp trí thức được đào tạo ở Hà Nội sau 1954.
Trong cơn thức tỉnh sau chiến tranh, nay là lúc xã hội thường hay chê trách lớp trí thức này về mọi mặt.  Nhưng nếu hiểu được người trí thức ở ta là thế và được nhào nặn như thế, chúng ta sẽ độ lượng với họ hơn với nghĩa… bớt hy vọng ở họ hơn.

5 thg 11, 2018

Quản lý đô thị : Cơ sở lý luận cho việc bác bỏ thứ dân chủ hóa một cách dung tục


Trong các nhận xét của  Nguyễn Huy Tưởng mà tôi đã nêu ở bài trước Những thay đổi  đã đến với  Hà Nội từ sau 1954:Tính nghiệp dư trong quản lý, thì cái nhận xét có liên quan đến nhân sự “con sen trở thành đại biểu khu phố”có lẽ là quan trọng nhất.
Nó đề cập tới nhân tố hàng đầu khiến cho Hà Nội từ một thành phố thanh lịch văn minh trở thành một thành phố nham nhở nhếch nhác, một thành phố tầm thường và đi đầu trong việc học đòi ăn chơi như chúng tôi đã nói.
    Người ta có thể bảo sự tức giận của Nguyễn Huy Tưởng là hoàn toàn có lý nếu đứng trên bình diện cảm tính – nghĩa là một người có lương tri bình thường cũng dễ cảm thấy.
     Nhưng điều này cũng đúng nếu dùng đầu óc để suy đoán và truy tìm lại sách vở kim cổ để có chỗ dựa.

Quản lý Hà Nội sau 1954, tính nghiệp dư và tinh thần dân chủ dung tục


    Sau Cải cách ruộng đất, nhiều nông dân được chia quả thực, có khi là cả một phần những cơ ngơi nhà cửa và những đồng đất bờ xôi ruộng mật của địa chủ.
    Nhưng nhiều người trong họ, nhất là những người được chia đậm, lại là những người chưa có của cải bao giờ, họ không biết làm chủ.
    Không những dốt nát kém cỏi, không biết làm cho của cải sinh sôi nẩy nở, mà có khi một số người này còn rơi vào cảnh rượu chè cờ bạc, đến mức bán cả nhà cửa và đẩy vợ con vào cảnh nghèo khó như cũ.

1 thg 11, 2018

Sự tiếp nhận Kim Dung ở Việt Nam sau 1975 -- phác thảo tình hình và những lý giải sơ bộ



 Tham luận tại một cuộc hội thảo về Kim Dung 
 được tổ chức ở Trung quốc 2003


      TÌNH HÌNH TIẾP NHẬN TRƯỚC 1975 : Sài Gòn (thủ phủ của miền Nam Việt Nam trước ngày Việt Nam thống nhất) là một thành phố có đông Hoa Kiều. Giữa Sài Gòn với Hồng Kông lúc đó đã có sự thông thương rộng rãi bao gồm đủ loại  hàng hoá cả vật chất lẫn  tinh thần: Sự xuất hiện ồ ạt các loại sách chưởng với các tác giả như Cổ Long, Ngoạ Long Sinh, Nghê Khuông, Nhược Minh, Nam Kim Thạch, Điền Ca, Độc  Cô Hồng ở Hồng Kông vốn lây  lan rất nhanh  khắp  các thành phố  Hoa Kiều ở Đông Nam Á thì đến Sài Gòn cũng được  đón nhận một cách hào hứng  (Chẳng hạn  trên 10 bộ sách chưởng của Cổ Long đã  được  xuất bản ).

Giới Thiệu Cuốn Sách "Lich-Sử Người Việt" Của Keith Taylor (bài Hồ Văn Hiền )

-- Bài thứ hai có liên quan tới cuốn sách Việt Nam thời dựng nước   ·         --  Theo bản đưa trên trang ...