Đại
Đường Tây vực ký của nhà sư Huyền Trang
từng được dịch ra tiếng Việt ( NXB Phương Đông, 2007). Trong thiên bút
ký này, Đường Tăng ghi lại ấn tượng sau khi đi qua 138 nước nằm giữa Trung Hoa và Ấn Độ ( có thời gộp
chung là Tây vực).
Sự
tiết chế, sự điềm đạm vốn là một đặc điểm thấy rõ ở văn chương cũng như con người
Thạch Lam (1910-1942).
Biết điều đó, người ta sẽ không ngạc nhiên, khi nghe ông kể rằng ông thường đón
Tết một cách không mấy vồ vập, đúng hơn là đơn sơ thanh đạm.“Tết của nhà nghệ sĩ vốn giản dị… một
chai rượu mùi, một gói kẹo, một gói thuốc lá, thế là đủ. Chẳng phải vì nghệ sĩ
không ước ao hơn, nhưng vì nghệ sĩ vốn nghèo”.
Hoà bình ư? Nhưng anh nên nhớ rằng tất
cả mọi người chung quanh đều vẫn là những người cũ. Đó là ý nghĩ đầu tiên của tôi về hoà
bình, một trong những ý nghĩ thuộc loại cay đắng.
Chuyện buồn giữa đêm vui là tên một thiên truyện của Nam Cao trong
đó có nhân vật chính sau khi mời họ hàng đến ăn bữa cơm cưới, kể lại cho vợ
nghe về một người cô hôm ấy không có mặt.
Về già Nguyễn Khải có
gầy đi đôi chút chứ trong trí nhớ của tôi những năm chiến tranh, đó là một
người vóc vạc cao lớn, chuyên cưỡi chiếc xe đạp Diamant loại
vành 680 mà chỉ những ai trên thước bảy mới chuộng. Cách ăn mặc của ông không
thể nói là sang trọng, chắc chắn đấy không phải là một người ưa làm đỏm, nhưng
ngay trong bộ quân phục thời chiến giản dị ông vẫn biết gợi cho người chung
quanh cảm tưởng rằng mình là một người đàng hoàng không làm cái gì lúi xùi qua
quýt.
Chính Hữu: Chủ đề văn học trong giai đoạn này vẫn không
phải là sự bất lực, mà chính là khả năng mạnh mẽ của con người. Phải công nhận
nước mình ghê chứ. Mấy thằng Đông Nam Á thấy Mỹ rút đang sợ rúm cả lên kia.
Buổi tối, người đứng lố nhố ven Ba Đình, cả
cánh xe đua (dân đi học nước ngoài về) họp thành một nhóm riêng. Khung cảnh như
ở một
sân ga, người ở người đi sắp chia tay cả một lượt.
Phan
Khôi đã đỗ tú tài năm 1905, khi mới 18 tuổi. Nhưng ngay sau đó, con người có
thể coi như một đại diện của lớp nhà nho cuối cùng này lại mạnh bước chuyển
theo trào lưu mới, học quốc ngữ, học tiếng Pháp, nghiên cứu văn chương theo
tinh thần khoa học.
Nhưng
trong bài này, chúng tôi không trở lại thời tiền chiến, mà chỉ xin nói qua về
các hoạt động cuả ông trong thời gian tiếp theo, là từ 1948 đến 1954.
Gần như mỗi ngày, tôi ra Khâm Thiên lại thấy
một khác. Hôm nay, y như một công trường. Nước dềnh lên trên lòng đường. Máy đứng,
cái tay gầu xoay ngang xoay dọc.