18-01-2013

Chờ đón tin hội nghị Paris (tiếp)


18/1
     ... Trong một buổi tối bàn luận về thời sự.
      Chính Hữu:  Chủ đề văn học trong giai đoạn này vẫn không phải là sự bất lực, mà chính là khả năng mạnh mẽ của con người. Phải công nhận nước mình ghê chứ. Mấy thằng Đông Nam Á thấy Mỹ rút đang sợ rúm cả lên kia.

           Khải: Những tay nó ủng hộ mình không phải là những tay chống cộng vừa nhớ. Nó hiểu chủ nghĩa cộng sản hơn mình nữa.Một sự nghiệp phi chính nghĩa không thể được người ta ủng hộ lâu đến thế.
         Rõ ràng là cuộc đánh nhau của mình nó mang lại một tiền lệ -- Tức là các nước lớn đừng có gây sự với các nước nhỏ! Không phải là nước lớn muốn gây sự gì cũng được. (Xem thì  biết, trong văn bản hiệp định đình chiến, có một cái gì đó, như là toát lên tinh thần -- Mỹ là một kẻ xâm lược).
      Chính Hữu: Nó đã gọi mình là một con bò cạp. Đúng là môt con bò cạp nước! Mình đúng là một siêu cường quốc về ý chí.
     Nhàn: Sức mạnh của mình ở đâu không biết?
     Khải:Ở tổ chức chứ còn ở đâu nữa? Trong những năm vừa qua, không dùng chế độ độc tài, thì không làm được gì hết. Mà sự lãnh đạo xã hội cần như thế.
    Vừa qua, tôi có đọc quyển sách kể về tay trùm tình báo quân sự Đức. Nó nhìn thấy trước sự vô lý của chủ nghĩa quốc xã. Nó muốn những thứ như Áo, Hung phải chống lại đi. Nhưng người ta không chống. Nó rất căm ghét. Vì chủ nghĩa quốc xã có đáp ứng một cái gì đấy của tình hình lúc bấy giờ. Người ta không thể biết trước được những thất bại sẽ đến... Ban đầu, chủ nghĩa quốc xã cũng chỉ xuất phát từ việc đánh vào tính tự ái dân tộc (sau chiến tranh 1918, Đức bị thiệt). Mãi về sau, người ta mới tính tới những thứ nào đó, như vấn đề dòng giống...
     Cho nên, chủ nghĩa Quốc xã dựa trên hai cái: Tuyên truyền và tổ chức.
     Nhàn: Thế có phải tác giả đó muốn nói chủ nghĩa Cộng sản tương đồng chủ nghĩa quốc xã?
     Khải: Đó là suy luận của ông thôi, chứ không phải của tôi đấy nhé.
20/1        
       Trong giới văn nghệ, mọi chuyện như là phải nhận thức lại.
      Ông Khải kể, gần đây nhất, nhân vụ B52, gặp ông Chế Lan Viên. Mới đầu đã nghe ông Chế cho một câu phủ đầu “dân Hà Nội phấn khởi lắm, anh nào cũng muốn đánh nữa “ Nguyễn Khải đã định nói thật: “Tôi tưởng thế là mình đành chịu rồi còn gì.” Nhưng chưa kịp nói, lại nghe Chế Lan Viên chửi Liên xô, Trung quốc.
         Khải định” phang “ lại một câu như thế này:
       --  Ông phải biết lúc hò hét chiến đấu, tôi cũng không phải là thằng hò hét xoàng đâu. Nhưng mà cái người, mà hôm qua ca ngợi Liên xô, Trung quốc rất ghê, hôm nay lại quay ra chửi, thì đó là một thằng xỏ lá.
         Nhưng nghĩ đi nghĩ lại thấy không cãi lại được với ông này, lảng sang chuyện khác.
     Nhàn: Vì các ông ấy có lúc quá tin ở tình hữu nghị.
     Khải: Đúng, đúng. Tôi cũng đã nghĩ thế. Lúc trước, các ông ấy khen cho lắm vào cơ. Còn mình, thì lúc nào mình cũng nghĩ chiến tranh là việc của mình. Nước ngoài họ nói thế chứ trong bụng họ biết thế nào mà lần.
     Nhàn: Phần tôi, tôi cũng vậy. Trong những ngày qua, tôi không trách ai cả. Tôi chỉ nghĩ về dân tộc mình, sao lại đến bước đường cơ nhỡ như thế này.
23/1
      Có thể cả quyết đến 90% rằng đêm nay là giao thừa của hoà bình.
      Bùi Bình Thi: Tôi xem bản tin nhanh ở chỗ ông Trần Lâm. Ký tắt rồi. Rồi chuyển về cho 4 vị đứng đầu (giai đoạn này gặp nhau chưa tiện). Đâu ngày mai, trên Phủ thủ tướng có buổi họp quan trọng lắm.
     Huy Du: ông Yên được triệu tập lên trên họp. Về nhà hỉ hả lắm, đến đầu ngõ đã reo lên, chúng mày đâu, ra cho kẹo. Bây giờ mới thấy rõ bản chất của nhà chính trị.
     Khải: Lại nghe tin một gìờ trước khi ký, ông Trường Chinh gặp các Đảng bạn, Đảng dân chủ, Đảng xã hội -- để thông báo, xem có đồng ý không. Để không đồng ý thì cắt lương mà!
     Đang nói thì Văn Thảo Nguyên vào.Tất cả ào ào, có gì mới không.
     Nguyên : Các anh biết rồi còn gì.
    Khải: Tin này thì nghe lại hàng trăm lượt vẫn cứ thích.
      Huy Du: Cả ngày hôm qua, cán bộ cao cấp họp, Tổng Quân ủy họp riêng. Ông Yên về, chê chương trình phát thanh chưa được sôi nổi lắm.
     Thế mà không hiểu sao thế giới nó vẫn im lặng quá. Nó chán trò này rồi.
     Huy Du: Chỉ có chúng mình là khổ. Vài hôm nữa, thịt gà tha hồ đắt.
     Khải: Rồi ông xem, hai hôm nữa, hàng hóa lại đầy đường.
     Huy Du: Tết này dân Hà Nội đừng hòng cắm hoa thật. Đã có lệnh nhà nước trưng dụng tất cả hoa. 40 nguyên thủ quốc gia đến... Chỉ có những thằng ở chiến trường sốt rét là khổ. Với lại những người mất cửa mất nhà. Còn chúng mình, chả làm gì, ngồi nói láo.
       Tôi đã bảo rồi mà, văn nghệ chỉ là trò du hí. Có ông lại cứ khẳng định lý lẽ của các ông ấy là chân lý. Tôi dám tin không có chân lý - cái đó là chân lý duy nhất. Tôi có cảm tưởng rằng có thể là từ đây chấm dứt vai trò của mình.
        Khải: Không. Tôi lại cảm thấy bây giờ ông mới bắt đầu chứ? Tôi cũng thế. Tôi sẵn sàng từ bỏ những gì hôm qua để làm lại tất cả.
       Huy Du: Thôi các ông ơi, chừng nào còn sống ở cái chế độ... tự do này, thì đừng có ảo tưởng.
       Rồi cả đám cùng trở lại chuyện chung.
      Huy Du: Người ta lại sắp lo cho chúng mình một đợt chỉnh huấn. Thiệu chuẩn bị 3 vạn đĩ để mua cán bộ Việt cộng.
      Nguyễn Khải: Rồi mà xem, những cán bộ chính trị sẽ lại bị "mất" với nó đầu tiên, chứ không phải mấy thằng nhí nhố đâu.
     Huy Du: Những gì nữa,  có thể là ngay bố Hòa bị chứ gì.
      Bùi Bình Thi: Còn vấn đề thống nhất. Ông Lê Duẩn đã nói phải 15 năm nữa. 15 năm mà đồng bào miền Nam còn tin yêu Đảng thì chúng ta sẽ có thống nhất.
      Huy Du: Chính các ông Việt cộng giải phóng không muốn thống nhất chứ ai. Xem xem, như thằng Xuân Hồng Nam Bộ origine, ra đây nó có chơi được với thằng nào không. Ông Hòa điếc trong Nam còn phải nói, thôi các ông ạ. Xong thì ta cũng về thôi. Có thằng dân Bắc nào sống được ở trong này đâu.

      Nguyễn Khải: Tôi thích cái bài báo của một thằng ở Madagasca Đông Phi.
      Hai miền Nam Bắc Việt Nam hồi Pháp thuộc vốn đã sống theo chế độ khác nhau giờ có thống nhất thì cũng là một sự giả tạo.
     Năm 1954 là cơ hội duy nhất để hai miền có thể thống nhất. Sau cuộc kháng chiến chống Pháp, thì cơ hội đã trôi qua.
      Sau 18 năm chia cắt, giờ đây hai bên sống theo những triết lý sống khác nhau.
      Một bên thờ phụng tự do cá nhân. Một bên sùng bái sự hy sinh.
      Một bên thích diễn bi hùng kịch lạc quan.Một bên thích hài kịch yêu đời.
      Cũng như trong một gia đình, một người anh được nuôi dưỡng ở Mạc Tư Khoa, người em được thả lỏng trên các đường phố Nữu ước
     ... Ý tưởng về thống nhất bây giờ chỉ là niềm hoài tưởng trong những người già.
    Còn như ngay cả đám thanh niên di cư 1954, thì họ cũng đã rời quê hương từ nhỏ, ý niệm của họ về đất nước yêu dấu không có là bao.
     Miền Bắc muốn cho miền Nam cũng thành XHCN như họ, thì -- theo đúng lý luận của chủ nghĩa Mác -- họ hãy để cho Mỹ đầu tư vào, sản sinh ra giai cấp công nhân mới, rồi những người cách mạng ấy sẽ làm cách mạng đổi thay.
    Nhưng đến ngày ấy, thì thế giới đã khác đi rất nhiều.