28 thg 4, 2017

Evtoushenko và văn học phi chính thống xô viết ở Hà Nội trước sau 1975


Một sự kiện văn học được chú ý đầu tháng tư này là cái chết của nhà thơ Xô viết Evgeni Evtoushenko -- dưới đây viết tắt là E.E. – (1932 - 2017). Ông thuộc loại những tên tuổi Nga được biết nhiều nhất ở VN nhờ ở chỗ đại diện cho một xu thế trong văn học xô viết sau 1956,  có nhiều tiếng vang ở Hà Nội một thời gian dài, nhất là trước 1975. Tôi ghi lại ở đây những lý do khiến năm ấy chúng tôi ngưỡng mộ E. E. và những bài học mà chúng tôi rút được từ trường hợp của ông

Đọc tiếp ...

21 thg 4, 2017

Thu Bồn, khuôn mặt một nhà văn con ruột của chiến tranh

     Khoảng đầu 1983, tôi gặp Thu Bồn ở cổng Văn Nghệ Quân đội. Đây là nơi chúng tôi đã cùng sống trong một căn nhà, và nay đều đã dọn đi chỗ khác.
     Anh thì tuy vẫn còn trong biên chế của Tổng cục Chính trị, nhưng biệt phái ở Sài Gòn, lâu ngày mới ra ngoài này. Tôi thì đã chuyển sang công tác ở Hội Nhà văn được mấy năm.
     Chúng tôi là những người quen cũ, nhưng lâu ngày không gặp. Chuyện ngày xưa dông dài giở ra không tiện. Mà chuyện mới thì bỡ ngỡ, chưa biết bắt đầu từ đâu.
    Đột nhiên, Thu Bồn cười, cái cười khiến cho khuôn mặt có nhiều vẻ dữ dằn của anh thêm trẻ lại. Anh hỏi tôi, giọng thỏ thẻ hiếm có:
    - Nghe nói chúng mày ở ngoài này nói xấu tao nhiều lắm phải không?
    Tôi ngẫm nghĩ một lúc rồi buột mồm:
   -  Có gì đâu, chẳng qua đây là một tâm lý thông thường. Bọn chó nhà bị cùm xích trông thấy chó rừng chạy rông, thường hay ăng ẳng sủa bậy tỏ vẻ ghen tị. Kệ bọn tôi, đừng chấp.

Đọc tiếp ...

18 thg 4, 2017

Cháo pha loãng thời nay không cứu được ai

  Đã đưa trên FB của tôi
 16 và 18-4- 2017

CHUYỆN NGƯỢC ĐỜI:  HỌC ÍT CÒN HƠN HỌC NHIỀU 
Đi lại trên đường phố Sài gòn tôi thường trông vào các ông xe ôm. Vì bao giờ tôi cũng nhân dịp này, hỏi thêm họ vài chuyện có liên quan tới tình cảnh dân nghèo trong thành phố, nhất là chuyện đi học của con cái.
Sau khi nghe họ kể lể về gia cảnh, tôi thường bảo:

Đọc tiếp ...

16 thg 4, 2017

Đời sống bên con đường sắt hay là một dấu hiệu của xã hội hiện đại đã được miêu tả trong văn thơ tiền chiến như thế nào?


 Trên trang blog  của mình, ngày 14-4-2017, bạn Nguyễn Đức Mậu vừa dẫn lại một  bài viết  của DHA về sự phát triển của đường sắt  thời Pháp thuộc .
Bài viết công phu này “Đông Dương được tạo nên từ sắt và tiền bạc: sắt từ đường ray và tiền bạc từ ngân sách chung” khá dài,  NĐM  có đưa mấy con số tóm tắt và bình luận ngắn như sau
Đến năm 1945, đường sắt ở Đông Dương có các tuyến đường sau:
Hà Nội- Sài Gòn: 1.730 km
Hải Phòng- Lao Kay: 387 km
Hà Nội- Na Sầm: 179 km
Tân Ấp- Xóm Cục: 18 km
Tháp Chàm- Đà Lạt: 81 km
Sài Gòn- Mỹ Tho: 70 km
Sài Gòn- Lộc Ninh: 135 km
Phnom-Penh- Mongkolbory: 331 km

Qua đây biết Độc lập rồi đường sắt kém thua hồi mất độc lập. Đế quốc sài lang, ở câu chuyện đường sắt, có công với Việt Nam ta hơn người Ta thống trị Ta.
Hoan hô bọn đế quốc sài lang.



Tôi không thạo lắm về lịch sử hiện đại nhưng có cảm tưởng chính đường sắt là dấu hiệu của một xã hội hiện đại. Vì nó là bằng chững của  sự thống nhất của thị trường quốc gia.
Nhưng cách đây hai chục năm tôi chưa có được nhận thức như vậy. Tôi chỉ cảm thấy niềm vui của con người tiền chiến  bên con đường săt mới hình thành và nhận thấy các nhà văn đương thời đã ghi nhận điều này một cách khá đầy đủ.
Bài viết dưới đây, là một thứ lược thuật về chủ đề đường sắt trong văn học, nó đã được tôi viết giống như một thứ thể nghiệm về việc nhìn văn học bằng con mắt xã hội học.
Bài đã được đưa vào tập sách Chuyện cũ văn chương  và đưa lên mạng ở đường link
https://vuongtrihai.wordpress.com/nh%E1%BB%AFng-ch%E1%BA%A5n-th%C6%B0%C6%A1ng-tam-ly-hi%E1%BB%87n-d%E1%BA%A1i-2/

Đọc tiếp ...

11 thg 4, 2017

Nguyễn Thành Long và "một cuộc sống khác"

Cái khái niệm "một cuộc sống khác" là do tôi mượn ở A.Moravia, hình như đấy là tên một tác phẩm của  nhà văn Ý rất thạo đời này. Tôi tìm thấy ở đây một tâm trạng ở nhiều người ở cuối cuộc đời. Lẽ ra mình phải sống khác, họ tự nhủ. Thậm chí có những người ngay từ trẻ đã biết rằng mình không phải là mình, nhưng vùng vẫy mãi không thoát. Và trong trường hợp này, cái ví dụ rõ nhất nẩy sinh trong trí nhớ tôi là trường hợp Nguyễn Thành Long. Tôi ao ước có ngày được viết thêm những ngày hay lui tới để học hỏi qua trò chuyện với anh ở Hà Nội trước 1975, đúng hơn là với một nhóm các anh,  Nguyễn Thành Long , Huy Phương, Trần Đĩnh, Chính Yên ...

Đọc tiếp ...

8 thg 4, 2017

Phác thảo tiểu sử Xuân Quỳnh (X): Đam mê và lầm lỗi

  Xuân Quỳnh là người như thế nào? Khi tìm cách trả lời câu hỏi này , có một khía cạnh  không thể bỏ qua: sự thích ứng. Nói cụ thể hơn, khả năng sống trong những điều kiện không bình thường, những điều kiện không thuận lợi, đó là nét nổi lên trong con người đầy sức sống này, mà ở trên, khi nói về những ngày Xuân Quỳnh mới lọt lòng, chúng tôi đã nhắc tới.

Đọc tiếp ...

3 thg 4, 2017

Campuchia và Myanmar -- những xứ gần ta mà khác xa ta


Ngoài chuyện tiền bạc, về tâm lý thôi mà nói, tôi thường đã rất ngại, không dám tính đi du lịch các nước giàu có bên trời Tây. Lý do là vì đi về chỉ thấy buồn, sao ở đó người ta sướng thế tử tế thế mà nước mình con người hư hỏng và xã hội trì trệ đến thế.
Nhớ có lần đọc một câu của B. Russel, do Hà Văn Tấn dẫn lại, bàn về sự hấp dẫn của sử, đại ý nói là đọc sử để hiểu những ngu ngốc của thời xưa do đó dễ dàng chịu đựng hơn những ngu ngốc của thời nay.
Tôi cũng muốn làm theo lời khuyên đó, và chuyển nó từ trục thời gian xoay qua trục không gian. Tức là, nếu điều kiện cho phép, tôi thích đi lang thang ở những nước nghèo nước khổ, để khi quay về thấy yên tâm với nước mình. Ví dụ như đi châu Phi, hay mấy nước kem kem ở Trung Đông và Đông Nam Á.

Đọc tiếp ...

28 thg 3, 2017

Đi tìm con người giữa sự hỗn độn của lịch sử

Từ 1992, triết gia người Nhật Francis Fukuyama, đã viết cuốn "The End of History and the Last Man" 
Tới nay, nhân hiện tượng Trumpism, tác giả Paul Sagar lại có bài điểm lại cuốn sách. Bài viết gợi nhiều hào hứng cho nhà phân tích chính trị Nguyễn Quang Dy và anh đã làm ra một bản tóm tắt kèm theo bình luận mang tên “Fukuyama và tiếng cười nhạt cuối cùng” đưa trên mạng viet-studies 23-3-2017, đường link http://www.viet-studies.net/kinhte/NQuangDy_Fukuyama.html

Đọc tiếp ...

24 thg 3, 2017

Hai bài viết về Đông kinh nghĩa thục

 Một lần bừng tỉnh

Tháng 5-1907, nhà cầm quyền Pháp ở Đông Dương ký giấy phép chính thức cho khai sinh một trường tư thục ở Hà Nội đã bắt đầu mở cửa từ một vài tháng trước. Nhưng chỉ ít lâu sau, tháng 12 cùng năm, họ phải lập tức thu hồi giấy phép đó lại. Vậy mà đã muộn... Tuy chỉ tồn tại trong vòng chưa đầy một năm, phong trào Đông Kinh nghĩa thục vẫn vĩnh viễn đi vào lịch sử.

Đọc tiếp ...

23 thg 3, 2017

Phác thảo tiểu sử Xuân Quỳnh (IX) - tự nhiên và một chút hoang dại

 Còn nhớ vào những năm sáu chín, bảy mươi gì đó, tôi đã được nghe nhà thơ Trúc Thông, cũng trạc tuổi bọn tôi,  nhận xét thẳng thừng:
- Cô Quỳnh tài thì tài thật, nhưng nếu có một lớp nghiên cứu và trao đổi nghiêm túc về lý luận thơ ca, thì muốn dự với danh nghĩa bàng thính cũng không đủ tư cách.
Tôi không biết cãi lại làm sao.

Đọc tiếp ...

22 thg 3, 2017

Phác thảo tiểu sử Xuân Quỳnh (VIII): Gia đình riêng và những rạn nứt đến sớm


Từ kháng chiến chống Pháp, các cơ quan nhà nước và đoàn thể vốn đã quen đi đến đâu kéo theo một khu gia đình đến đấy. Ở Nhã Nam (Yên Thế), Chu Hưng (Phú Thọ), Quần Tín (Thanh Hoá), Hội văn nghệ Việt Nam từng đã dựng tạo nên những xóm nhỏ, ở đó, gia đình hoạ sĩ này sống cạnh vợ chồng nhạc sĩ kia, cách đấy không xa là cơ ngơi của một nhà văn mới có dịp quen biết. Hồi ấy, đất đai còn dễ, ai muốn ở bao nhiêu thì ở, nhà cửa thì tranh tre nứa lá đơn sơ, nên chuyện những khu nhà tập thể hình thành là chuyện tự nhiên, không khiến ai phải băn khoăn lo tính.

Đọc tiếp ...

20 thg 3, 2017

Một khía cạnh của tính chất trung cổ trong nền giáo dục hiện thời.

 Lấy lại  bài  ĐÁM TRẺ Ở TA ĐANG ĐƯỢC DẠY DỖ NHƯ NHỮNG NGƯỜI LỚN

đưa trên FB của tôi hôm nay. Có bổ sung thêm đoạn cuối.

1/
Tại một số trường tiểu học, có đội cờ đỏ do các em lập ra, uy quyền bao trùm khiến cả các giáo viên đôi khi cũng phải sợ, nói chi là các bạn – đấy là tin tôi đọc được từ một hai năm trước.
Cũng qua tờ Tuổi trẻ năm ấy, tôi thấy một vị phụ huynh kể chuyện con bà ta muốn bớt tiền ăn quà để làm việc riêng. Việc gì? Cháu cần nộp tiền cho bạn lớp trưởng, để bạn ấy khỏi báo cáo cô giáo, một lỗi nhỏ mà cháu vô ý phạm phải.

Đọc tiếp ...

15 thg 3, 2017

Xuân Quỳnh: Bản nháp bài "Thơ viết cho mình và những người con gái khác"

Việc làm thơ ở Xuân Quỳnh  thường bắt đầu bằng viết tất cả các ý ra trên mặt giấy, sau đó mới săp xếp lại thành từng đoạn hoặc nối chúng với nhau bằng vần điệu. 
Tôi cho rằng việc nghiên cứu các variant khởi đầu các bài thơ ở dạng chúng mới hình thành có cái thú vị riêng của nó, nên đã có lần hỏi xin XQ một vài bản thảo. Sau đây là trường hợp bài " Thơ viết cho mình và những người con gai khác" ở dạng văn xuôi, tác giả vừa viết vừa dập xóa ; tiếp  đó là bản thảo đầu tiên mà sau này còn sửa thêm; hy vọng rằng nó có thể được sự quan tâm của một số bạn.
Hiện tôi đang để lẫn hình anh bản viết tay trong máy nên chưa thể đưa ra ở đây, hẹn sẽ chụp lại vào một dịp khác.

Đọc tiếp ...

Xuân Quỳnh bàn về ý thức làm nghề của người viết trẻ


Hồi giữ mục phê bình trên Văn Nghệ quân đội, tôi thường mời chính các bạn sáng tác phát biểu về nghề nghiệp. Dưới đây là bài của Xuân Quỳnh trên một số VNQĐ, 1971. Một trong những dịp hiếm hoi nhà thơ thử viết tiểu luận.

 Ý THỨC VÀ THỜI GIAN
Có lần tôi làm quen với một thanh niên xung phong, anh cho tôi xem cuốn nhật ký ghi lại từ hồi anh còn học lớp chín, lớp mười. 
Trang đầu tập nhật ký có hai câu thơ:
Lý tưởng ta chói lọi mặt trời
Ta tiến bước không bao giờ mệt mỏi.

Đọc tiếp ...

14 thg 3, 2017

Xuân Quỳnh - những bài thơ viết trước 1970


Trên tạp chí Văn nghệ quân đội tháng 8 năm 1965 người ta đọc được một đoạn thơ, trích từ  một bài điểm báo của Nhị Ca ( Nhị Ca lúc này nhân danh tòa soạn , ghi nhận những câu những đoạn thơ khá, nhưng chưa đủ thành bài hay, nên chưa đứng riêng được).

Đọc tiếp ...

12 thg 3, 2017

Xuân Quỳnh, bắt đầu những ngày sống hẳn với nghề cầm bút

 Tiếp theo năm chương đầu 
 bản phác thảo chân dung Xuân Quỳnh
đã đưa trên blog này 12-2016.
Chương VI này sẽ mở đầu phần tiếp ,
các chương VII,VIII, XIX 
      
     Biết khổ là một chuyện, nhưng tránh được khổ lại là chuyện khác - sự lo xa nhiều khi không được việc gì cả!
Không hiểu trong những năm từ giã văn công chuyển sang làm văn, làm báo, Quỳnh có bao giờ nghĩ thế không, chứ sự thực đời Quỳnh chính là như vậy - Con người này không tránh được khổ.

Đọc tiếp ...

7 thg 3, 2017

Phan Tây Hồ tự bộc lộ qua những đoạn miêu tả về Sào Nam Phan Bội Châu.

     Đầu Pháp chính phủ thư  tức Thư gửi toàn quyền Beau, Đông Dương chính trị luận, Thư thất điều …Lâu nay, nói tới Phan Châu Trinh, người ta thường chỉ được biết các luận văn ấy.
           Song, có một tài liệu theo tôi đáng gọi là chìa khóa để đi vào hiện tượng Phan Châu Trinh, đó là bài viết Pháp Việt liên hiệp hậu chi Tân Việt Nam (tạm dịch Nước Việt Nam mới sẽ  như thế nào sau  khi Pháp -- Việt liên hiệp, dưới đây tôi gọi tắt là Liên hiệp hậu)

Đọc tiếp ...

Tại sao hôm nay chúng ta chậm chạp trong việc nghiên cứu Phan Châu Trinh

Dù đã nhất trí với nhau trong nhận định rằng Phan Châu Trinh xứng đáng là nhân vật “ đinh và đỉnh” của lịch sử hiện đại, nhưng hầu như chúng ta vẫn chưa tìm được câu trả lời tại sao như vậy và nếu thế thì tư tưởng chủ đạo ở Phan là gì, tại sao lại nói rằng có tìm ra câu trả lời này, may ra chúng ta mới tìm ra lối thoát cho dân tộc.

Đọc tiếp ...

26 thg 2, 2017

Bài học viết về chiến tranh từ Nguyễn Thanh Việt

Gồm cả phần thứ nhất 
đã đưa trên FB ngày 23-2
và phần thứ hai 27-2-2017


Khi được biết Nguyễn Thanh Việt (NTV) nổi lên  do viết về chiến tranh dưới góc độ người tị nạn, tôi vẫn còn dửng dưng, đúng hơn là không dám nghĩ tới chuyện tìm hiểu.
Phần vì không biết tiếng Anh và không có sách.
Và phải nói là  giữa  biển sách báo ra đời hiện nay, những quyển sách tốt  không có ai  làm người dẫn truyền, mà sách của NTV cũng vậy.

Đọc tiếp ...

20 thg 2, 2017

Khi đá biết nói -- truyện ngắn "Thạch tinh trong ruột một người" của Nguyễn Tuân


Dưới đây là một truyện ngắn thuộc dạng yêu ngôn (yêu= ma, quái) của Nguyễn Tuân, thiên truyện lạ lùng bậc nhất mà lại chưa hề xuất hiện trong một tuyển tập nào của tác giả mấy chục năm nay.
  Sở dĩ người sưu tầm tha thiết muốn nhiều bạn đọc cùng đọc lại truyện ngắn in ra lần đầu  1943 này vì hai lẽ.
Thứ nhất nó có những đoạn cực tả về tình trạng thụ bệnh của một con người.     Xã hội ta hiện nay đầy rẫy những người bệnh tật, bệnh nổi có bệnh chìm có; và tổng quát lại có thể coi là một xã hội trong thời hậu chiến bệnh tật.   Chắc hẳn là sau những trạng thái bệnh bình thường, còn có biết bao nhiêu thứ bệnh kỳ lạ mà chỉ thời hiện đại mới có.
 Trước khi bàn chuyện kê đơn chữa chạy, đang cần những người biết miêu tả biết nói ra cho mọi người rõ về bệnh để cùng biết, cùng ngấm, cùng sợ.
   Hơn nữa, chữ bệnh theo nghĩa đen thường cũng tương ứng với một tình trạng bệnh tật về tinh thần,– chữ bệnh theo nghĩa bóng.
   Thứ hai truyện nói về sự báo oán báo thù cũng là cái thứ rất nặng nợ trong mối quan hệ giữa người với người thời nay.    Trong truyện ngắn dưới đây, báo oán  là sự trừng phạt kỳ cục với những kẻ lừa dối dẫn đến cái chết của mấy người đàn bà trẻ tuổi.
Ngày nay đang nẩy sinh những tội ác trên quy mô lớn, động chạm đến số phận tài sản nhân cách hàng vạn hàng triệu người.   Bất lực trước tình trạng công lý không có trên trần thế , hẳn các nạn nhân  có lúc sẽ nghĩ tới việc cầu cứu tới những thế lực siêu nhiên.
    Người ta cùng mong đợi một sự báo oán ghê rợn tột cùng sẽ xẩy ra với bọn ác.
     Niềm tin vào cái  thế lực  mơ hồ huyền bí ấy hình như rất sâu sắc nơi Nguyễn Tuân. Nó buộc ông ở cuối truyện, mượn lời một nhân vật , phải công khai đứng ra khuyên mọi người qua các tình tiết éo le để “tìm lấy một ý niệm trong đời sống đạo đức”.  
Tác giả thường bị mọi người coi là một ngòi bút ngang ngược, phá cách, duy mỹ, bất chấp cả những lẽ phải thông thường.
Ở đây, khi  tự nguyện đóng vai giáo huấn, ông có dịp thể hiện một sự “phá cách ngược” nghiêm trang hiếm thấy.
      Chính nó là cái dư vị kéo dài  khiến tôi tin là thiên truyện đáng được đông đảo chúng ta đọc đi đọc lại và liên hệ với tình hình thời sự.

Đọc tiếp ...

19 thg 2, 2017

Bạo lực phổ biến tức là tư duy không phát triển

Trong tin về một vụ án mạng quốc tế ở Malaysia thấy có kèm thêm một đoạn “Người Việt ở bên đây cũng lộn xộn. Cũng có nhiều vụ việc liên quan tới người Việt mình. Cướp giật cũng có. Người Việt giết người Việt luôn cũng nhiều. Bạn bè giết nhau. Mâu thuẫn rồi giết nhau là có. Tình cảm cũng có”.

Đọc tiếp ...

14 thg 2, 2017

Tế Hanh, lời con đường quê


 “Dù anh viết khá hay về biển, biển trong bão dữ, nghĩ đến anh tôi vẫn nghĩ đến cái êm đềm của những con sông. Chim anh viết hay, không phải chim hải âu mà là chim én. Anh có thể tả mùa hè rực rỡ nhưng hình như anh xúc động nhất mùa thu. Anh không tả giỏi mặt trời bằng tả vầng trăng (…) Mặt trời của anh khi nào chói quá thì anh kìm nó lại bằng một dòng sông hay những bóng cây xanh. Và cây xanh thì có lẽ anh yêu nó hơn, khi ở trong vườn (…) hơn là ở những khu rừng (…) Nếu vào trong khu vườn, Xuân Diệu sẽ ngoạm vào cả các trái hồng lẫn các trái xanh, Huy Cận lắng nghe chất nhựa trên cành, người nào đó hì hục tìm thơ trong bộ rễ âm thầm, còn với Hanh thì màu xanh của lá cũng đủ cho anh hạnh phúc”.
      Chế Lan Viên, phần viết về Tế Hanh trong  bài Tuyển tập thơ Việt Nam 1945-1960 (1961)

Đọc tiếp ...

8 thg 2, 2017

Trí thức Trung Quốc thế kỷ XX


Dưới tên gọi Mô hình Trung Quốc thành công như thế sao không ai bắt chước?! bản dịch  bài viết của hai tác giả Châu Hữu Quang và Mã Quốc Xuyên từ nguồn Trung Quốc vừa được trang mạng Tạp chí Văn hóa Nghệ An  đưa lại ngày 26-1- 2017
Đầu đề bài viết cho thấy nhiệt tình của tác giả hướng về sự phát triển của Trung Quốc hiện nay.

Đọc tiếp ...

3 thg 2, 2017

Ghi chép về Xuân Diệu và mấy nhà thơ cùng thế hệ (II)

1987-1989
Trong thời gian làm việc ở Moskva – với tư cách biên tập viên nhà xuất bản Raduga (Cầu Vồng) -- , tôi có dịp gặp gỡ trò chuyện với một số đồng nghiệp cũng sang Liên xô. Trong hoàn cảnh cách xa Hà Nội, bên cạnh nhiều chuyện thời sự, chúng tôi  còn thường bàn nhau về các nhà văn khác, trong đó có Xuân Diệu. Những cuộc trò chuyện này được ghi ngay từ lúc ấy, nay tôi chỉ chỉnh lý lại đôi chút về câu chữ cho rõ ý hơn. Tuy vậy cũng không dám chắc rằng đã bắt đúng cái mạch nghĩ của mọi người  ba chục năm trước. Nếu như những đoạn ghi này có gì không  phải là suy nghĩ chính thức của các bạn mà chỉ là suy nghĩ chốc lát  và  nó càng không thích hợp với các bạn hôm nay, cũng xin các bạn lượng thứ.

Đọc tiếp ...

31 thg 1, 2017

Ghi chép về Xuân Diệu và mấy nhà thơ cùng thế hệ (I)

1986
Nguyễn Đức Mậu nói với tôi:
-- Hôm đi viếng Xuân Diệu về, tôi có làm ngay một bài thơ. Nghĩ thương ông ấy chứ, công trình lớn như thế “công trình kể biết mấy mươi”, mà lúc cái chết đến, vẫn không cứu được.
- Kể Xuân Diệu với Huy Cận cũng lạ. Xuân Diệu toàn nói về cái sống (Quả sấu non trên cao, Sự sống chẳng bao giờ chán nản) còn Huy Cận toàn nói về cái chết. Tập thơ mới của ông ta, tập Hạt lại gieo, đến 2/3 là nói về cái chết (dù không hay).
Ông Huy Cận cả đời sướng, đến cái chết của ông ta cũng được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Đọc tiếp ...

30 thg 1, 2017

Những cuốn sách vượt trên thời gian

 Về tính thời sự của “1984” của G. Orwell và “Hội hè miên man” của Hemingway
Trên RFI Thứ Năm, 26 tháng 1, 2017 có bài viết của Thụy My mà tôi sao chép nguyên văn dưới đây:
Số bán tiểu thuyết « 1984 »
tăng gấp 100 lần nhờ Donald Trump

http://thuymyrfi.blogspot.com/…/so-ban-tieu-thuyet-1984-tan…

Đọc tiếp ...

26 thg 1, 2017

Chúng ta làm chủ như thế này đây!

1/Sớm 28 tết, trên đường ra bãi giữa sông Hồng, nhìn vào một ngôi nhà mặt đường mới mở, tôi thấy cả một cây đào dại cao chất ngất ở bên ngoài. Liên quan đến tết, tôi hiểu rằng cuộc sống của những trọc phú thời nay thường bao gồm cả sự khoe của, bao gồm cả khoe khả năng liều lĩnh dám làm bất cứ việc gì có tiền và nghiễm nhiên coi đó là độc đáo, là hơn người.

Đọc tiếp ...

25 thg 1, 2017

Tất cả dường như còn, mà tất cả lại đã mất


Nhân đọc Xuân vọng một bài thơ Đỗ Phủ (712-770) viết trong
những năm chiến tranh - loạn An Sử đời Đường

Đọc tiếp ...

18 thg 1, 2017

Bàn tiếp về văn hóa cư trú: tình trạng hỗn canh hỗn cư đang bao trùm

Bài đã đưa trên FB của tôi
ngày 16-1-2017

Tôi hay nói về tính tự phát của cuộc sống và đã từng bị chê bai nhiều bởi cái câu buột miệng “bất chợt nghĩ ra rút lại không nổi”. 
Là cái câu: Dân tộc Việt là cả một khối tự phát khổng lồ.
Nhưng bị chê thế nào thì chê, tôi vẫn thấy nó đúng.
Hôm nay tôi muốn thêm một dẫn chứng cho sự thống trị của cái quy luật tự phát ấy bằng cách nhìn vào tình trạng ăn ở của chúng ta từ sau 1945 tới nay.

Đọc tiếp ...

15 thg 1, 2017

Cùng đón tết với ông Nguyễn


 Nguyễn Tuân từng viết nhiều về bản thân dưới một cái tên chung là Nguyễn. Nhân vật này trở đi trở lai  trong văn ông. Lại có cả một tác phẩm mang tên Nguyễn hẳn hoi, cuốn này viết trước 9-1945, và in sau 1945.
 Nó đã  được Xuân Diệu miêu tả là cuốn sách ở đó tác giả tự đặt mình lên bàn thờ mà khấn vái, ngụ ý là nó quá lạc lõng so với tinh thần cách mạng. 
Nhưng hơn nửa thế kỷ nay, các bài thơ hừng hực khí  thế của Xuân Diệu thì chả ai đọc nữa,  nếu nhớ tới Xuân Diệu trước tiên người ta nhớ tới Thơ thơ

Nguyễn Tuân cũng vậy, các sáng tác của ông có liên quan tới nhân vật Nguyễn cũng vậy. Để chứng minh chỉ  cần nhớ rằng ở ta có biết bao nhà văn họ Nguyễn, song trong cả câu chuyện hàng ngày lẫn trên mặt giấy, nói đến Nguyễn là người ta biết ngay đến ai rồi. Nguyễn Tuân không chỉ là những cuốn sách, Nguyễn Tuân là cả một cách sống. Và cách sống đó  bộc lộ qua những ngày tết lại hai lần độc đáo.

Đọc tiếp ...

Di cư nội địa nhìn từ góc độ văn hóa văn hóa

 Khi nói về văn hóa cư trú, ở ta thường chỉ tới đề cập tới việc xây dựng nhà cửa và khoa kiến trúc. Trong khi đó cách  chọn địa điểm cư trú và cách cư trú của cộng đồng trong một "thời gian lớn" và trên những khung cảnh lớn, cái đó lại cần quan tâm hơn: đó là những động thái văn hóa ở tầm vĩ mô. Với tư cách một người nghiên cứu nghiệp dư, một cách tự phát, tôi một số quan sát có liên quan tới bộ phận văn hóa nói trên, xin trao đổi cùng các bạn.

Đọc tiếp ...

11 thg 1, 2017

Sự thay đổi của xuân và Tết trong thơ Nguyễn Bính


Số lượng và chất lượng
Do hoàn cảnh phải làm thơ để kiếm sống, Nguyễn Bính thuộc loại viết nhiều về xuân nhất.
Thử ghi lại tên một số bài thơ mà Nguyễn Bính đã viết, trong đó có nói đến xuân là tết.
Lỡ bước sang nang: Mưa xuân
Tâm hồn tôi: Xuân về
Một nghìn cửa số: Thơ xuân, Mùa xuân xanh
Mười hai bến nước: Xuân tha hương
Mây tần: Tết của mẹ tôi
Đây nữa, các bài thơ lẻ mới đăng báo mà chưa in vào tập nào: Vườn xuân, Xuân thương nhớ, Tết biên thuỳ.
Tiếp đó, nếu dừng lại kỹ hơn ở các bài thơ khác không thật trực tiếp song vẫn nói đến cùng một đề tài (như Cô lái đò, Quán trọ, Khăn hồng, Vài nét rừng) thì người ta phải công nhận với nhau rằng Nguyễn Bính, trong số các nhà thơ hiện đại, là một trong những người viết nhiều về xuân và tết hơn ai hết.

Đọc tiếp ...

10 thg 1, 2017

Một bài viết của Võ Phiến liên quan tới Nguyễn Thị Thụy Vũ

Ngày 22/12/2016 trang mạng báo Tuổi trẻ có bài viết của LMQ 
 Ba tiểu thuyết Khung rêu, Nhang tàn thắp khuya, Thú hoang và tập truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ vừa ra mắt bạn đọc ấn bản mới.
Nhân dịp này tôi muốn giới thiệu một bài viết ngắn của nhà văn Võ Phiến ký Thu Thủy, in trên Chính luận 11-11-1974.

Đọc tiếp ...

8 thg 1, 2017

Nguyễn Văn Vĩnh nhà nghiên cứu Việt Nam dưới góc độ xã hội học qua một bài viết trên báo L' Annam Nouveau:"Phố cổ Hà Nội"

LỜI DẪN
Trong các bộ lịch sử văn học kể cả trước 1945 và ở Sài Gòn trước 1975, Nguyễn  Văn Vĩnh thường chỉ được giới thiệu như một dịch giả và một nhà báo, người làm Đông dương tạp chí.

Đọc tiếp ...

5 thg 1, 2017

Nhà phê bình công chức và một triết lý sống hợp lý :Nhị Ca


Về một nhà phê bình văn học làm việc ở tạp chí Văn nghệ quân đội, quê gốc Hà Nội , từng học với Xuân Thiêm ở văn nghệ  miền Bắc, Mai Thảo ở văn nghệ miền Nam. Sau ngày 30-4-1975, -- tôi không nhớ rõ tháng 5 hay tháng 6, -- trong không khí ngày vui thống nhất có một chuyến xe đi chơi khắp Sài Gòn Đà Lạt, trên xe có mặt Nguyễn Minh Châu, Mai Thảo, Nhị Ca.

Khi tâm sự về những vui buồn trong việc làm tập Thi nhân Việt Nam 1932-1941, Hoài Thanh không quên thú nhận là mình đến với nghề một cách bất đắc dĩ và thường rất ngại khi nghe ai đó nói mình là nhà phê bình văn học.
Theo tôi hiểu, trường hợp vào nghề như Hoài Thanh không phải là ít. Bởi nói chung nghề này quá mới lại quá khó khăn, đứng ở ngoài cũng đủ ngại nên không ít người thường lảng tránh và cho đến phút cuối cùng không bỏ được mới phải sống với nó. Sau lứa Hoài Thanh, đến cả lứa sau, tình trạng trên vẫn còn là phổ biến, trong số này, có một người từng là thầy dạy nghề của tôi, người đã ảnh hưởng nhiều đến tôi về nghề nghiệp.
Người đó là nhà phê bình Nhị Ca.

Đọc tiếp ...

4 thg 1, 2017

Chủ nghĩa bình quân kéo chúng ta lại

Bài viết dưới đây (mới đưa trên FB của tôi ngày 2-1) chủ yếu đề cập tới một cách hiểu về sự bình đẳng đã tồn tại ở miền Bắc sau 1954, ngày nay đang mở ra trong cả nước và có những diễn biến tinh vi. Sự bình đẳng vốn được coi như một quan niệm hiển nhiên về con người. Nhưng đến thời ta nó lại được giải thích sai lầm, biến thành chỗ dựa để con người sống hành động  tùy tiện vụ lợi dẫn tới tình trạng hỗn loạn.  Cách hiểu về  bình quân thô thiển này đang là  lực cản kéo cả  xã hội chúng ta lại.

Đọc tiếp ...