15 thg 3, 2017

Xuân Quỳnh: Bản nháp bài "Thơ viết cho mình và những người con gái khác"

Việc làm thơ ở Xuân Quỳnh  thường bắt đầu bằng viết tất cả các ý ra trên mặt giấy, sau đó mới săp xếp lại thành từng đoạn hoặc nối chúng với nhau bằng vần điệu. 
Tôi cho rằng việc nghiên cứu các variant khởi đầu các bài thơ ở dạng chúng mới hình thành có cái thú vị riêng của nó, nên đã có lần hỏi xin XQ một vài bản thảo. Sau đây là trường hợp bài " Thơ viết cho mình và những người con gai khác" ở dạng văn xuôi, tác giả vừa viết vừa dập xóa ; tiếp  đó là bản thảo đầu tiên mà sau này còn sửa thêm; hy vọng rằng nó có thể được sự quan tâm của một số bạn.
Hiện tôi đang để lẫn hình anh bản viết tay trong máy nên chưa thể đưa ra ở đây, hẹn sẽ chụp lại vào một dịp khác.

Em nói với anh là: Ví thử như chúng mình không yêu nhau nữa thì anh có buồn không? – Anh bảo là: “buồn lắm! Có thể buồn đến một tháng ấy”. Anh làm như anh phải bỏ một tháng ra là dài lắm. Anh không biết là câu nói của anh làm em buồn đến một đời.
Nghe anh nói thế em lại buồn vô cùng. Buồn về câu nói của anh mà không biết đến bao giờ.
Em không thể tính tháng được tính năm được. Chẳng lẽ ít thì giờ đến mức người ta có thể tính mức độ tình yêu bằng giờ phút ngày tháng hay sao.
------------------------
Tôi thấy lòng lúc này cũng xao động một cách dữ dội. Không thể ngồi yên.
Tôi sợ nhưng chân trời bình lặng. Những cái cây không có gió. Mặt hồ lúc mùa thu. Đêm sáng trăng suông – và sợ những lúc anh im lặng.
-------------------------
Con trai nói chung thì thật là đáng yêu
Tôi yêu tất cả bọn họ nhưng tôi không thể yêu riêng một người nào
Người ta bảo tôi là kiêu ngạo. Nhưng thực ra tôi về nhìn lại mình và xét ra chả có gì đáng kiêu ngạo, và tôi cũng chưa dám kiêu ngạo về điều gì. Nếu xét là người con gái bình thường thì tôi kém tất cả bọn họ. Tôi khâu vá vụng hơn chị em – nấu nướng vụng hơn chị em không thể biết may quần cho chồng và cắt áo cho con không bao giờ máy cái áo cho con và vá mạn vá cho chồng mà được chồng vừa lòng.
Lại nấu nướng không giỏi, chỉ có nồi nước rau chua thôi mà cũng khi đậm khi lạt. Bàn tay thì vụng về, không biết sắp đặt trong nhà, lại hay đánh vỡ. tôi không biết tháo vát, thu xếp cho gia đình thành một gia đình ấm cúng. Các bạn thường gọi tôi là con trai về cái sự vụng về của tôi, vì cái trán dô ra bướng bỉnh của tôi, thơ tôi làm lại chưa hay, mặc dù đã đăng nhiều báo.
Nhưng có một điều tôi Người ta đã lầm rằng tôi kiêu ngạo về làm thơ, nhưng cái sự kiêu ngạo đến tột độ của tôi thì người ta không biết! Đó là tình yêu của tôi. Cái tình yêu của riêng tôi nó đã dày vò tôi từ không biết từ lúc nào và chưa biết đến bao giờ. Tôi  Tôi luôn luôn  run lên và không thể nào ngủ được nữa khi nhận ra nó. Và tôi tự hỏi “Nếu như đến già rồi mà mình vẫn như thế này ư thì mình chịu sao nổi. Nhiều lúc tôi không thể chịu nổi và cảm thấy rất cần có một san sẻ cho một người nào đó. Tôi không thể chịu đựng một mình, cần phải có một người tôi yêu và yêu tôi như tôi đã yêu họ anh ta. Để tôi cái trán bớt dô đi, tôi sẽ trở thành ngoan ngoãn tôi sẽ khâu vá giỏi bàn tay tôi sẽ khéo léo và tôi sẽ hát cho anh ta nghe theo những điệu nhạc tình yêu tôi có thể phổ những lời trái tim tôi, và tôi sẽ làm những bài thơ thật lòng về tình yêu không phải cho anh ta mà cho cả tôi. Tôi sẽ viết là tôi đã yêu anh như thế nào và vì cái tình yêu này tôi có thể rút ngắn đoạn đường tới đích sớm hơn hoặc là chết ở giữa đường.
Nhưng mà đàn ông con trai thật là kỳ lạ! Họ yêu nhiều người, họ cũng yêu tôi và tôi cũng yêu một vài người trong bọn họ nhưng tôi vừa mới yêu thế thì tôi chợt nhận ra là họ không thể yêu tôi bằng tôi yêu họ.
Bao giờ tôi cũng cảm thấy tôi yêu người ta hơn người ta yêu tôi. Tôi không sĩ diện mà nói thẳng ra điều này vì đối vì đối với con trai thì sự nghiệp và tình yêu là tách rời -- nhưng đối với tôi  hai cái đó chỉ là một – nhưng chắc họ có lý hơn tôi, và hình như ở đời thực tế như thế thật.
Và cả anh nữa, khi mà anh nói với em là “anh yêu em” thì trái tim em đập mạnh quá, mạnh đến nỗi là em tưởng em nghe thấy tiếng động của trái tim anh. Em chợt nhận ra là em yêu anh đến điên dại. Em về viết những bài thơ về tình yêu mà tưởng là ý tứ bài thơ là những lời nói của anh. Em yêu cả cái thông minh hóm hỉnh đến thói quen hay phát khùng lên của anh, yêu cả cái vầng trán hay cau có của anh, yêu cả cái tính siêng năng làm việc đến chi ly từng phút đến khó chịu của anh, và cả cái tính hiếu thắng của anh. Và em tin là em sẽ trở nên tốt hơn, dịu dàng và khéo léo hơn.
Em về mất ngủ vì sung sướng vì nghĩ rằng anh cũng đang làm thơ về tình yêu, về em.
Đúng vậy, anh đã viết bài thơ cho em, anh viết bài chỉ anh đã viết bài bài thơ nói về trái tim nhưng anh đã viết bằng bộ óc. Đọc xong bài thơ em lại cảm thấy trán em dô ra và tay em vụng về. Em vẫn lại kém chị kém em. Rồi mấy chục năm nữa, khi về già yếu rồi thì chắc cái trán còn dô ra hơn và bàn tay còn vụng về hơn nữa là em còn vụng về hơn và bướng bỉnh hơn, vì như già rồi thì cái trán dô ra hơn và bàn tay cũng vụng về hơn nữa.
Con trai thật là đáng yêu, họ có lý tưởng, có những chân trời rõ ràng, có những người đi từ miền đất lửa về, có những người đi từ vùng sóng gió lại, và hướng của họ vẫn là những chân trời xa. Họ đều đã định sẵn họ đã đi sẽ đi đến đâu và họ đủ nghị lực để làm tất cả những điều họ muốn. Tôi yêu tất cả bọn họ, tôi làm thơ ca ngợi bọn họ, nhưng tôi không thể yêu từng một cá nhân nào vì tôi biết là không cá nhân nào có thể yêu tôi như tôi yêu họ. Tôi không sĩ diện mà nói thẳng ra điều đó bao giờ tôi cũng cảm thấy tôi yêu họ hơn họ yêu tôi, vì đối với họ tình yêu và sự nghiệp tách rời nhau. Còn đối với tôi thì hai điều đó chỉ là một.
--------------------
Người có đầu óc khoa học chia tình yêu làm 2 phần: 50% là của mình yêu và 50% là của người ta yêu lại và như thế anh đã quá vui rồi vì anh được cả cái phần kia, sau khi làm xong cái nhiệm vụ 50% của mình.
Con gái thường hay nói nhỏ với nhau về những điều bất hạnh…
Và nói xấu với mọi người về những điểm xấu của nhau.
Bọn con trai không nghe thấy những điều nói nhỏ, chỉ nghe thấy: cô này mũi hếch, cô kia lẹm cằm và khinh miệt chúng ta vì bao giờ họ cũng có câu “cửa miệng”: chuyện đàn bà, và trong họ xếp chúng ta vào từng ngăn như các ngăn công việc. Họ không biết là chưa bao giờ hiểu hết khi họ cần  họ mở ngăn này và đóng ngăn kia khi cần thiết. Họ cho tình yêu là một chi tiết trên đời mà thôi ta cần nói thẳng với họ
Đừng nói riêng với nhau làm chi ta cần nói thẳng với bọn con trai rằng khi ta yêu ta không phải là của riêng như vật sở hữu riêng của họ.
Ta là Muốn tới những mục đích trên đời này họ phải lựa ra mà đi mà đến.
Ta là cơ thể họ rồi họ cắt thấy đớn đau.
-------------------
Họ chỉ nghe ta nói xấu nhau, họ không nghe thấy ta phàn nàn về họ.
Em nghĩ rằng chợt thấy cái trán của em dãn ra, bớt dô đi và em có thể ngoan ngoãn nghe theo anh tất cả mọi điều và bàn tay em trở nên khéo léo, em không cần giấu nó đi nữa mà em sẽ dùng nó để may áo cho anh, em sẽ làm thơ tình yêu thật hay cho cả mọi người cùng đọc. Người ta đọc để người ta lại càng yêu nhau, và để em lại càng yêu anh.
Hỡi các  cô gái cùng thời với tôi – tôi cũng như các cô và tôi lại khác các cô. Tính tôi bướng bỉnh và trán tôi dô hơn các cô một chút, bàn tay tôi thô kệch vụng về, vụng về đến nỗi khi nói chuyện với ai tôi không biết giấu hai bàn vào đâu và tôi cảm thấy nó thừa quá!
Có nồi nước rau cũng khi mặn khi lạt, làm cái gì cũng hay đánh vỡ đánh đổ. Tôi chỉ có một tấm lòng yêu giống như các cô và cũng như các cô tôi không bao giờ được yêu hết lòng mình và bọn con trai thì không bao giờ yêu chúng ta bằng chúng ta yêu họ, nhưng các cô thì âm thầm chịu đựng cho đến khi tình yêu ấy mất đi, tôi thì cũng chịu đựng một mình nhưng tình yêu ấy ngày càng lớn lên và xáo động, xáo động đến mức tưởng không thể nào chịu nổi ngủ được.
Tôi không chịu được cái màu trời xanh bình yên sau khung cửa sổ, cái cây không có gió, và con đường không có người đi.
Tôi yêu con sông Hồng vào mùa nước lũ –  không phải tôi thích sự phá phách của nó mà chính là nó bồi đắp phù sa – nhưng vì ta chưa hiểu hết nó thành ra chưa trị được nó và chưa yêu được nó.
Tôi thích những công trình còn ngổn ngang sắt thép hơn là những tòa nhà đã xây dựng xong rồi, vì những cái công trình này nó còn như tuổi trẻ, chưa hoàn chỉnh còn là hy vọng.
Và nếu cho tôi chọn thì tôi xin là người đi lang thang xây dựng hết nơi này đến nơi khác chứ không phải là người ở trong ngôi nhà đã xây rồi. Cuộc đời bao giờ cũng phải bắt đầu.
------------------------------
Anh, em tưởng anh đã vượt ra khỏi cái bọn “con trai” rồi nhưng anh vẫn thế. Anh xếp đặt mọi việc theo từng ngăn kéo trong đầu anh. Anh tưởng rằng Nhưng em đã làm đảo lộn cái trật tự đó.
Anh có thấy rằng em và mọi cái lý tưởng của anh không thể nào để riêng ra ngoài được, và ngay cả tách riêng em với con người anh, tình yêu em đã nhập vào anh, vào cơ thể, nếu cắt bỏ đi anh sẽ đau đớn trăm lần.
-------------------------------
Chúng ta kém họ là chúng ta hay nói xấu nhau những chuyện vặt nhưng chúng ta hơn họ vì chúng ta hết lòng
Họ yêu ta vì họ mà ta yêu họ cũng lại là vì họ. Họ được yêu lên đến hai lần, họ được yêu họ tưởng là họ cao hơn ta một bậc và chúng ta chẳng được yêu ngay cả ta cũng không yêu ta. Nên chúng ta tưởng chúng ta thấp dần đi, chúng ta cam lòng với những việc nuôi con, đảm nhiệm việc nhà, việc hậu phương và tự coi đó là việc phải. Bọn con trai ra mặt trận, xây nhà, làm thơ và coi đó là lý tưởng chính của cuộc đời họ.
Nhưng họ không biết rằng nếu không có chúng ta thì họ cũng không làm thơ và đánh giặc. Không có chúng mình họ chỉ là bọn họ sống với nhau thôi họ sẽ lả bọn ngu si.

Bài thơ viết cho mình, cho tất cả những người con gái
Các cô gái cùng thời với tôi, tôi giống như các cô và tôi lại khác các cô
Trán tôi dô hơn ra hơn, bướng bỉnh hơn
bàn tay thì vụng về và thô quá nữa
Vụng đến nỗi không chỉ mó đến việc đâu là đổ vỡ
Mà khi nói chuyện với ai tôi thấy nó thừa không biết giấu vào đâu
Giống như các cô – tôi có một tình yêu rất sâu
và dữ dội nhưng không bao giờ yêu được hết
Các cô, các cô âm thầm chịu đựng cho đến khi tình yêu ấy mất đi
Còn ở tôi, tôi mang nó nặng nề
Tôi muốn quên, nó lại càng ngày càng lớn dậy
Nó xáo động, tôi không sao ngủ được
Tôi không thể nào ngồi yên nguyên
Tôi sợ màu trời sau khung cửa bình yên
Sợ con đường không có người đi và ghét từng cái cây không có gió
Tôi yêu giòng sông mùa nước lũ
Sau phá phách nghỉn đời vẫn là lượng phù sa
Và mưa Cơn mưa rào tôi thích cơn mưa
Qua sấm sét cỏ cây mọc dậy
Tôi ghét những tòa nhà đã xây rồi lộng lẫy
Yêu những công trình còn sắt thép ngổn ngang
Những công trình cũng như tuổi thanh niên
Chưa hoàn chỉnh nhưng đó là hy vọng
Và nơi ở nếu và
Nếu được đổi nghề, tôi sẽ đi xây dựng
Chứ không phải là ở ngôi nhà lộng lẫy rợp mát kia đâu
Với cái nghề này tôi luôn luôn được bắt đầu
Mùi vôi vữa bao giờ cũng mới
Những cái chính chúng ta thường không hay nói
Chỉ phàn nàn điều bất hạnh với nhau
Mà đàn bà chúng ta lén nói xấu lẫn nhau
Đứa này lác, đứa kia mũi hếch
Bọn con trai nghe có hiểu gì đâu chỉ nghe thấy vài câu
“Cô này lác, cô kia mũi hếch, cô kia cằm lẹm…”
Họ khinh chúng ta và lời cửa miệng
“Chuyện đàn bà!”
Họ có biết đâu
những điều những điều con gái nói cùng nhau về bọn họ phàn nàn của chúng ta về họ
Có biết đâu chúng ta nói cùng nhau Có những điều con gái nói cùng nhau
Có những điều mãi tận thẳm sâu
Cũng là phàn nàn với nhau về họ.

Về bọn con trai
Bọn con trai thật  yêu quý quá là đáng quý
Họ Mỗi người sinh ra đã hướng sẵn chân trời
Trong đầu óc thì hay tính toán
Việc làm hôm nay không để ngày mai
Họ lượng sức, lượng đường, đã đi phải đến
Trong đầu óc họ hay tính toán
Mỗi khoảng trong đời đều có thể xếp từng ngăn
Ngăn “làm thơ”, “đánh giặc”, “gia đình”
Chúng ta cũng được Tình yêu cũng được xếp vào một ngăn trong tủ họ
Ôi con trai!
Tôi yêu tất cả
Nhưng chẳng thể nào yêu được riêng ai
Tôi không sĩ diện đâu – Nếu tôi yêu được một người
Tôi yêu họ anh ta hơn  họ anh ta, hơn họ yêu tôi nhiều lắm
Tôi yêu họ anh ta đến chừng cay đắng!

Con gái chúng ta hơn họ - biết hy sinh
Họ được yêu nhân gấp hai lần:
Họ yêu họ và ta lại còn yêu họ
Dẫu chúng ta mang tiếng là hay nhỏ nhen chuyện vặt
Nhưng hơn bọn con trai cái đức biết hy sinh
Ta yêu bọn con trai không phải vì mình
Họ yêu chúng ta lại là vì yêu họ.

Những điều lý tưởng về người yêu mình
Và cả anh, anh yêu dấu của em
Khi anh nói “yêu em” trái tim em đập chừng mạnh quá
Mạnh đến nỗi em tưởng là nghe rõ
Trái tim anh đang đập vì em
Em chợt nhận ra yêu anh như điên
Về Em về viết những bài thơ về tình yêu mà tưởng lời của anh vừa nói đó
Bàn tay em bớt vụng về vầng trán không bướng nữa
Vầng trán bớt dô ra, bàn tay không vụng nữa
Bàn tay này em sẽ may áo cho anh
Sẽ cắm ho Bàn sẽ cắm hoa, và tường sẽ treo tranh
Em sẽ làm theo tất cả những điều anh mong muốn
Và lúc nào anh buồn em sẽ hát
Bài hát tình yêu ca ngợi con trai
Chả phải chỉ hát cho riêng anh nghe
Em hát cho tất cả mọi người
Để họ biết thế nào là tình yêu hạnh phúc
Em yêu tất cả sự thông minh, hóm hỉnh
Đến những thói thường hay cáu gắt của anh
Nếu cuộc đời anh đã sắp xếp từng ngăn
Em sẽ đảo tung những nền nếp cũ
Anh sẽ hiểu ra những điều này rất rõ
Lý tưởng này không thể tách rời
Tình yêu em với cơ thể anh là một mà thôi
Nếu cắt đi anh nghìn lần đau đớn

Nhưng là anh thì vẫn là anh
Anh không thể vượt qua cái “con trai” thông thường nữa
Anh tính nỗi đau niềm vui bằng tháng bằng tuần lễ
Nhưng đối với em em tính cả một đời
Anh sợ mất thời gian chúng ta đã đi chơi
Còn em biết chẳng cái gì lại mất
Bài thơ nói về trái tim, anh lại viết bằng bộ óc
Đọc bài thơ yêu em chợt cảm thấy sự chia lìa
Bàn tay em em lại thấy như thừa
Và vầng trán dô ra như trước
Biết bao giờ em trở thành tốt được

Vì đến khi già thì tay lại vụng về hơn