30 thg 9, 2018

Chung quanh câu chuyện đổi mới nhận thức lịch sử

Được viết đã 27 năm trước,
 bài viết sau không tránh khi nhiu chi tiết lc hu.
Nhiều thiếu xót nêu trong bài nêu ra đã được sửa chữa.
Nhưng tôi tin rng
quan niệm lâu nay về chủ nghĩa yêu nước và
chủ nghĩa nhân đạo --trong văn hc s nói riêng và s nói chung --
 vn đang cần bàn lại; việc cố thủ trong những quan niệm cũ đó chính là một trong những nguyên nhân làm cho sử ta không thích ng vi sự phát triển.


Bài đã in trên blog này ngày 28-11-2015

 Tạp chí Văn học số 6 - 1990 đăng bài Đổi mới nhận thức lịch sử trong nghiên cứu khoa học xã hội nói chung, nghiên cứu văn học nói riêng của Nguyễn Huệ Chi.  Trên nét lớn chúng tôi tán thành các ý kiến của tác giả bài báo và muốn nhân đây, bàn thêm về một vài căn bệnh mà một số tài liệu liên quan tới lịch sử văn học thường mắc phải, nó là lý do khiến cho các công trình nghiên cứu đó ít sức thuyết phục và cả ngành lịch sử văn học trì trệ, chậm phát triển.

24 thg 9, 2018

Trong sự suy đồi của nghề thầy, cả xã hội cùng có lỗi

     Bài đã đưa trên blog này ngày 19 - 11- 2015       

Trên báo Tuổi trẻ số ra 4-11-15  có bài viết của một giáo viên mang tên Còn đâu "thương cho roi cho vọt"?
Lâu nay ta thường nghe những lời xã hội ca thán các giáo viên. Rằng thời nay không còn những người thầy như xưa. Đờì sống càng đi lên phẩm chất những người đứng trên bục giảng càng sa sút.
Trước các lời bình luận ấy, không thấy các thầy kháng cự trở lại gì cả - đây tôi nói theo chỗ tôi đọc được. Có vẻ như các thầy trong bụng cũng chấp nhận.

22 thg 9, 2018

Ba đoạn ghi ngắn về giới trí thức

HÃY CHUYỂN BIẾN SỚM HƠN 
 Khi ông Phan Đình Diệu qua đời, ngoài các công trình khoa học,  người ta nhắc đến những phát biểu của ông, về các vấn đề chính trị xã hội rất trực tiếp. Những phát biểu đã hai mươi năm trước này đã gây cho ông bao phiền phức khi đang sống nhưng lại là cái điều người ta trân trọng nhất trong cái nhìn của một trí thức.
          Còn khi ông Phan Huy Lê qua đời,  bè bạn và những người yêu mến ông thích nhắc tới những phát biểu mới nhất của ông về sử Việt Nam, như vấn đề triều Nguyễn, vấn đề nhà nước của người Chàm ở miền Nam Trung Bộ, và nói chung là sự có mặt của các dân tộc ngoài người Kinh trên lãnh thổ Việt Nam...

20 thg 9, 2018

Ba năm hai trường đại học sư phạm ( hồi ký)

     
    Năm 1961,  học xong lớp 10 trường Chu  Văn An, nơi tôi mơ ước là khoa Văn Đại học  tổng hợp. Nhưng tôi thi trượt, và nói nôm na là bị “tống khứ “ vào Đại học Sư phạm Vinh, chỉ giữ nguyên được cái nguyện vọng  học văn.

17 thg 9, 2018

Trường Chu Văn An và niên học 1955-56 (hồi ký)


Trước 10-1954, gia đình tôi ở một ngõ nhỏ trong phố Thụy Khuê – quãng giữa Sở xe điện và Nhà máy giặt. Những năm còn học ở trường tiểu học Thụy Khuê, tôi đã được nghe nói nhiều về Trường Bưởi. Với lòng ngưỡng mộ của tuổi học trò, nhiều phen ngồi tàu điện xuôi ngược Chợ Bưởi — Đồng Xuân, tôi không khỏi liếc mắt về dãy nhà nằm bên Hồ Tây của Chu Văn An cũ.

16 thg 9, 2018

Nguy cơ trở thành bãi thải của thế giới hiện đại


Từ gần hai chục năm trước sau khi viết xong bài viết dưới đây tôi sớm cảm thấy  là một thất bại nên hạn chế trong việc chia sẻ với bạn đọc.
Nhưng trong những ngày này tôi cảm thấy có thể cách giải quyết mà tôi đề nghị chưa ổn , nhưng vấn đề tôi đặt ra là có thật, bởi vậy vẫn muốn đưa lại với tính cách một phiếm luận.
Tôi sẽ có thêm mấy dòng tâm sự ở phần cuối.
Nhưng trước hết mời các bạn cùng đọc.

VĂN MINH TÚI NY LÔNG
Chúng tôi đã được biết thứ túi đa năng này ngay trong những năm chiến tranh. Dạo ấy, ny-lông còn là của hiếm. Bằng cách nào đó, nhỡ ra có lần có được một cái túi, thì bất cứ to nhỏ thế nào, cũng phải giữ lại để giặt đi phơi khô rồi dùng tiếp, và nói chung là dùng nhiều lần đến khi nó rách hẳn.
Nay thì túi ny lông các cỡ to nhỏ rất sẵn và được dùng trong nhiều việc.

14 thg 9, 2018

Trong thế giới hiện đại cách hiểu về lòng yêu nước đã thay đổi



Nguyên là bài Cách nghĩ hiện đại 
đã đưa trên blog này ngày 10-5-2017

1/Nghịch lý "một viên tướng phải nghĩ tới cách đi theo đối phương"?!
"Từ điển danh ngôn thế giới" do Lưu Văn Hy biên soạn bản của nhà Tổng Hợp TP HCM 2006 có một ưu điểm, so với một số cuốn khác tôi đã đọc.
Ở đây, tác giả chọn được ra nhiều câu nói thú vị có liên quan đến đời sống chính trị hiện đại.
 So với tư tưởng cổ điển, nó mang nhiều chất nghịch lý, không xuôi chiều, nhưng lại có vẻ đúng với tình hình đương thời.
 Chẳng hạn, sách có dẫn lời nhà văn Mỹ Henry Brooks Adams (1838 – 1918) từng chỉ ra một khía cạnh của nghề chính trị: “Làm chính trị, trên thực tế, bất luận trong lĩnh vực nào, luôn luôn là việc tổ chức một cách có hệ thống lòng căm thù.”(tr 12)

11 thg 9, 2018

Người trí thức khác với người làm khoa học thuần túy ở chỗ nào?


Trong một bài viết về lòng yêu nước trên trang  FB cá nhân 8-9-2018, tôi có nhắc tới một ý

Nếu bề ngoài, xã hội Việt Nam là do người Việt Nam làm chủ mọi phương diện, nhưng trong kinh tế, là yếu tố căn bản của một xã hội lại do người nước ngoài định đoạt, thì sự độc lập kia cũng chỉ là giả tạo.

Ý này không phải do tôi nghĩ ra mà do nghe được trong một buổi nói chuyện rông rãi của Trần Đại Nghĩa ( 1913-1997).

9 thg 9, 2018

Cát nhìn của những người lính già về hậu phương - Nhật ký Quảng Trị 7 - 9 / 1973 kỳ 9


Đến những năm này lính thiếu quá phải vơ vét ở cả lứa tuổi trên dưới 30, nhiều lính già đã là những  cán sự ở các cơ quan miền bắc. Đó là đặc điểm riêng của QTrị .Tôi có kinh nghiệm loại lính này nói rất hay về hậu phương.
 Một nhân vật bóng hình của tôi: Nghĩa.
Hòa bình rồi câu chuyện chúng tôi có thể khá dềnh dàng.

6 thg 9, 2018

Nguyễn Minh Châu:Không đến được với chủ nghĩa nhân đạo, anh không viết được về chiến tranh đâu.


Tuy chưa thể hiện hết những ý tưởng của mình,
nhưng những quan niệm dưới đây của tác giả Dấu chân người lính
đã có nhiều chỗ trùng hợp với quan niệm của các nhà văn các nước khác mà
 vì đóng cửa lâu dài , không được đọc nên chúng ta không được biết.
Tôi đã ghi lại những ý này sau những buổi trò chuyện với tác giả trước 1975
Xem các bài trong blog này cuối 2015 .
 https://vuongtrinhan.blogspot.com/2015/12/nguyen-minh-chau_11.html

Xã hội học chiến tranh


Ghi chép từ công trình nghiên cứu xã hội học Nga       
    


             
 Xã hội học chiến tranh

      Bản tiếng Nga của  V.V. Serebryannikov
Tác giả sách là giáo sư tiến sĩ khoa học triết học .Sách nằm trong chương trình nghiên cứu của  Viện nghiên cứu xã hội chính trị  Viện hàn lâm khoa học nga  và Trung tâm xã hội học các vấn đề anh ninh quốc gia
Nhà xuất bản Thế giới khoa học , Moskva, 1977

                                        
Lời dẫn
               Nếu đọc bài viết Bối cảnh lịch sử Việt nam giai đoạn 1558-1802 tập san Nghiên cứu Huế tập VII, NXB Thuận Hóa 2010, ở tr 93-95, người ta sẽ  thấy nhà sử học Nguyễn Hữu Châu Phan cho biết :
             “Họ Nguyễn trong lãnh thổ Đàng Trong từng dùng chính sách táo bạo” biến hết dân làm binh”.
“Một tu viện trưởng là Choisy, đến Đàng Trong vào năm 1656 nhận xét “Người Đàng trong chỉ sống với chiến tranh.”
“Thích Đại Sán, một nhà sư Trung quốc cũng có mặt thời ấy thì ghi nhận là trong nước[ Đàng Trong] , hay bàn việc võ bị, chẳng chuộng văn đức’

5 thg 9, 2018

Nhật ký Quảng Trị 7 - 9 / 1973 kỳ 8



 Ông Nhĩ kể : Tôi vào một gia đình, ông chủ nhà 50 (ở đây  chỉ còn đàn ông  trên 50) ông làm một hầm thật oách. Tôi bảo ông nên phân chia gia đình ra. Ông bảo tôi không sợ. Tôi trông tướng ông rất thọ. Mà ông ở nhà tôi thế này, lo gì nữa. Quả thật, lâu nay nhiều nhà trong xóm bị vướng bom lu bù, nhưng nhà ông này không việc gì. Đến một hôm đang ngồi, thì có tiếng bom. Tôi chỉ kịp chui xuống  một cái hầm ở ngoài sân. Lúc lên, thì thấy cả cái nhà cũ đã bật đi. Không còn dấu vết gì. Không biết là loại pháo gì. Tôi không còn biết nói thế nào nữa.

3 thg 9, 2018

Lưu Quang Vũ - một kiểu nghệ sĩ chuyên nghiệp riêng của thời đại chúng ta


Những ý nghĩ khác nhau

về cuộc đời và sáng tác của Lưu Quang Vũ



Trong dịp kỷ niệm 40 năm ngày mất của Lưu Quang Vũ tôi không viết được gì mới chỉ trích trong sổ tay những ghi chép về anh hồi mấy năm 67 – 75 chỉnh lý lại một chút rồi đưa lên mạng. Cạnh đó thì được in lại một bài  cũ của tôi về thơ Vũ tôi viết từ 1993. Thật tình là tôi cũng rất ưng ý bài viết đó: Tôi có cảm tưởng đã nói được cái phần đóng góp chủ yếu của Lưu Quang Vũ về văn học và tôi tin là không phải là kịch mà chính là các bài thơ có tính chất “viển vông, cay đắng, u buồn” của Vũ viết trong những năm chiến tranh mới là cái phần ở lại với lịch sử.

2 thg 9, 2018

Nhật ký Quảng Trị 7 - 9 / 1973 kỳ 7


 Loanh quanh nghe chuyện anh em ở Tích Tường, Thanh Hội, Gia Đẳng
Ngày ngừng bắn, lính địch kêu lên: Chúa ơi, thế là con sống rồi! Sang gọi lính mình, ngồi cả vào xe tăng. Chỉ sau 5 phút, 2 bên đã mời nhau hút thuốc.
Hôm sau ra thấy lính địch vẫn nằm đó. Nhiều muỗi. Thấy những cành lá động đậy. Mới đầu tưởng là gió. Sau trích nhẹ, một thằng lại bật dậy. Thằng này làm nũng, đòi cõng. Pháo bắn đến, nó chạy được, không phải cõng nữa. Đòi ăn phở, ăn cháo gà, không ăn cơm. Không ăn thì nhịn..
Cát trắng. Quần áo xanh nổi lên rất rõ

Giới Thiệu Cuốn Sách "Lich-Sử Người Việt" Của Keith Taylor (bài Hồ Văn Hiền )

-- Bài thứ hai có liên quan tới cuốn sách Việt Nam thời dựng nước   ·         --  Theo bản đưa trên trang ...