30 thg 5, 2016

Tô Hoài, người mang lại một cách hiểu hiện đại cho thể hồi ký

                                                                                             
Những năm 1975 về trước, Tô Hoài thường bị  một số nhà văn cùng lứa tiền chiến  gọi là gã dân ngoại ô tinh quái và  văn chương ông thì  được mô tả như là một thứ văn chương  thợ thủ công đẽo gọt. Điều đó không phải là không đúng với những trang sách tác giả Dế mèn viết để kiếm sống. Nhưng với thể hồi ký thì có khác. Trong thể tài này ông đã đạt tới một quan niệm hiện đại mà người ta thấy ở các bậc thầy văn chương phương Tây thế kỷ XX.

Cuộc tự phát hiện đều đều
   Cuốn hồi ký đầu tiên của Tô Hoài mang tên Cỏ dại (1944) ra đời năm ông mới ngoài hai mươi tuổi. Tự truyện (1973) cuốn tiếp theo in ra khi ông ở tuổi năm mươi.

Đọc tiếp ...

27 thg 5, 2016

Nhà văn và việc tổng kết cuộc đời - trường hợp Nguyễn Khải

        

Hiện thị trường sách đang chứng kiến sự xuất hiện hàng loạt hồi ký hay tự truyện của các nhân vật trong các ngành nghệ thuật.
Xin giới thiệu lại với  bạn đọc blog hai viết của tôi xoay quanh chủ đề nhà văn và thể hồi ký, một liên quan tới Nguyễn Khải và một Tô Hoài. Cả hai đều đã được đưa vào tập Phê bình &tiểu luận – một thứ tuyển tập của tôi làm năm 2009

Đọc tiếp ...

20 thg 5, 2016

Tìm nghĩa khái niệm hiện đại

Bài mở đầu của cuốn Nhà văn tiền chiến và quá trình hiện đại hóa trong văn học Việt Nam
nxb Đại học quốc gia Hà Nội 2005

Những cách hiểu khác nhau trong những hoàn cảnh khác nhau
Hàng ngày chúng ta vẫn thường nghe nói đến hai tiếng hiện đại.  Trên báo chí thời sự, trong các văn kiện chính trị cụm từ “quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá” hoặc “sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá” thường được nhắc lại với một nội dung xác định.  Hiện đại ở đây được hiểu là trình độ của những nước tiên tiến trên thế giới, và hiện đại hoá là đưa sự phát triển của xã hội ta lên một bước làm cho chúng ta không thua kém những nước đó.

Đọc tiếp ...

14 thg 5, 2016

Hội nhập văn hoá nhìn từ góc độ lịch sử

(Trò chuyện với Giáo sư Hà Văn Tấn, nhà sử học, nguyên Viện trưởng Viện Khảo cổ Việt Nam)

 Do quen sống trong không khí những năm chiến tranh, những bước hội nhập của VN với thế giới từ đầu 2000 trở đi, với một số người ở Hà Nội, hình như là quá mới mẻ, chưa hề có tiền lệ trong quá khứ. Song quan sát sự hình thành và đặc điểm của bất cứ nền văn hóa nào, người ta đều thấy ở đó  không chỉ có sự vận động nội tại mà còn có vai trò  trọng đại  của yếu tố hội nhập. Với văn hóa Việt Nam cũng vậy.
Trong sự định hướng cho công cuộc tiếp xúc làm ăn trước mắt với thế giới,  rất cần trở lại với các bài học rút ra từ lịch sử tiếp xúc, giao lưu, cộng hưởng....của văn hóa ta với các nền văn hóa khác.
 Xuất phát từ phương hướng suy nghĩ đó, chúng tôi đã có cuộc trao đổi ngắn với giáo sư sử học Hà Văn Tấn. Bài phỏng vấn được thực hiện từ 2002, nhưng theo chúng tôi đã bao quát đầy đủ các vấn đề của hội nhập văn hóa hôm nay. 

Đọc tiếp ...

10 thg 5, 2016

Một số trích dẫn lý luận về giao lưu và tiếp nhận văn hóa

Vấn đề giao lưu và tiếp nhận văn hóa thường chiếm một vị trí trọng yếu trong các tài liệu lý luận văn hóa, nhưng ở ta nó lại ít được chú ý. Do không trực tiếp đọc được sách  Anh Mỹ, tôi chỉ giới hạn trong các tài liệu tiếng Nga và tiếng Việt, song trong phạm vi một bài trên blog, vẫn muốn giới thiệu dưới đây một số đoạn ghi chép đã thu hoạch được và chỉ đạo tôi khi đi vào tìm hiểu quá trình văn hóa này ở VN

Đọc tiếp ...

8 thg 5, 2016

Ta &người

Người Việt và việc tiếp nhận văn  hóa nước ngoài
 trong con mắt của một số trí thức Việt Nam đầu thế kỷ XX


       Trong các công trình nghiên cứu văn hóa của một quốc gia,  thường người ta không quên để riêng một phần nói về lịch sử giao lưu văn hóa của nước chủ nhà với các nước khác, các nền văn hóa khác. 
       Nhu cầu tự nhận thức buộc người ta phải làm vậy. Không một dân tộc nào chỉ sống khép kín mà không quan hệ với các cộng đồng khác. Tối thiểu thì trong mối quan hệ này, các dân tộc sẽ học hỏi để ngày mỗi trở nên mạnh mẽ hơn giàu có hơn.  Còn nói cho to tát ra thì đây chính  là chỉ số đánh dấu trình độ  trưởng thành của mỗi dân tộc  với tư cách một bộ phận của nhân loại.

Đọc tiếp ...

4 thg 5, 2016

Ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa trong sự hình thành tiểu thuyết Việt Nam trước 1930

Thời trung đại, văn học Việt Nam chưa có tiểu thuyết; sự hình thành tiểu thuyết theo nghĩa đúng đắn của khái niệm ấy chủ yếu diễn ra trong thế kỷ XX với những ảnh hưởng rõ rệt của văn hóa phương Tây, tiểu thuyết phương Tây. 

Đọc tiếp ...