28 thg 12, 2012

Chuyện lan man từ những chiếc xe gắn máy


Có những lúc trong đầu óc người ta nảy sinh ra một vài ý nghĩ hoang dại chính mình cũng không ngờ, lại thấy như là kỳ cục, không hiểu sao nó lại tìm tới mình để rồi mọc rễ trong đầu, muốn gạt đi cũng không nổi.

Thuộc loại cái “ý nghĩ khi khỉ” đó - chữ của Nguyễn Công Hoan - xuất hiện nơi đầu óc tôi ngay trong những năm chiến tranh là một chút khó chịu với chiếc xe đạp.

Đọc tiếp ...

24 thg 12, 2012

Hà Nội 25 - 29/12/1972


25/12
     Trong nhiều năm nay, mùa hè đối với tôi là mùa đi xa, là mùa của công việc, dự định. Còn mùa đông, mùa rét, một ngọn đèn dầu, một trang giấy trắng, những điều phải làm, và chao ôi, mùa của ao ước về những hạnh phúc gia đình, mùa của tình yêu và gợi ý về tình yêu. Vì tôi đang sống trong một thành phố, tuy là trụ sở đầu não chỉ huy của chiến tranh, song vẫn mang một nếp sống hòa bình. Chiến tranh tuy đã vào đến những chốn sâu xa của đời sống, song vẫn chưa phải là chạm tới cái cốt lõi cuối cùng

Đọc tiếp ...

20 thg 12, 2012

Xuân Diệu, sống để mài sắt nên kim (tiếp theo)

Nhẫn nhịn như một cách sống


Trong một tiểu luận mang tên Những bước đường tư tưởng của tôi (1958), Xuân Diệu kể: ông là con một ông đồ nho nghèo, đã đỗ tú tài, từ nông thôn chuyển ra thành phố dạy học và khá giả dần lên. Một chi tiết có ý nghĩa quan trọng hơn: ông là con vợ bé. Điều oái oăm ở đây là cho tới lúc ông lớn lên, má ông vẫn ở với bà ngoại, còn Xuân Diệu cũng như người em trai là Tịnh Hà thì ở với đại gia đình, tức bố (mà ông gọi là thầy) và vợ cả của bố (mà ông gọi là mẹ). Bên ngoại cách bên nội độ vài cây số; lâu lâu, bà má tội nghiệp mới được phép đến thăm hai cậu con trai, mà cũng chỉ đứng ngoài cửa, chứ không vào nhà; rồi lại lâu lâu, hai cậu con trai lại trốn về thăm má, thăm ngoại, cho đỡ nhớ thương.

Đọc tiếp ...

19 thg 12, 2012

Xuân Diệu, sống để mài sắt nên kim

Nhng bướđường đi


 Tỉnh Bình Định, mảnh đất đã nuôi dưỡng nên nhiều tên tuổi lớn trong thơ Việt Nam hiện đại, cũng là nơi chôn rau cắt rốn của Xuân Diệu. Cha đàng ngoài m đàng trong - một cách khái quát, Xuân Diệu nói về hai cái cội nguồn làm nên đời mình như vậy.

Đọc tiếp ...

17 thg 12, 2012

Hà Nội 18 - 24/12/1972


Tối 18/12
Lại cảm thấy như gặp chiến tranh lần đầu. Máy bay Mỹ đánh Hà Nội sau 2 tháng nghỉ. Thủ đô không đèn, trong ánh trăng suông. Khi ánh trăng lóe lên chốc lát, thấy hơi sợ, hay là bom nổ?

Đọc tiếp ...

11 thg 12, 2012

Thêm một lý do để trở lại với Vũ Trọng Phụng


    Trong một bài trước chúng tôi đã thử cắt nghĩa tại sao chúng ta  [đã]  luôn  trở lại với Vũ Trọng Phụng ? Câu trả lời -- đó là vì qua tác phẩm của Vũ, chúng ta được thể nghiệm cái bực bội cái bất mãn với xã hội, cũng như qua nhân vật Xuân tóc đỏ, nhiều người chúng ta bắt gặp hình ảnh sự phấn đấu đầy tội lỗi của chính mình.
  Lần này tôi muốn thử đi vào Vũ Trọng Phụng theo một hướng khác. Nghiên cứu về Vũ Trọng Phụng trong mối quan hệ với hiện đại hóa nửa đầu thế kỷ XX cũng là một cách hữu hiệu để hiểu những bước đi của công cuộc gọi là hội nhập đổi mới .. đang rất trầy trật và tâm thế bảo thủ ngần ngại không dám nhìn thẳng vào những vận động đang xảy ra trong đời sống của lớp người cầm bút hôm nay.

Đọc tiếp ...

5 thg 12, 2012

Nhật ký Hà Nội trước ngày Mỹ ném B.52, tháng chạp 1972


9/11
Trong những năm này, mỗi người thật dễ nói láo. Nhưng láo lếu nhất, vẫn là sự phát triển của thực tế. Cả những người thạo đời nhất cũng không vẽ nên nổi một cái gì điên đảo hơn thực tế.

Đọc tiếp ...

28 thg 11, 2012

Một ít tư liệu về Dương Nghiễm Mậu ghi từ báo chí Sài gòn trước 1975


VỀ BẢN THÂN VÀ VỀ NGHỀ VĂN
DNM trả lời phỏng vấn Thời tập 1974
Khung cảnh tôi đang sống là một thành phố nháo nhác, trong đất nước có chiến tranh và một thế giới náo loạn, mà tôi bắt buộc phải biết đến.
-- Thiên nhiên đóng vai trò thế nào với anh?
Làm sao để người ta sống trong một gian phòng chỉ có những bức tường. Một cỗ áo quan chỉ dành cho người chết.
-- Không lẽ người ta chỉ say sưa có chừng đó? Rượu, thiên nhiên, người yêu
Còn có những thứ say sưa khác nữa chứ, ví dụ như làm loạn chẳng hạn...
---Thành công và thất bại?
Tôi thấy tôi chưa bao giờ đạt tới cả hai. Tôi không có nghề, tôi chỉ có nghiệp, đã là nghiệp thì làm sao tính sổ. Điều tôi thường nghĩ là tiếp tục.
-- Có tin kiếp trước và kiếp sau?
Tôi tin có và kiếp sau tôi vẫn muốn làm nguời

CÓ MỘT THỜI CÒN ĐẦY HY VỌNG
Tác giả trả lời phỏng vấn của Khởi hành 1969 về  tuổi 20   
[kể chuyện một đứa em 20 tuổi biết hết mọi chuyện, nhìn ai cũng thấy xấu]
Nghĩa là nó không còn coi cái gì ra cái gì cả. Xấu tốt thực giả ngang nghĩa với nhau. Nhưng rồi có lúc nó lộ ra rằng nó không muốn như thế, nó cũng muốn có một cuộc sống khác.

[Ghi lại tâm sự thanh niên] Chúng tôi không thấy những thần tượng. Chỉ đầu hôm sớm mai con người sự việc trước mắt đã đổi khác khiến chúng tôi nghi ngờ, mất tin tưởng.
 Có hư không? Có. Tại hoàn cảnh

Với lương tri… người trẻ tuổi nào cũng mong tìm thấy cho mình và cho mọi người một đời sống đáng sống. Bộ mặt thực của thế hệ 20 ở Việt Nam năm 1969 không phải do cái bề mặt giả hình của nó, mà nhiều người trẻ tuổi khoác lên mình hay người ngoài nhìn vào thấy. Có thể nói bộ mặt đó bi quan nhưng rất tin tưởng.

NHẬN XÉT CỦA CÁC ĐỒNG NGHIỆP
* Du Tử Lê: Dương Nghiễm Mậu, trước sau chói gắt ý thức chọn lựa tự do, nhân bản.

Nguyễn Đình Toàn: [Trong truyện DNM] người ta sống và bị bao vây bởi dĩ vãng -- một thứ dĩ vãng chồng chất và không kiểm tra được.
Không kiểm tra được nhưng nó vẫn có đấy và đẩy biên giới là hiện tại tới một tương lai không hề biết trước.

Mai Thảo (Văn số 3-6-1974)
Chúng ta đọc và yêu Duyên Anh. Vì lối viết thao túng quẫy động. Vì năm tháng trong tiểu thuyết Duyên Anh là những năm tháng đẹp nhất của cả đời người. Vì trò chơi sảng khoái của chữ nghĩa vẫn là trò chơi của trí nhớ. Mặt này Duyên Anh vô địch.
Chúng ta đọc, yêu Dương Nghiễm Mậu. Vì phong cách nghiêm túc. Văn học ta nhiều bất trắc thiết yếu phải có những nhà văn chủ lực vững vàng trong ý thức độc lập từ tâm hồn. Như Dương Nghiễm Mậu.

Viên Linh về DNM trong Khởi hành
Biến động, ở đó phải có DNM.
Vỡ vụn, đó là nhan sắc của Mậu.
Gào thét, phấn đấu…. DNM hiện diện tràn dầy trong một người không ngừng thao thức, hy vọng, những hy vọng huỷ hoại và tái tạo.
Trong một đoạn văn DNM viết “chúng ta  ti tiện nhỏ mọn, thù hằn, phân tán, vị lợi, chia rẽ.”

Viên Linh đọc Đêm tóc rối, bài in trên Nghệ thuật
Nhân vật của DNM là những người trẻ tuổi bị đè nặng bởi quá khứ về mặt tinh thần, và bởi tương lai về mặt trách nhiệm.
… Nhân vật DNM là người tù giam lỏng.
Trong lúc bước đi, anh nghĩ chắc chắn rằng ở đầu đằng kia có một bức tường, phía sau anh nhất định không thể quay trở lại và hai bên tả hữu anh là hai cánh che, anh là con ngựa đi một đường thẳng.
Tôi lạnh lưng trước gương mặt lố lăng của một thời đại mà chừng như mọi người đều biết rằng mình đều lố bịch đều làm hề, và nó khởi từ một vô vọng án ngữ phía đi tới của mọi người.
-- Anh có thích đi tới một nơi thật xa không?
--Thích chứ, nhưng người ta mấy ai có quyền làm được theo ý thích.
Anh sinh ra trong phá hoại, anh trưởng thành trong đổ nát, và anh phải sống, phải suy tưởng, phải xây dựng.
Khi đọc DNM cũng như đọc thơ văn của bạn bè, tôi nhận ra chúng tôi không có một thời thơ ấu. Không có những yêu thương.

Nguyễn Nhật Duật đọc Quê người, bài trên Khởi hành 1971
Nhân vật của DNM toàn khổ hạnh lầm lũi, câm nín, với kiếp sống lam lũ, với cảnh đời thất tán, với mảnh đời buồn tủi và tang thương trước mắt
Không khí oi bức, u uất, ngọn điện vàng yếu có những xác chết nhớp nhoá. Nhân vật không có tên, tất cả là nặc danh, người đàn ông thì gọi theo chức phận ông anh ấy. NgVB. Nguyễn Thị S. Một thế giới gồm những đơn tử đồng loạt, một đám đông nặc danh đúng nghĩa.
Văn tác giả khác văn phóng sự.
Trong sự lặng nghe kinh nghiệm và cảm thụ đời sống, tác giả Quê người bị chi phối bởi những giác ngộ tê tái với nỗi tang thương của kiếp người trong thời thế này.
Sự diễn tả của DNM luôn luôn sáng sủa, đơn giản, khô khan và giữa những câu văn, thường lộ rõ sự trống trải, lạnh lẽo, sự chặt đứt, tách rời.
Văn DNM không phải thứ văn xuôi có chất thơ.
Nhưng giá trị bút pháp này là ở nhịp văn uyển chuyển, nhẹ nhàng, và phong phú, những nhịp biến hoá này hấp dẫn người đọc một cách vô thức.

Một câu trong Truy tìm kẻ mất tích
"Tấm màn kéo lên cùng với tiếng reo hò của vạn vật. Tôi nhìn xuống thấy đủ loài muông thú. Những con rắn, con hổ, con chim cú… Tôi nói cám ơn quý vị, thật đau buồn rằng chiến tranh đã kéo dài quá lâu và tôi lại là kẻ sống sót. Tôi không muốn vậy."
           
Không có một quê hương yêu dấu, các nhân vật của Quê người cũng đồng thời không có bản ngã. Mỗi kẻ lặng lờ, khép kín như một đơn tử chết. Sống trong một câm nín. Những câu đối đáp mang vẻ dở dang hay lẩn tránh nhau, rách rẽ nhau, những lời lẽ đứt đoạn, rời rã giữa cha con, vợ chồng, thân thuộc, thảy đều không biểu lộ nổi một ứng chịu, một thoả tính nào hết. Mỗi người sống với niềm bí mật của mình, niềm bí mật không thể nào giải toả được. Và mỗi người đều mất hút trong dòng đời biến chuyển, trong cuộc sống chung nhàm chán và trống rỗng. Người sống lặng lẽ và cái chết cũng thầm lặng.

ĐỘC GIẢ KHỞI HÀNH VIẾT VỀ DNM
* Nhân vật của Bếp lửa [của Thanh Tâm Tuyền] soi sáng cho người đọc cái tâm thức mờ mịt trong đời sống tối tăm này.
Về DNM, ta bắt gặp hình ảnh của những kẻ sĩ bó tay trong một xã hội băng rã.  Phong thái  nhân vật của ông nửa anh hùng, nửa ăn cướp.
DNM hiểu được phần nào tâm trạng của những người trẻ tuổi ưa suy nghĩ, thích hành động nhưng sớm chán nản trước thời cuộc.

* DNM nói về những trường đã lớn lên trong cuộc chiến tranh khốn khổ và nhọc nhằn này. Nhân vật của ông sẽ ngơ ngác nếu như hắn sung sướng.
Con đường nhân vật chính xoay sở là con đường cho một hạnh phúc tầm thường nhưng khó khăn, miễn là ta can đảm nhận chịu.
Ý niệm cơ bản ở anh: lấy phó mặc làm tiên thiên.

* Một bạn đọc (KH 13-4-72)
Thế Uyên  diễn tả được trọn vẹn cái bất đắc dĩ của người lính trí thức, cái dằn vặt của những sinh hoạt thường nhật.
 Còn ông (DNM), tôi thích ông vì ông thực tế, thực tế trong ý thức và thực tế cả trong cuộc đời. Bút pháp diễn đạt ngay tình không vị nể, gò bó trong khuôn khổ.
Tôi đọc ông trong Vấn đề, trong Văn, những tác phẩm đó là nỗi khốn cùng, nỗi tình cờ và bất ngờ nhất.


-------------------

Phê bình Cũng đành
VỊ TRÍ CON NGƯỜI DƯỚI MẮT DƯƠNG NGHIỄM MẬU
Đặng Tiến - Bách khoa số 154

1. Con người từ chối hiện tại trong Niềm đau nhức của khoảng trống
Hạnh có một cái bướu. Người yêu không chịu được. Nhưng Hạnh cắt bướu đi. Bị ung thư.
Theo ĐT: Cái bướu của Hạnh làm bằng một dĩ vãng mồ côi, một hiện tại goá bụa. Muốn cắt bỏ cái hiện tại tàn nhẫn đang đeo đẳng vào số phận, Hạnh đã chết.

2. Con người từ chối dĩ vãng trong Người ngồi đội mũ
Một lão Jean Pháp kiều 72 tuổi sống bằng đồng tiền của đứa con gái hờ làm đĩ lão luôn luôn đội mũ, cái mũ oai hùng của thời rượu ngon gái đẹp.
Thằng thanh niên - có lẽ tác giả - nhìn  vào dĩ vãng, không phải chụp mũ mà cởi mũ. Chàng muốn giết lão Jean.
ĐT: Thật ra trên đầu mỗi chúng ta đều có cái mũ mốc thếch của dĩ vãng chụp kín trên hiện tại,  cái mũ của ảo tưởng chụp trên thực tế.

3. Con người từ chối tương lai: Cũng đành
Kha, thanh niên sốt rét, bỏ kháng chiến về Hà Nội sống cuộc đời vạ vật, bị bọn lính đánh. Kha nhớ, một câu hỏi và tự hỏi: "Cha mẹ mày tên gì?" Kha không tự tử, vì tự tử là một quyết định. Kha không có dự tính gì vì chàng khẳng khái chối bỏ ngày mai.
Một nhà văn Tây phương: Lý do để sống cũng là lý do để chết.

4. Tìm về dĩ vãng: Bồn cát tuổi thơ.
Tuổi thanh niên nghèo, thanh niên gặp một em bé làm nhà trên cát: "Tôi nhớ tới một đứa em ở trại tế bần, lãnh em về.”

5. Con người dừng chân trong hiện tại: Tiếng động trên da thú.
Hai đứa con trai con gái khốn khổ yêu nhau.
ĐT: Cái ám ảnh của DNM là mang số kiếp người không tên, y hệt như súc vật… Con người chỉ có danh tính khi có liên hệ xã hội. Con người dưới mắt DNM không có liên hệ. Phải đợi khi soi mình vào một thân phận đau thương hơn, con người mới tìm được chỗ đứng.
Cuối truyện, người con gái chết.
ĐT: Tôi mường tượng người con trai lại thất thểu ra đi.

6. Con người lần về phía trước: Làm thân con gái
Nhung, một người con gái bỏ nhà theo trai, một chàng trai vừa xấu xí, vừa ngu dốt.
Thái độ Nhung: Dấn thân.
Nhung từ chối gia đình thì phải chấp nhận theo trai, mỗi từ chối để là một chọn lựa, mỗi chọn lựa là một chấp nhận. Đi tới dù phải nhắm mắt cắn răng, phải chăng là một thái độ của DNM? Một kết luận bi thiết nhưng kiêu hãnh. Con người dấn thân về phía trước phải chăng có mang theo hình ảnh  một nhân loại sẽ hồi sinh bên kia bờ tuyệt vọng (chữ của Sartre)
Dù vũ trụ có đè bẹp con người, con người vẫn lớn hơn những gì đã huỷ diệt nó. Người ta nhớ lại câu nói đó của Pascal khi đọc DNM.

Các nhân vật DNM đều mồ côi. Chúng ta bắt gặp một thời đại mồ côi. Các nhân vật đều nghèo túng… Những truyện của DNM không phải là chuyện xã hội. Xã hội còn nhiều cái ghê tởm hơn. DNM đưa ra, mở nắp những câu hỏi.
Vấn đề đặt ra: thân phận con người.
 Buộc ta phải suy ngẫm về đời sống chung của một dân tộc nạn nhân
Vấn đề rút ra: tạo ra trong mỗi người đang đói rách một ý thức về những giá trị siêu việt trầm tích trong tâm hồn họ.
Cũng đành ghi nhận sự hiện diện của người thanh niên trong ý thức xã hội hôm nay, một xã hội đang đợi chờ may mắn hồi sinh bên kia bờ tuyệt vọng.

-------------------

KỸ THUẬT VĂN XUÔI DƯƠNG NGHIỄM MẬU

Với tôi việc theo đuổi đề tài DNM ngay từ những năm trước 1975, thực ra còn để thỏa mãn một nhu cầu khác. Đó là tìm hiểu các vấn đề kỹ thuật văn xuôi theo hướng hiện đại mà đọc phê bình văn học phương Tây, tôi thấy người ta thay nhau  đào bới khơi gợi.

Hồi đó, ngoại trừ một vài người đặc biệt như Nguyễn Thành Long ..., các tác giả văn xuôi ở Hà Nội rất ít khi  bàn với nhau về cách viết, về giọng điệu văn xuôi hoặc cụ thể hơn như độc thoại nội tâm như dòng ý thức. Không biết thì lấy gì để bàn. Vả chăng hồi ấy lo lắng băn khoăn về hình thức là sa vào nghệ thuật vị nghệ thuật là muốn học đòi phương Tây nhảm nhí.

Trong khi đó, thì ở Sài Gòn tôi thấy các cây bút văn xuôi thể nghiệm rất nhiều. Có người còn bàn, nhiều người chỉ lẳng lặng viết và DNM là một ví dụ.

Những trang viết  của ông đủ sức gợi ra niềm tin và chỉ ra sự cần thiết  của việc đổi mới đó.
Tôi đã chép và đọc lại nhiều lần để tìm ra cái bí mật tại sao nhà văn này có thể viết những đoạn như đoạn sau:

Kim đã lấy chồng, đã sung sướng ra sao. Tôi lặng lẽ nhớ về những gì đã có. Trong những người đến với em, anh là người yêu em hơn hết. Em ngoại tình trong tư tưởng phải không anh. Tôi mỉm cười. Có điều anh ngu phải không. Kim lặng im. Có lẽ anh không yêu em như em tưởng. Tôi nói tuỳ em nghĩ. Thời gian đã trôi, đã trôi, mới đầu tôi tưởng tôi không yêu nhưng cho đến nay tôi rõ tôi yêu Kim.

Trong khi  không còn đủ sức để tiếp tục tìm hiểu kỹ thuật văn xuôi nữa, tôi chép lại ở đây môt số nhận xét của báo chí Sài Gòn trước 1975 về phương diện này của ngòi bút DNM. Xuất sứ ở đâu thì tôi đã cẩu thả không ghi đầy đủ, song chẳng lẽ chỉ vì vậy mà không giới thiệu với bạn đọc?
Nhân đọc Sáng mùa xuân: Trong văn DNM (và có lẽ trong văn tiểu thuyết mới, dòng ý thức nói chung) lời nói của nhân vật cũng là sự việc, cũng là một cái gì tiếp nối trong dòng sự việc đang triền miên.

Nhưng điều này --  ngược trở lại -- mới quan trọng. Là các sự việc trong đó cũng tiếp nối, cũng là một thứ cầu nối, nó liền lặn trong mạch văn thành một thứ mạch nói của tác giả suốt từ đầu đến cuối
Mời ông vào, tôi quay lại, một nguời tớ gái đang mời chúng tôi, bà cụ cười, chúng tôi cùng bước vào trong vườn.

Trong văn DNM, có lúc thấy lời nói liên tiếp tuôn chảy, lời nói đơn điệu, và tác giả làm nổi khá rõ cái đơn điệu ấy, bằng cách tô đậm cho cái đơn điệu ấy.
Đấy, hàng ngày chúng ta ăn nói với nhau mới vớ vẩn làm sao, nhạt nhẽo làm sao - dường như tác giả nói vậy. Cũng như ông, văn ở bên ngoài dọng điệu, và  bên ngoài thơ, như một tiếng nói trong đời sống vậy. Cuối cùng, tác giả mới dành cho mình một điều kiện để nói lại. Cuối  cùng tác giả mới chứng tỏ không, nói thế thôi, nhưng cuộc đời nó còn những phía ở sau, mà mỗi người không làm sao biết được.

Có lúc, DNM không gọi tên nhân vật, DNM cho không gian thời gian mất đi cái cụ thể, và những con người vừa bơ vơ, vừa phải quan hệ với nhau.
Chúng ta nhớ, bắt đầu là một DNM tượng trưng (tập Cũng đành). Một lúc nào đó, DNM lại đi vào những chuyện rất cụ thể (ký sự). Và bây giờ DNM lại tượng trưng trở lại.
Cái diều hâu trong đời, trong tác phẩm, sau những lúc phát biểu, lại trở thành một cái gì rất xa lạ. DNM thường không ngồi chung.
Đọc DNM bao giờ cũng thấy một tiếng nói, tiếng nói của tác giả một mạch văn mang văn tác giả. Mọi chuyện vào đây đều chịu sự chi phối của phong cách ấy.

Đọc tiếp ...

22 thg 11, 2012

Xã hội và chiến tranh ở miền Nam trước 1975 qua các ký sự của Dương Nghiễm Mậu


      Dương Nghiễm Mậu (sinh 1936) thường chỉ được biết tới qua các tiểu thuyết và tập truyện ngắn như Cũng đành, Nhan sắc, Gia tài người mẹ, Đêm tóc rối ...
    Nhưng tác giả này còn một số tác phẩm từng in rải rác trên bán nguyệt san Văn các tờ báo như Khởi hành, Thời tập,  và chưa in thành sách.
    Trong một lần gặp ông ở Sài Gòn tháng 9-2012, tôi được ông cho biết thêm như sau.

Đọc tiếp ...

16 thg 11, 2012

Cái hay cái tốt mong manh, cái dở cái xấu bền chặt


Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn


Trong sự dằng xé của những mâu thuẫn
    Về đàng trí tuệ và tính tình  người Việt Nam có cả các tính tốt và các tính xấu. Đại khái  trí tuệ minh mẫn, học chóng hiểu, khéo chân tay, nhiều người sáng dạ, nhớ lâu lại có tính hiếu học, trọng sự học thức, quý sự lễ phép, mến điều đạo đức.

Đọc tiếp ...

13 thg 11, 2012

Bóng dáng con người hiện đại trong Xuân tóc đỏ


 Trong thực tế giao thiệp,cũng như khi tiếp xúc với các tác phẩm văn chương, người ta rất dễ quan liêu, tức là mặc sức cho những ấn tượng ban đầu thao túng, từ đó, tạo nên những huyền thoại, kể cả huyền thoại về những con người được xem là tốt, lẫn những con người bị gán cho đủ mọi thói xấu.. Và việc lật lại các huyền thoại bao giờ cũng chỉ hình thành do nhu cầu thời đại, như lúc nó - huyền thoại --  được hình thành cũng do nhu cầu thời đạị.

Đọc tiếp ...

7 thg 11, 2012

Tại sao chúng ta luôn luôn trở lại với Vũ Trọng Phụng ?


Lời dẫn
      Có thể dễ dàng giải thích Vũ Trọng Phụng lôi cuốn chúng ta là vì một thời gian dài, ở Hà Nội, đến gần ba chục năm, tác phẩm của ông không được in lại.
      Tuy nhiên, cái chính không phải ở chỗ đó.

Đọc tiếp ...

1 thg 11, 2012

Thô bỉ hủ bại bạc bẽo đê tiện


Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn 

Nhìều chuyện đáng xấu hổ
     Trong một họ, tôn trưởng thời lèm nhèm, con em thời vô lại;
     trai ăn trộm đánh bạc gái làm biếng chửa hoang;
     nhà thờ tổ có kẻ giỡ ngói bán, ngày giỗ tổ uống rượu để rức  nhau (1);

Đọc tiếp ...

28 thg 10, 2012

Tương tự như quấn lốp xe

Ngoài việc thông báo tình hình nắng nóng lũ lụt, các bản tin thời tiết còn hay nói tới nạn cháy rừng.
Với đám dân thành phố chúng tôi những lần chứng kiến các cảnh ấy quả thật thấy buồn. Đã buồn vì rừng bị cháy lại càng buồn vì những chậm trễ trong việc dẹp các đám cháy.

Đọc tiếp ...

22 thg 10, 2012

Kém học, ít nghe, cạn nghĩ



Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn



Đối với những tư tưởng lớn
 chỉ hiểu sơ sài
       Thu nhặt tất cả những gì về văn chương nghệ thuật đã được làm ra trên đất nước ta, dễ thấy nguồn tài sản tổ tiên ta để lại là mỏng mảnh so với các dân tộc khác. Không thể từ cái di sản đó tiếp thêm sức mạnh trong cuộc chiến đấu giành một chỗ đứng trên thế giới.

Đọc tiếp ...

18 thg 10, 2012

Nhật ký Hà Nội tháng 9-10/1972 (tiếp hai kỳ trước)




20-10 (tiếp)
Lên Hương Ngải. Chưa nói tin Hà Nội thì những người ở cái đất sơ tán này đã đoán có thể 22 sẽ có một cái gì đó . Vì đài UPI nói 22/10, Nixon sẽ đọc một bài diễn văn quan trọng, và sẽ đi vận động bầu cử.

Đọc tiếp ...

14 thg 10, 2012

Nhật ký Hà Nội tháng 9-10/1972 ( tiếp)


13/10
Như là trong đêm giao thừa, tất cả chúng tôi ngồi chờ đợi một bước ngoặt. Hơn thế nữa, như là sau đêm dài, mọi người ngồi chờ sáng, chờ hòa bình. Nguyễn Minh Châu nói tình hình chiến sự vào đến tận ngưỡng cửa mỗi nhà.

Đọc tiếp ...

11 thg 10, 2012

Nhật ký Hà Nội tháng 9-10/1972



10/9 (Đi Q Trị về)
 LQVũ: Cái thu hoạch chính của ông trong chuyến đi là gì?
 Nhàn: Tôi thấy bọn trẻ miền Nam nó làm ăn cũng không phải là chuyện thường - vì thế, ngoài này phải làm gì cho đáng một chút.
 Vũ : Người ta có thể tránh được cuộc chiến tranh này không?
 Nhàn: Không thể tránh được. Ở miền Nam, tôi thấy thằng Mỹ khốn nạn. Tôi thấy cái nhục dân tộc, cái nhục ở cả hai miền Nam Bắc.

Đọc tiếp ...

8 thg 10, 2012

Một nếp tư duy đơn sơ, tùy tiện


Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn

Kém óc khoa học
   Trong đám trí thức chúng ta đã có nhiều kẻ tự nhận mà tuyên bố lên rằng người Việt Nam thiếu óc phê bình, không có óc khoa học. Rồi coi ai cũng thim thíp chịu cả, ai cũng làm thinh, không cãi lại.

Đọc tiếp ...

4 thg 10, 2012

Nam Cao và chủ đề sự bất lực


                     hay là
                               Lời cảnh báo về khả năng thất bại của mọi toan tính thay đổi 

              
Tiểu dẫn:
Suốt thời tiền chiến, các tác giả như Nguyễn Công Hoan Ngô Tất Tố Vũ Trọng Phụng khá nổi trong việc dựng lại một không khí xã hội giàu biến động. Con người trong các tiểu thuyết của các nhà văn đó nhiều khi là những nhân vật đầy tham vọng và khá quyết liệt trong cuộc mưu sinh.

Đọc tiếp ...

28 thg 9, 2012

Bẻ queo những chuẩn mực đạo lý nhân bản


Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn

Đọc tiếp ...

23 thg 9, 2012

Giả dối, lừa lọc, kiêu ngạo, hiếu danh


Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn


Không biết giữ chữ tín
     Không giữ chữ tín thì anh lừa tôi, tôi lừa anh, trăm chuyện sẽ nát, tinh thần xã hội tan rã (...).
     Bất tín lớn nhất: một là dối trá. Nhiều người nước ta vụng trong đường mưu sinh (1) nhưng lại giỏi dối trá giả mạo.

Đọc tiếp ...

18 thg 9, 2012

Quan hệ giữa người với người: Tham lam ích kỷ cạnh tranh nhỏ nhặt



Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn


Không ai hết lòng với ai
   Tôi xem trong xứ ta tính người đổi nhiều lắm, tục tốt ít ưa, tục quấy hay thích. Tục tốt là thương yêu nhau, thấy ai mạnh thì vui, thấy ai khổ thì thương. Còn quấy là ganh hiền ghét nhỏ, dèm phải đua quấy (1), thấy ai giỏi hơn, giàu hơn sang hơn thì không ưa, thấy ai dở hơn, nghèo hơn, hèn hơn mình thì khinh bạc chê bai; những điều quấy như vậy xem ra tiệm (2) đủ gần hết.

Đọc tiếp ...

13 thg 9, 2012

Đường ra (phần tiếp)


Tiếp tục nhật ký Quảng Trị hè 1972
 Khuôn mặt hậu phương
từ Vĩnh Linh tới Hà Nội                            
                                                        
28/8 Đức Tân
 Hầu như ngày nào đám người hay loay hoay nghĩ ngợi chúng tôi cũng bàn ít nhiều về những chuyện thế giới. Bàn để mà chẳng biết thế nào là đúng, lúc nghĩ thế này lúc thế khác. Ví dụ như với việc Nixon tới Moskva năm nay. Lúc đầu tôi hơi bàng quan. Việc đâu đâu, ai có lý của người ấy. Nhưng rồi tôi cũng nói như mọi người, người ta đã phản bội chúng ta bán rẻ chúng ta, phá hoại một cách độc ác. Bởi không thể nghĩ khác được.

Đọc tiếp ...

11 thg 9, 2012

Thị hiếu nhỏ mọn, và chất bi thương sầu cảm trong văn chương



Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn

Thị hiếu tầm thường
      Cái lý thú của nước Nam ta nhỏ mọn lắm.
     Kìa cái đồng hồ từ tám mươi đời thì quấn vải tây điều, kết quả găng. Nọ núi non bộ khéo chắp tỉ mỉ trong trồng cây uốn con phượng.
     Cầu quán con con, thuyền bé lí tí.

Đọc tiếp ...

6 thg 9, 2012

Hàn Mặc Tử như một "điểm đối chiếu"

Thử đặt Hàn Mặc Tử bên cạnh các thi sĩ đương thời Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên và Nguyễn Bính

Những năm gần đây, báo chí đã đăng tải nhiều bài phê bình – nghiên cứu có giá trị về thơ Hàn Mặc Tử. Ở đây chúng tôi chỉ nói thêm về chỗ độc đáo của nhà thơ này.

Đọc tiếp ...

31 thg 8, 2012

Một bài ký viết về Trị Thiên 1972 của Dương Nghiễm Mậu



Lời dẫn
 Như tôi đã kể trong một vài lần trước, mấy năm từ 1972 trở đi, các báo lớn ra ở Sài Gòn có mặt rất sớm Thư viện quân đội 81 phố Lý Nam Đế Hà Nội.
 Tháng 9- 1972, từ Quảng Trị trở về, tôi đọc được ở đó hai bài ký Một ngày ở Trị Thiên của Ngụy Ngữ, tạp chí Bách Khoa số 376 (khoảng tháng 6, tháng 7 1972) và Quảng Trị đất đợi về của Dương Nghiễm Mậu, Chính văn số 1, 15-7-72.

Đọc tiếp ...

30 thg 8, 2012

Đường ra


Tiếp tục nhật ký Quảng Trị hè 1972
 —từ Vĩnh Linh ra Hà Nội

15/8 Mỹ Thủy Quảng Bình
Từ Quảng Bình về Hà Nội, ít ra sẽ mất 15 ngày. Bằng thời gian một đoàn nhà văn VN được Hội các nước Đông Âu mời sang thăm rồi quay về.
1964-1972, tám năm chiến tranh, cái cảm giác chính của mọi người là mệt mỏi. Đất nước nghèo quá. Nhà cửa thấp lè tè, đồng áng xơ xác.

Đọc tiếp ...

24 thg 8, 2012

Thông tin trong một xã hội tiểu nông


      Rửa hờn của Nam Cao (Tuyển tập Nam Cao bản của NXB Văn học in 1987, tr 424) viết về cuộc hiềm khích kèn cựa giữa hai vị tai to mặt lớn làng nọ. Một bên là lý Nhưng, một bên là khóa Mẫn.
      Kẻ thứ nhất -- người xưa gọi là lý đương -- là một thứ đang có thực quyền.
      Nhưng kẻ thứ hai cũng không phải chân trắng. Gọi là khóa Mẫn tức ông ta thuộc loại có học và sự học được cả cộng đồng làng xóm công nhận, từ đó loại người như ông ta kín đáo len vào bộ máy cầm quyền và bằng những cách khác nhau tác động tới sự vận hành của bộ máy này.

Đọc tiếp ...

20 thg 8, 2012

Việc tìm tòi học hỏi và nền giáo dục của người Việt (II)

Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn


Khi học thuật kém cỏi
 lòng người sinh ra phù phiếm,  phong tục trở nên bại hoại
    Học là gì, là học những điều chưa biết để biết mà đem ra thực hành.
    Ngày nay chúng ta lúc nhỏ thì học văn từ thơ phú, lớn lên ra làm thì lại luật, lịch (1),binh, hình (2). Lúc nhỏ  học nào Sơn Đông, Sơn Tây (3), lớn lên ra làm thì đến Nam Kỳ Bắc kỳ. Lúc nhỏ thì học thiên văn địa lý chính sự phong tục bên Tàu (mà nay họ đã sửa đổi khác hết rồi ); lớn lên ra làm thì lại dùng đến  địa lý thiên văn  chính sự phong tục của nước Nam, hoàn toàn khác hẳn.

Đọc tiếp ...

15 thg 8, 2012

Hai bài viết về văn học Pháp


                     MỘT NGUỒN ÁNH SÁNG KHÁC
(Vài kỷ niệm về ảnh hưởng của ngôn ngữ Pháp, văn hoá Pháp với những người cầm bút ở Hà Nội từ sau 1945)
I
Nhân nói chuyện gì đó có liên quan đến với đời sống văn nghệ ở Việt Bắc mấy năm 1946-1954, có lần tôi đã buột miệng nêu ra một nhận xét với nhà thơ Huy Cận:
- Có thể nói chính các anh đã đi kháng chiến chống Pháp bằng cái tinh thần rút ra từ văn hoá Pháp.

Đọc tiếp ...

14 thg 8, 2012

Trong thân phận kẻ khác có thân phận chính ta


            Một cách nhìn nhận  về người nước ngoài --
                  trường hợp  truyện ngắn Người đm của Thạch Lam
     
      Không phải chỉ có ân cần niềm nở mến khách. Thái độ của người dân mình với người nước ngoài đến làm việc và du lịch được báo chí miêu tả gần đây cho thấy một thực tế khác. Trong cơn khủng hoảng xã hội, nhiều người  Việt đang tìm cách đổ vạ cho bất cứ người nào chúng ta ngẫu nhiên gặp trên bước đường kiếm sống của mình. Đám khách phương xa vô tội kia tự nhiên trở thành đối tượng để người dân ở các đô thị xoay sở kiếm chác kể cả chặt chém lừa lọc, thậm chí có cả cướp giật.

Đọc tiếp ...

9 thg 8, 2012

Việc tìm tòi học hỏi và nền giáo dục của người Việt (I)

Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn


Nhắm mắt bắt chước điều không hay
 của cổ nhân và ngại thay đổi
     Người nước chúng ta sự tính lợi hại xét hơn thua không rõ, cứ người sau thì làm theo những điều người trước hay làm. Bởi vậy cho nên cả nước giàu không đặng giàu nhiều, nghèo thì nghèo đến đỗi không áo không quần mà thay, rồi mỗi mỗi cứ đổ lỗi cho trời cho số, cho ngày sinh tháng đẻ.

Đọc tiếp ...

3 thg 8, 2012

NHẬT KÝ 2012 ( V -VI)

    15-5

MỘT BÀI CA DAO CỔ
Thấy anh em cũng muốn theo
Anh sợ em ngheo anh bán em đi
Lấy anh em biết ăn gì
Lộc sắn thì chát lộc si thì già
 Lấy anh không cửa không nhà
Không cha không mẹ biết là cậy ai

Đọc tiếp ...

31 thg 7, 2012

Lưỡi không xương nhiều đường lắt léo

Tôi xin hết lòng (truyện ngắn của Nguyễn Công Hoan ) kể về một người đàn bà, thức nhiều đêm ròng để trông một cô gái ốm và lúc nào cũng xoen xoét  cái miệng tôi xin hết lòng vì cô. Có gì đâu chỉ vì bà ta quá mê bộ tóc của cô bé.  Sự việc lộ tẩy khi, lấy cớ giúp cho cái đầu cô bé khỏi vướng víu, trong lúc trông nom cô, bà ta đã đang tay cắt trộm mái tóc ấy.

Đọc tiếp ...

25 thg 7, 2012

Quảng Trị mùa hè 1972 (III)

Nhật ký chiến tranh


3/7 
Rời khỏi thị xã
Một trong những ngày mệt mỏi nhất của chuyến đi. Từ Quảng Trị sang phía Triệu Phong. Cùng đi với những người chạy loạn. Địch đổ Hải Lăng từ mấy hôm trước. Theo sự giải thích, ta để cho nó ra rộng mới đánh. Dân lại tản cư.

Đọc tiếp ...

23 thg 7, 2012

Quảng Trị mùa hè 1972 (II)

Nhật ký chiến tranh


16/6
Tôi ngồi dưới một bóng tre, gió thổi đến không thể ngủ được. Dưới chân tre là con suối. Những con bò đủng đỉnh xuống uống nước, một lũ trẻ lấy sỏi dưới lòng suối ném vào lũ bò, đuổi chúng lên. Chỉ nghe lũ trẻ nói chuyện, mới nhớ ra rằng chúng là người Quảng Trị. Một ông cụ mặc cái áo rằn ri, nhưng lại đội mũ giải phóng - ở đây, người ta là thế, mỗi người đều mang trong mình hình ảnh của đất nước.

Đọc tiếp ...

20 thg 7, 2012

Quảng Trị mùa hè 1972 (I)

Nụ cười chiến thắng bên Thành Cổ.
 Ảnh: Đoàn Công Tính 

Nhật ký chiến tranh


25/5.
Hà Tĩnh- Quảng Bình
Trên những con đường Khu 4. Đường vào Nam.
Nắng hè, đường vắng một cách ghê sợ. Những toa tàu không có người. Những khu vực bị đánh phá nháo nhào. Ninh Bình. Bỉm Sơn. Nhà cửa vặn vỏ đỗ, đổ nát. Một cái đầu máy không có đường lui, không có đường tới.

Đọc tiếp ...

16 thg 7, 2012

Người Việt & ý thức công dân ý thức xã hội ( phần II)

Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn


 Có độc lập cũng cướp đoạt của cải
và chém giết nhau đến chết
   Trong khoảng vài mươi năm nay, các bậc đại thần ăn dầm nằm dìa ở chốn triều đình, chỉ biết chiếu lệ cho xong việc; quan lại ở các tỉnh thì chỉ lo cho vững thần thế mà hà hiếp bóp nặn ở chốn hương thôn; đám sĩ phu thì ganh nhau vào con đường luồn cúi hót nịnh, không biết liêm sỉ là gì; bọn cùng dân bị nặn bóp mãi mà máu mủ ngày một khô, không còn đường sinh kế nữa.

Đọc tiếp ...

14 thg 7, 2012

Người Việt & ý thức công dân ý thức xã hội (phần I)

Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn

Bảo thủ, dựa dẫm, cầu an
       Trải qua các đời dân ta  chịu sự cai trị của vua quan, không có thể dùng tâm và mưu cho nước, nước tự nó sống còn. Trên có vua hiền tướng giỏi thì tạm thời yên ổn. Bất hạnh mà không có vua hiền tướng giỏi thì cả nước loạn ly, nhân dân lầm than.

Đọc tiếp ...

10 thg 7, 2012

Nguyễn Tuân- người nhập vai


I

Hè phố Hà Nội vốn khá hẹp, chỉ có điều may là ở cái thành phố đang còn lấy xe đạp làm phương tiện giao thông chủ yếu này, người đi bộ có phần ít, phía các phố không phải phố buôn bán, vỉa hè thường vắng, bởi vậy, nếu không quá bận, đi bộ lại là cái thú, người ta có thể vừa đi vừa nghỉ, thoải mái.

Đọc tiếp ...

8 thg 7, 2012

NGUYỄN TUÂN 1985

Trích Sổ tay
Chuyện của Thợ Rèn
      Ông Tuân quan niệm người viết văn như đóng một cái khung, phải đập ra đóng lại, khi nào nghĩ không có ai đóng hơn mình mới thôi.
      Đoạn ông Tuân tả Tản Đà múa kiếm, sau đó gọi người con chuẩn bị cho cậu đồ đạc mai cậu đi con, chứng tỏ Nguyễn Tuân rất hiểu cả võ nữa. Có sự dồn nén lại có sự buông cởi rất nhanh, và người múa tự chứng tỏ rằng mình vẫn còn dư sức, còn múa kiếm được nữa.

Đọc tiếp ...

9 thg 6, 2012

Cái đứng đằng sau pháp luật

… Ở cái chỗ luật pháp dừng lại, người ta vẫn luôn luôn có thể suy nghĩ dưới góc độ đạo đức hoặc văn hóa để trước tiên là hiểu hiện tượng, sau nữa là tìm cách khắc phục nó…


Luật pháp thường được định nghĩa trong các từ điển như là những quy định mọi người nhất thiết phải tôn trọng trong khi đạo lý suy cho cùng chỉ có nghĩa là những ước lệ hợp với lương tâm cho con người lại được xã hội thừa nhận và khuyến khích nên theo, ai theo được có nghĩa đấy là người tốt.

Đọc tiếp ...

6 thg 6, 2012

Thái độ trơ tráo, lời lẽ ráo hoảnh

       Thuở chưa có cân bàn, các chợ ở xứ ta chỉ dùng một loại cân thô sơ, gồm một cái cần có khắc hoa thị và có một cái đĩa nhỏ.
      Tôi nhớ một câu đố vui Có cây mà chả có cành – Từ gốc đến ngọn rành rành những hoa – Người bán thì bảo rằng già — Người mua thì bảo thực thà còn non.   
     Câu giải đúng là cái cân.

Đọc tiếp ...

4 thg 6, 2012

Nói nhiều, như một căn bệnh…

  Hay là bây giờ mình lên tiếng xin tăng giá các loại cước điện thoại cố định cũng như di động…

      Thú thật là chỉ mới nghĩ thế thôi chứ chưa dám mở miệng, tôi đã tự ách lại ngay được. Thậm chí đắn đo mãi mới dám viết rằng mình từng nghĩ vậy trên mặt giấy. Bởi không cần nhạy cảm lắm, cũng thừa biết là trong con mắt mọi người, riêng việc cái thằng tôi có ý nghĩ như thế đã là một dấu hiệu điên rồ, nếu không nói là một trọng tội. Chắc rằng sẽ có ai đó sẵn sàng mách hộ nên đi khám tâm thần ở chỗ này chỗ nọ.

Đọc tiếp ...

29 thg 5, 2012

Họ đáng trách một thì xã hội đáng trách mười …

Chuyện mấy người mẫu, mấy nghệ sĩ biểu diễn thời thượng công khai phô trương lối sống xa hoa, truỵ lạc... đã gây sự phản cảm trong dư luận. Tuy nhiên, từ góc độ lịch sử xã hội và con người Việt Nam, người ta có thể  tìm tới một cách lý giải khác đi về hiện tượng này.

Đọc tiếp ...

24 thg 5, 2012

Người Việt qua cách nói năng cười cợt

Trích từ chuyên mục
 Người xưa cảnh tỉnh
đã in trên Thể thao và văn hóa 2005-2007
Các đầu đề nhỏ và chú thích là của người biên soạn

Không còn lễ nghĩa liêm sỉ
       Nước ta, những nơi chợ búa thành phố, không luận đàn bà trẻ con, đến người có học biết chữ mà cũng mở miệng là nói lời thô bỉ.

Đọc tiếp ...

17 thg 5, 2012

Nhật ký 2012 ( IV)

2-4
 TIẾP TỤC CÂU CHUYỆN VỀ LƯU MANH VÀ TRÍ THỨC
    Đọc trong mạng, thấy có bài Tên cướp đỏ, Phan Ba dịch từ chuyên san lịch sử "Trung Quốc của Mao Trạch Đông" do GEO EPOCHE xuất bản nói về chính Mao.  
     Để nói rằng đó là một tên cướp đỏ, bài viết đưa ra rất nhiều chi tiết nói về tính cách lừa dối hiếp đáp người khác ở Mao. Muốn hiểu thế nào là vô thiên vô pháp, hãy nhìn vào ông. Không việc gì mà ông ta không dám làm, nó là tiền đề để dẫn tới những hành động sẵn sàng lừa dối và khủng bố hành hạ cả một cộng đồng vài trăm triệu dân của nhà lãnh tụ.

Đọc tiếp ...

10 thg 5, 2012

Trả giá ắt là đau đớn

Tại sao văn học ta rơi vào tình trạng lúng túng như hiện nay?Hỗn loạn âm tính và hỗn loạn dương tính.Vai trò của tỉnh táo hiểu biết. Hãy bắt đầu bằng cách tự phê phán.
       Cũng như nhiều đồng nghiệp đang cầm bút, tôi thường lẩn mẩn nghĩ ngợi về vị thế của nhà văn trong xã hội hiện thời và tình hình văn học nói chung. Các ý nghĩ đến rồi lại đi, rời vụn, mâu thuẫn, lúc thế này lúc thế khác. Bản thân tôi mỗi khi nghĩ xong điều gì cũng thích tự phản bác; trong tâm trí luôn luôn có những cuộc đấu khẩu mà sự thắng bại khó lòng xác định rành mạch. Dưới đây tôi thử ghi lại một số ý nghĩ loại đó dưới dạng đối thoại, những mong tìm thấy sự đồng cảm.

Đọc tiếp ...

4 thg 5, 2012

Chung quanh câu chuyện đổi mới nhận thức lịch sử

Bài báo sau đây in ra từ hai mươi năm trước.
Nhiều chi tiết dùng làm dẫn chứng đã cũ,
Rất mong được sự thông cảm của bạn đọc 
   
Tạp chí Văn học số 6 - 1990 đăng bài Đổi mới nhận thức lịch sử trong nghiên cứu khoa học xã hội nói chung, nghiên cứu văn học nói riêng của Nguyễn Huệ Chi. Trên nét lớn chúng tôi tán thành các ý kiến của tác giả bài báo và muốn nhân đây bàn thêm về một vài căn bệnh mà một số tài liệu liên quan tới lịch sử văn học thường mắc phải, nó là lý do khiến cho các công trình nghiên cứu đó ít sức thuyết phục và cả ngành lịch sử văn học trì trệ, chậm phát triển.

Đọc tiếp ...

1 thg 5, 2012

Còn rất nặng căn

Cái sân và con đường
Khi nhớ lại cái làng X ở Thạch Thất, Sơn Tây, nơi đơn vị đã đóng quân mấy năm hồi chiến tranh, anh em tôi thường bảo nhau là bẩn nhất đấy mà cũng sạch nhất đấy - bẩn đến ghê người, mà cũng sạch đến quá quắt. Tức là tự trong nếp ăn ở của làng đã có bao điều trái nghịch như nông thôn ta đang tồn tại bao nhiêu điều mâu thuẫn, trái nghịch.

Đọc tiếp ...

24 thg 4, 2012

Tính hiện đại của Nguyễn Công Trứ

      Một nhà thơ Xô-viết, A.Tvardovski, có lần nhận xét: Mỗi thế hệ  người đọc lại làm giàu thêm cho các tác giả cổ điển. Và Puskin trong thời đại chúng ta trở nên phong phú hơn, đa dạng hơn Puskin thế kỷ XIX.
      Tại sao? Lý do ở đây rất đơn giản:
     Mỗi thế hệ đều tìm thấy ở những tác giả lớn ấy những nét tương đồng với thời đại họ đang sống.
    Và họ sẵn sàng gọi con người mà họ vừa phát hiện lại đó, là người đương thời của mình.

Đọc tiếp ...

21 thg 4, 2012

Hồ Xuân Hương với Rabelais, Villon và Dostoievski

 Trong cuốn Các nhà thơ cổ điển Việt Nam, tập II, phần viết về Hồ Xuân Hương, ở trang 86, nhà thơ Xuân Diệu có ghi “ở Liên Xô, đã xuất bản một tập thơ Hồ Xuân Hương, dịch ra tiếng Nga (do Nikulin)”. Sau những nhận định mạnh mẽ cả quyết, một câu có vẻ thông tin thuần tuý như thế này lại được tác giả viết ra không dứt khoát lắm khiến bạn đọc lên có thể hơi ngần ngại.

Đọc tiếp ...

17 thg 4, 2012

Rực rỡ và khắc khoải

Chất ba-rốc trong Cung oán ngâm khúc của Nguyễn Gia Thiều


Giữa những hướng đi khác nhau và luôn luôn biến hóa đắp đổi lẫn nhau, văn hóa hiện đại – trong đó có mốt – không bao giờ quên một kênh phát triển độc đáo: trở về với những giá trị cổ điển. Quần áo giầy dép không chỉ ngày một giản dị gọn gàng mà có khi lớp lang cầu kỳ như vẫn thấy ở các ông hoàng bà chúa ngày xưa.

Đọc tiếp ...

11 thg 4, 2012

Nhật ký 2012 ( III )

2-3
 HÃY TRỞ LẠI CHÍNH MÌNH
    Joe Ruelle là một người Canada đã thành thổ công trên đất Việt. Trong cuốn sách Ngược chiều vun vút được in tới lần thứ tư (2012),  tác giả viết rằng anh ta hơi buồn cười khi nghe dân ta già trẻ lớn bé chào họ lúc nào cũng hello.  Giá nói xin chào thì người nghe sẽ thú vị hơn so với lối “nhại” tiếng của họ đang thịnh hành.

Đọc tiếp ...