29 thg 4, 2016

Hà Nội đầu 1975 ( nhật ký chiến tranh)

Loạt nhật ký chiến tranh của tôi đã đưa rải rác trên blog này mấy năm nay và kết lại bằng phần  Những tháng ngày ngột ngạt -- nhật ký Hà Nội 1974 (kỳ II) đưa ngày  5-5 - 2014.  
Sau đây là phần  cuối của cuốn  NHẬT KÝ CHIÊN TRANH  này, phần  bắt  đầu từ 2-1-1975 và khép lại vào ngày 2-5-1975.

Đầu 1975
    2/1
     Hà Nội mùa xuân, bao nhiêu màu xanh rút lại cả cho trời, và bao nhiêu màu đỏ, rút cả vào cho hoa gạo. Tôi đã thấy nhiều hoa gạo, nhưng đẹp nhất vẫn là những khi cành gạo nghiêng nghiêng hướng về phía mặt trời, cái cảnh này tôi chưa thấy bao giờ, và chỉ mùa xuân năm nay, trong cảnh đèo mì chạy gạo về nhà, tôi mới bắt gặp hoa gạo bùng nổ như vậy.

Đọc tiếp ...

26 thg 4, 2016

Năm bài viết có liên quan tới "Những chấn thương tâm lý hiện đại"


Dưới đây là hai bài viết nhân việc cuốn NCTTLHĐ của tôi được in ra lần đầu (cuối 2008) và được in lại (đầu 2016). Xin giới thiệu lại để các bạn có nhu cầu cùng đọc và...mừng cho tôi. Nhưng trước hết xin thành thật cảm ơn tác giả các bài báo, trong đó có những người quen cũ của tôi và cả những người tôi chưa gặp.

________________________________________

Về cuốn "Những chấn thương tâm lý hiện đại"
http://tuoitre.vn/tin/tu-sach/20091023/nhung-chan-thuong-tam-ly-hien-dai/343861.html

Đọc tiếp ...

24 thg 4, 2016

Sơ bộ tìm hiểu tình hình tiếp nhận văn hóa nước ngoài (phần II)

TK: Trên đây, anh có nói đến khía cạnh hai mặt, vừa “tự tôn”, vừa “tự ti” của người Việt trong việc tiếp nhận văn hóa nước ngoài. Liệu anh có thể nói rõ hơn một chút, trước hết về khía cạnh “tự tôn”. 
VTN: Kể ra dùng chữ tự tôn cũng chưa hẳn đã chính xác, chỉ biết là trong khi tìm hiểu về việc tiếp nhận, tôi có nhận ra một sự thực là dân ta rất sợ mang tiếng là kém cỏi, rất sợ nói rằng chúng ta chịu ảnh hưởng của nước ngoài, và luôn luôn tâm tâm niệm niệm rằng ta chẳng kém gì người.

Đọc tiếp ...

22 thg 4, 2016

Sơ bộ tìm hiểu tình hình tiếp nhận văn hóa nước ngoài (phần I)


Nguyên đây là bản ghi cuộc trò chuyện giữa tôi và nhà phê bình văn học Thụy Khuê, từng  được chị Thụy Khuê, khi đó đang làm ở RFI, ghi lại và đưa trên blog 
 http://thuykhue.free.fr/rfi/ 
dưới cái tên Nói chuyện với nhà phê bình Vương Trí Nhàn về tình hình tiếp nhận văn hóa nước ngoài tại Việt Nam
Nhân đây, xin có lời cảm ơn tới  chị Thụy Khuê về những thịnh tình mà chị đã dành cho tôi, và sự giúp đỡ to lớn bao gồm từ những câu hỏi gợi ý tới việc ghi chép chỉnh lý, chuyển những điều tôi nói trong băng ghi âm thành văn bản.
Những suy nghĩ về các vấn đề nêu lên trong bài là thuộc về mười năm trước, ngày nay cần phải bổ sung và đi sâu thêm rất nhiều, tuy nhiên, tôi chưa thu xếp được thời gian để xử lý lại. Dưới đây chỉ xin giới thiệu văn bản cũ, sau một vài sửa chữa nhỏ. 

Đọc tiếp ...

11 thg 4, 2016

Mấy trích đoạn văn học viết về chiến tranh ...(II)

 Ngoài các tác giả trong nước, một số  sách sách giáo khoa quốc văn in ở Hà Nội trước 1954 và Sài Gòn trước 1975 còn đưa vào cho học sinh học những đoạn văn viết về chiến tranh  của các tác giả ngoại quốc.
Dưới đây là hai đoạn văn trích từ Năm chín ba (dưới đây chúng tôi theo bản gốc mà viết Năm 93) của Hugo.
Lưu ý là các đoạn này được đặt lẫn vào các mục của sách chứ không phải trong phần học về lịch sử văn học nước ngoài như thường thấy trong sách của học sinh cấp III Hà Nội.

Đọc tiếp ...

10 thg 4, 2016

Mấy trích đoạn văn học viết về chiến tranh ...(I)

Mấy  trích  đoạn văn học viết về chiến tranh dùng làm bài giảng văn in trong các sách giáo khoa trung học ở miền Nam thời kỳ 1954-75
Các sách giáo khoa văn học ở miền Bắc trước 1975 thường xuyên mang thẳng các sáng tác văn chương vào nhà trường để góp phần giáo dục tư tưởng cho học sinh.
 Nhưng, có một tình hình dễ thấy. 
Các nhà văn đồng nghiệp của tôi lúc ấy chỉ lo viết để kêu gọi người ta ra trận, nghĩa là phải nghiêng hẳn về sự lạc quan tin tưởng, chứ không được yêu cầu  miêu tả cái thực trạng chiến tranh mà mọi người trong xã hội, cả ở hậu phương lẫn tiền tuyến cùng chứng nghiệm. 
Thì nhà trường lấy đâu ra tài liệu được biên soạn để giảng dạy?
 Giả sử như trên báo chí, người ta có để lọt lưới một vài mẩu tin một vài bài, những người biên soạn sách giáo khoa cũng không bao giờ tính chuyện thu góp.

Đọc tiếp ...

6 thg 4, 2016

Con người và tư tưởng thời bao cấp (II)

 Những thay đổi đã đến với con người   
        Nói như ngôn ngữ thời nay, cái giá để duy trì sự nhất trí và do đó sự ổn định như vậy  “ không rẻ “. Về mặt sản xuất,đã thấy chế độ bao cấp mang lại nhiều tai hại. Nó tước đi của xã hội sự năng động và khả năng điều chỉnh tự nhiên. Nó kìm hãm sức làm việc khiến cho toàn bộ sản xuất ngưng trệ thậm chí thụt lùi. Nhưng không chỉ có thế. Tác động sâu xa  mà nó để lại trong đời sống tâm lý và toàn bộ cách sống của con người cũng là điều đáng để day dứt.

Đọc tiếp ...

5 thg 4, 2016

Con người và tư tưởng thời bao cấp (I)

  Từ 5-2015, một  cuộc triển lãm dựng lại không gian văn hóa thời bao cấp đã thu hút được nhiều bạn trẻ. Đầu tháng tư 2016, nhà văn hóa Pháp L' Espace có cuộc triển lãm các bức ảnh của một phóng viên thường trú Pháp tại Hà Nội: “Việt Nam những năm 80“.
      Nhân đây xin giới thiệu lại bài viết của tôi về một cuộc triển lãm tương tự  mang tên Cuộc sống  Hà Nội 1975-86 từng được tổ chức tại Bảo tàng dân tộc học 2006. Bài đã in trên blog này ngày 15-7-2011

Một cách làm sử
   Mặt nghệt ra  như mất sổ gạo. Một yêu anh có  may ô -- Hai yêu anh có cá khô để dành -- Ba yêu rửa mặt bằng khăn--- Bốn yêu anh có cái quần đùi hoa. Những câu ca dao tục ngữ ấy được dịch hẳn ra tiếng Anh rồi được kẻ nắn nót cẩn thận trên những bức tường lớn, dưới đó là mấy gian trưng bày các hiện vật theo một cách thức mà trong điều kiện ở Hà Nội này  phải gọi là “hoành tráng”. 
Đó là một căn hộ thu nhỏ với những vật dụng phổ biến một thời, kể cả cái hố xí được ngăn lại để nuôi lợn. 
Đó là một cửa hàng  gạo có kèm theo thông báo tháng này bán gạo thế nào.
 Rồi một cửa hàng bách hóa với biển hiệu rỉ nát và những bao thuốc cũ mèm, tưởng như sắp mốc đến nơi.

Đọc tiếp ...