31 thg 5, 2014

Nguyễn Khải 1974

Ngoài một số mẩu chuyện liên quan đến một vài tác phẩm bỏ dở, những cuốn sách đang đọc, chuyến đi Tiệp ngắn ngủi..., những cuộc trò chuyện của tôi và Nguyễn Khải trong năm 1974 tập trung vào đợt tác giả viết một số tạp văn cho mục Nếp sống nếp nghĩ của báo Nhân dân:
--những suy nghĩ tính toán của ông khi viết từng bài nhỏ cũng như cả chùm bài trong mấy tháng ròng;

Đọc tiếp ...

25 thg 5, 2014

Nguyễn Khải và chân dung các nhà văn trẻ những năm chống Mỹ, trường hợp "Chúng tôi chăm sóc những tài năng "

 Truyện ngắn sau đây nằm trong chùm bài  Nguyễn Khải  viết trên báo Nhân dân in ở Hà Nội 1974.
 Các bài khác như Tính dối trá, Chân dung một người ủng hộ lực lượng trẻ, Lối sống ở khoảng giữa... chỉ là những đoạn văn ngắn, kiểu bài mà người ta gọi là tạp văn - phiếm luận - tạp luận - tạp ghi.
  Riêng Chúng tôi chăm sóc những tài năng  giống như một truyện ngắn.
Lâu nay Nguyễn Khải vẫn có lối viết truyện bằng cách bám ngay vào một nhân vật có thực nào đó, lấy việc tả cho ra con người ấy làm mục tiêu, đến khi đưa vào truyện tên tuổi chỉ đổi đi một chút mà nguyên mẫu thì ai cũng nhận ra ngay. 
Truyện sau đây vẫn giữ lệ đó.
 Nhân vật đội cái tên N. sau đây đương thời ai cũng biết là Phạm Tiến Duật.

Đọc tiếp ...

21 thg 5, 2014

M. Bakhtin – Một số vấn đề cần lưu ý khi nghiên cứu văn học quá khứ

 Lời dẫn 
Bài viết sau đây của M. M. Bakhtin  (1895-1975) vốn in trên tạp chí Novyi mir (Thế giới mới) của Hội nhà văn Liên xô số ra 11-1970. So với các công trình đồ sộ khác của Bakhtin thì nó có vẻ không mấy quan trọng, chẳng qua … chỉ là một bài báo nhỏ.
Tôi đồ rằng thế này.
Năm đó tên tuổi của Bakhtin bắt đầu được khôi phục, và làm choáng ngợp cả giới nghiên cứu lẫn sáng tác.Novyi Mir muốn chứng tỏ mình là một tạp chí đổi mới nên gợi ý tác giả viết riêng cho mình một bài, và Bakhtin đã đáp ứng lại thịnh tình đó bằng bài viết ngắn này. (Cũng như ở ta, tới năm 1980, nhà nghiên cứu Hoàng Trinh phụ trách Tạp chí văn học, nghe nói tôi có biết ít nhiều về Bakhtin đã nhờ tôi chọn dịch một cái gì đó của tác giả và tôi đã gửi tới bản dịch.)

Đọc tiếp ...

16 thg 5, 2014

Thạch Lam và mối đồng cảm với người nước ngoài sống trên đất Việt: trường hợp truyện ngắn "Người đầm"


Vốn là bài Trong thân phận của kẻ khác có thân phận của chính ta, 
từng đưa lên blog này ngày 14-8- 2012. Cuối bài có phần viết thêm gần 1500 chữ


Trong việc sửa chữa lại một truyện ngắn trước khi in vào sách, Thạch Lam cho ta thấy  tinh thần nhân văn của thời đại đã thấm vào ông tự nhiên và sâu sắc như thế nào. 
Bằng những lời lẽ ôn tồn và dung dị, ông đã đề xuất  một cách nhìn  nhân hậu và hợp lý  đối với  những người từng đóng vai trò chủ đạo chèo lái xã hội VN nửa đầu thế kỷ XX: người Pháp.

Người đầm là một truyện ngắn của Thạch Lam, vốn in lần đầu trên báo Ngày nay (1937), sau in lại ở tập Nắng trong vườn (1938).

Đọc tiếp ...

13 thg 5, 2014

Truyền thông trong một xã hội tiểu nông

      Rửa hờn của Nam Cao (Tuyển tập Nam Cao bản của NXB Văn học in 1987, tr 424) viết về cuộc hiềm khích kèn cựa giữa hai vị tai to mặt lớn làng nọ. Một bên là lý Nhưng, một bên là khóa Mẫn. 
       Kẻ thứ nhất -- người xưa gọi là lý đương -- là một nhân vật đang có thực quyền. 
       Nhưng kẻ thứ hai cũng không phải chân trắng. 
      Gọi là khóa Mẫn tức ông ta thuộc loại có học và sự học được cả cộng đồng làng xóm công nhận. Làng xóm xưa cho phép loại người như ông ta len vào bộ máy cầm quyền và trở thành một thứ cường hào, những người này bằng những cách khác nhau tác động tới sự vận hành của bộ máy .
      Họ kiện nhau đến vong gia bại sản.

Đọc tiếp ...

5 thg 5, 2014

Những tháng ngày ngột ngạt -- nhật ký Hà Nội 1974 (kỳ II)

26/5
Hình như tất cả các khu vực của đời sống đều là đang ở vào chung một tình trạng. Đi đâu cũng gặp những điều làm mình nản lòng,  mà những điều đó lại thật giống nhau, khiến người ta có cảm giác không sao thoát nổi. 

Đọc tiếp ...