24 thg 12, 2011

Hà Nội hai tuần cuối 1972

Tối 18/12
Lại cảm thấy như chiến tranh lần đầu. Máy bay Mỹ đánh Hà Nội sau 2 tháng nghỉ. Thủ đô không đèn, trong ánh trăng suông. Khi ánh trăng lóe lên, lại  thấy hơi sợ, chắc là bom nổ?
Phố xá khắc trên nền trời những đường nét nhấp nhô. Phố đáng yêu quá, mong manh quá. Những hố cá nhân nứt ra từ bao giờ. Nhưng sao nhiều hố có nước thế.

Đọc tiếp ...

18 thg 12, 2011

Hồ Dzếnh

       Hồ Dzếnh, người lữ hành đơn độc trong nửa thế kỷ văn học  

                                                                Hồ Dzếnh sinh 1916, mất 1991. Tính đến  2011, vừa đúng kỷ niệm 95 năm  sinh và 20 năm ngày mất của nhà văn

  

Đọc tiếp ...

11 thg 12, 2011

Thanh Tịnh, cuộc đời Ngậm ngải tìm trầm

     Năm sớm năm muộn xê xích ít chút nhưng nói chung hàng năm cứ đến khoảng cuối tháng mười một, đầu tháng chạp dương lịch, khi những chiếc lá bàng chuyển dần từ màu xanh sang màu đồng điếu, thời tiết bắt đầu ngả hẳn sang mùa đông, trời đất thấm lạnh đôi khi có thể giá rét thấu xương - thứ rét ngọt như người ta vẫn nói - thì cũng là lúc dân làm báo Hà Nội chúng tôi bắt tay vào một công việc thuộc loại vất vả trong năm là chuẩn bị những số báo tết.

Đọc tiếp ...

10 thg 12, 2011

Trên chuyến tàu đêm giao thừa

3/2/73 (30 Tết Nhâm Tý)
Đêm 30. Tôi đi để sống với những người khác, hay là để trốn chạy khỏi nỗi chán chường cá nhân– hai cái đó thật khó phân biệt.

Người từ Hà Nội đi, lúc đầu tưởng độ 100, sau 700-800, 1000. Toàn là cán bộ nhà nước, với quá nhiều xe đạp.

Sau những đớn đau tê dại, tưởng như cuộc sống đã mất những thiêng liêng. Nhưng trong những ngày giờ như lúc này vẫn là những náo nức hy vọng.

Đọc tiếp ...

2 thg 12, 2011

Trò chuyện với Nguyễn minh Châu

       Những năm từ 1975 về trước khi đang công tác tại tạp chí Văn Nghệ quân đội , tôi thường có dịp trò chuyện với Nguyễn Minh Châu . Ấn tượng để lại trong tôi sau các buổi nói chuyện này sâu đậm tới mức tôi phải thường xuyên ghi chép trong một cuốn sổ riêng . Dưới đây là  những  suy nghĩ của tác giả Dấu chân người lính về nhiều vấn đề nghề nghiệp mà tôi đã nghe và ghi được . Mỗi lần đọc lại,  tôi vẫn hằng tin rằng ghi chép này không chỉ  có ích  cho những ai muốn hiểu về ông  mà còn là những gợi ý để  cùng hiểu về một lớp người viết văn và một giai đoạn văn học . 

Đọc tiếp ...

24 thg 11, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần LXII—LXVI )

16-10
NGƯỜI TẦU KHAI MỎ THỜI CÁC CHÚA TRỊNH
Chương V cuốn Việt nam sử lược của Trần Trọng Kim mang tên Những việc họ Trịnh làm ở xứ bắc trong khoảng hai thế kỷ XVII- XVIII. Việc đầu tiên được tác giả kể ra là giao thiệp với nhà Thanh. Tiếp đó là các việc về quan chế binh chế thuế má. Riêng phần việc khai mỏ sau khi kể ra các mỏ ở Tuyên Quang Thái Nguyên Lạng Sơn, ở tr. 313 bản của nhà Tân Việt Sài Gòn 1951, tác giả viết :

Đọc tiếp ...

18 thg 11, 2011

Những tha hóa trong nghề thầy giáo thời nay

CÓ PHẢI LÀ THẤT ĐỨC?

     Xã hội hiện đại là cả một guồng máy khổng lồ nó cuốn người ta đi và sự thực là nhiều khi chưa biết rõ việc làm của mình có ý nghĩa gì, nhiều người đã phải lao vào hành động để đáp lại sự đòi hỏi của hoàn cảnh cũng như để tạo nên những bước đi thích ứng với các đồng loại. 

Đọc tiếp ...

16 thg 11, 2011

Đọc 'cây bút, đời người' của VƯƠNG TRÍ NHÀN

Đỗ Ngọc Thạch

(Đọc tập Chân dung văn học của Vương Trí Nhàn)
Tập sách Cây bút, đời người (*) của Vương Trí Nhàn tập hợp 12 bài viết về 12 nhà thơ, nhà văn Việt Nam hiện đại (**) -, là một cuốn sách thuộc thể loại “Chân dung văn học”, một thể loại vào loại khó viết. Khó viết bởi nó liên quan đến việc xác định chân giá trị cũng như đẳng cấp của các nhân vật mà việc xếp hạng các nhà văn, nhà thơ là điều rất tế nhị và phức tạp!

Đọc tiếp ...

11 thg 11, 2011

Mười ngày ở Vinh- mùa xuân 1973

Thành cổ Nghệ An

Hòa bình đến với cả nước sau 30-4-1975 là một hòa bình đồng nghĩa với chiến thắng. Cảm hứng chiến thắng lúc ấy lấn át tất cả. Nhưng hòa bình lập lại ở miền Bắc sau Hiệp nghị Paris đầu 1973 , mới thật là hòa bình với nghĩa thông thường của nó.

Đọc tiếp ...

6 thg 11, 2011

Ngoài trời lại có trời

I. Đặt chưởng vào trong dòng chảy liên tục của tiểu thuyết Trung hoa
Khi đi vào nghiên cứu lịch sử bộ môn tiểu thuyết, không hẹn mà nên, các nhà nghiên cứu ở phương đông lẫn phương Tây nói chung đều xác nhận rằng thật ra, ban đầu thể tài này là một thứ văn chương bị coi rẻ và chỉ dần dần, trong quá trình lâu dài của lịch sử, nó mới trưởng thành để trở nên ngang hàng với các bộ môn nghệ thuật khác.

Đọc tiếp ...

1 thg 11, 2011

Con người suy thoái ?

Trời sinh vua để làm vua
Và thi sĩ để làm thơ ru đời
Một ông vua trái luật trời
Việc vua thì nhác, lại đòi… làm thơ.

Đọc tiếp ...

24 thg 10, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần XXXVIII -- XLI)

Bộ đội Đồn Ea H’leo tuần tra bảo vệ biên giới
18-9
VIỆC GIỮ GÌN BIÊN GIỚI THỜI LÊ THÁNH TÔNG
Sau khi đánh đuổi được người Minh, việc bang giao với Trung quốc có một nội dung là bảo vệ lãnh thổ quốc gia. Việc này kéo dài suốt từ khi Lê Lợi lên ngôi 1428 trải qua các đời Nhân Tông Thái Tông cho đến khi bắt đầu triều Lê Thánh Tông 1460 - 1497.

Đọc tiếp ...

20 thg 10, 2011

Cần một thứ sử học khác

(TBKTSG) - Từ đầu thế kỷ 20, một trí thức nổi tiếng là Hoàng Cao Khải trong cuốn Việt sử yếu (viết năm 1914) đã nhận xét rằng bao đời nay, người Việt mình thường tỏ ra thạo sử Trung Quốc hơn sử Việt. Từ các sĩ phu và quan lại, tình hình này lan ra đến đông đảo dân chúng.

Đọc tiếp ...

17 thg 10, 2011

Một cách nhà văn nghĩ & làm

Chuyến vào Sài Gòn cuối tháng 9 này, gặp bạn bè trong đây nhiều người hỏi, lâu nay Vương Trí Nhàn "lỉnh" đi đâu vì chẳng thấy lão này gặp ai.

Đọc tiếp ...

"Cốm Vòng bẩn? Tôi không bất ngờ"

Những hình ảnh tuyệt đẹp sẽ chỉ còn lại trong ký ức?
 GDVN) - “Tôi không thấy làm bất ngờ và tiếc nuối điều gì trước thông tin món cốm làng Vòng có nhuộm phẩm vì bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra...".
Hiện đại hóa, cốm bẩn là hiển nhiên

.
Trong tâm thức của người dân thủ đô, cốm là thức quà riêng biệt. Thức quà ấy mang hương vị của tất cả sự đảm đang, cần cù và sáng tạo của người dân làm nông nghiệp. Món ăn ấy thanh khiết, mang trong nó sứ mạng như linh hồn của văn hóa ẩm thực Hà thành.

Đọc tiếp ...

8 thg 10, 2011

Một hồ sơ nhỏ về Đốt(*)

Đối với thế hệ những người cầm bút sinh ra khoảng những năm 40-50, một trong những nỗi đau đến sớm và còn kéo dài rất lâu, là phần lớn chúng tôi… không biết một ngoại ngữ nào cho rành rẽ. Khoảng những năm 60 cho đến trước 75 ở Hà Nội tiếng Anh ít người biết, tiếng Pháp bị coi như là lỗi thời, và giá biết cũng không có sách để đọc; tiếng Nga còn rất lõm bõm; riêng tiếng Trung Quốc có được dạy nhiều ở các trường phổ thông, song tới 1966 tự nhiên bị xếp xó, vì nguồn sách báo cạn hẳn.

Đọc tiếp ...

1 thg 10, 2011

. Ảo tưởng, đâu dễ từ bỏ

Giữa bao nhiêu vụ bê bối đương thời, thì vụ bán độ trong bóng đá năm 2004 “ chỉ là một cái gì rất nhỏ. Sau khi điều tra trên diện rộng,  và có lẽ chỉ có một số nhỏ người có liên quan là có án cụ thể. Song tôi nghĩ cái số người  không có án, số đó mới đáng sợ. Nghĩ tới họ ta hình dung ra cả một tình trạng lầm lỗi tràn lan  với những biểu hiện muôn màu muôn vẻ.

Đọc tiếp ...

24 thg 9, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần XXXV –XXXVII)

31-8
TIN NHÒE TIN NHẠT TIN KHÔNG RA TIN
Nghe các bản tin thời sự trên TV, đôi khi có những nỗi bực mình nho nhỏ. Chẳng hạn mấy người dẫn chương trình cứ tên đất tên người tiếng Anh thì nuốt chữ đọc vội.
Thoạt đầu tôi chỉ nghĩ chẳng qua các phát thanh viên ấy kém ngoại ngữ. Sau mới vỡ ra, cái chính là trong phần lớn trường hợp, họ -- bây giờ đã đôn cả lên thành biên tập viên --chả hiểu gì về những điều họ nói.

Đọc tiếp ...

18 thg 9, 2011

Ta & người

Người Việt và việc tiếp nhận văn  hóa nước ngoài
 trong con mắt của một số trí thức Việt Nam đầu thế kỷ XX


        Đằng sau câu chuyện về tính ưa dùng hàng ngoại, thật ra có ẩn dấu những vấn đề lớn lao của mối quan hệ giữa cộng đồng người Việt mình với các cộng đồng mà chúng ta có tiếp xúc trong suốt trường kỳ lịch sử.
          Trong các công trình nghiên cứu văn hóa của một quốc gia,  thường người ta không quên để riêng một phần nói về lịch sử giao lưu văn hóa của nước chủ nhà với các nước khác, các nền văn hóa khác.

Đọc tiếp ...

17 thg 9, 2011

aaa



















Đọc tiếp ...

13 thg 9, 2011

Những cuộc phỏng vấn trong giả định

Những cuộc phỏng vấn trong giả định
Thật ra cách tìm xuống âm phủ để hỏi chuyện “các bậc tài hoa” đã chết như thế này từng được nhà văn Phạm Thị Hoài đầu têu với việc phỏng vấn Hồ Xuân Hương in ở Lao động chủ nhật số 2 ra ngày 10-12-1989; người viết bài này chỉ học đòi mà phỏng theo.
Nhưng tôi – xin mạn phép tự nhận—là có cách làm riêng.

Đọc tiếp ...

9 thg 9, 2011

Chuyện con người và nghề nghiệp

Hai bài sau đây cùng được viết theo tinh thần phơi bày chất nghiệp dư trong con người và cuộc sống hôm nay.
Bài thứ nhất đã in trong Nhân nào quả ấy, 2004 và bài thứ hai trên TBKTSG 4-2010       

Ai cũng nói buôn mà chẳng ai biết buôn      

 Hồi chưa có chủ trương bung ra làm ăn, nhiều người  thường nhìn sự buôn bán bằng con mắt tiếc rẻ. Thấy một số người  liều lĩnh làm công việc gọi là phe phẩy để rồi  kiếm bộn tiền, ta nghĩ  có khó gì đâu cái việc buôn ấy, ai buôn mà chẳng được. Có biết đâu vài năm sau, mới thấy việc không dễ nhằn: lừa lọc móc ngoặc đánh quả... là một việc, còn buôn bán theo đúng nghĩa của nó lại khác hẳn. 

Đọc tiếp ...

3 thg 9, 2011

Tinh thần nghiệp dư và những biến dạng hôm nay

      Tai nạn giao thông thường chỉ được nhắc tới trên báo chí khi xảy ra ở các trục đường lớn, người đi lại đông đúc, vụ việc ở mức độ nghiêm trọng, chắc chắn là có người chết.
      Còn theo lời Liên, một cháu giúp việc làm với gia đình tôi thì ở quê nó mấy năm trước, tai nạn như cơm bữa, gẫy chân sái tay là chuyện thường ngày, đi đâu chẳng nghe người kể. 

Đọc tiếp ...

30 thg 8, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần XXX –XXXIV)

29-7
TÍNH ĐA NGHĨA CỦA NGHỆ THUẬT

Quan họ bài nào cũng hay nhưng riêng tôi thấy thích nhất hai bài. Một là Hoa thơm bướm lượn nói về cái tình trạng ngập ngừng xen lẫn nửa vời đâu cũng gặp trong cuộc đời này. Hai là Trên rừng ba mươi sáu thứ chim gợi ra cho người ta thấy vẻ đa dạng của thiên nhiên, trên đời chẳng cái gì độc tôn, đã có cái này phải có cái khác, tất cả tồn tại cạnh nhau mà không thể thay thế cho nhau.

Đọc tiếp ...

25 thg 8, 2011

Chuyện đời sống 79-82

1979
4/5
Ngày Phật đản. Những người tu hành vẫn có nét mặt hệt như mặt người ngoài đời mà tôi vẫn gặp. Sao ở giữa cảnh đèn nhang nghi ngút của chùa Quán Sứ, giữa bao nhiêu cụ bà thành tâm cúng vái, lại thấy một vị sư tuổi còn thanh niên, có nét mặt trông như một trung đoàn trưởng, tiểu đoàn trưởng nào đó, mà tôi từng thấy ở các mặt trận.

Đọc tiếp ...

20 thg 8, 2011

Bệnh sùng hàng ngoại: một hiện tượng lịch sử?

(TBKTSG) - Đọc lại Đại Việt sử ký toàn thư, kỷ nhà Lê, có thể bắt gặp một chi tiết nhỏ các sách vở thời sau ít nhắc tới. Năm Giáp Dần 1434 “các chánh sứ Lê Vĩ và Nguyễn Truyền sau khi đi sứ mua rất nhiều hàng phương Bắc, đến 30 gánh. Triều đình ghét họ giở thói buôn bán định làm cho họ phải hổ thẹn, mới sai người thu lấy hết đem bầy phơi ở sân điện rồi sau mới trả lại. Việc này rồi thành lệ thường”.

Đọc tiếp ...

16 thg 8, 2011

Chống tham nhũng kiểu Chí Phèo

      Trong các chương trình địa lý bọn tôi học những năm sau hòa bình 1954 thường có câu đất nước mình rừng vàng bể bạc. Các vùng khoáng sản là cả một niềm tự hào.Tin tức về mỏ than in trang nhất trên các báo gây ấn tượng không chỉ với các đoàn xe và cần cẩu hoành tráng, mà còn hình ảnh những người thợ mỏ đi sâu vào lòng đất, khai thác khu mỏ một cách khoa học. Biểu tượng của một nền sản xuất hiện đại đấy !


Đọc tiếp ...

14 thg 8, 2011

Một ngàn lý do để … mãi mãi lãng phí

Truyện ngắn Giá ai cho cháu một hào của Nguyễn Công Hoan kể về một đứa nhỏ đi ăn cắp  bị giải về quê. Nó than thở mỗi lần như thế này, nhà nước tốn về nó có đến bảy tám đồng bạc trong khi đó giá có ai  cho nó một hào làm vốn, nó có đôi thùng đi gánh nước thuê, thì cũng chẳng đi ăn cắp làm gì. Đại ý tác giả muốn nói: do tiếc những món nhỏ, người ta lãng phí những món rất to mà không  hay biết.

Đọc tiếp ...

7 thg 8, 2011

Thói quen “ thích mua hàng ngoại “ đã hình thành như thế nào ?

Ô nhiễm ở các đô thị gấp hàng chục lần mức cho phép. Rừng đầu nguồn bị tàn phá hàng ngày. Khoảng 16.000 công chức ưu tú bỏ việc nhà nước ra làm riêng. Học sinh thi tốt nghiệp phổ thông viết những bài văn đọc lên cười ra nước mắt. Lạm phát hai con số. Phân bón bán cho nông dân cũng giả …

Đọc tiếp ...

29 thg 7, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần XXVII --XXIX)

3-7

      ĐẾN VẼ MA CŨNG KHÔNG XONG!
      Nhiều người thường làm ra vẻ cao đạo bảo rằng vẽ người mới khó chứ vẽ ma thì dễ nhất còn gì!  Hóa ra vẽ ma cũng khó lắm. Bài báo Phim kinh dị Việt: chỉ luẩn quẩn với ma, cho biết trong các phim ma - kinh dị của điện ảnh Việt, ma nhất là nhân vật luôn miệng “ma ma”, nhưng chẳng làm khán giả sợ. Xem thấy buồn cười bởi máu me chả ra máu me, oan hồn chả ra oan hồn. Ma mà như... hề-- loại hề rẻ tiền!

Đọc tiếp ...

28 thg 7, 2011

Năng lực tự kiềm chế

Các giá trị đạo đức trong sự phát triển kinh tế là tên bài viết của một nhà nghiên cứu nước ngoài - ông Harry D. Gideonse. Trong đó, ông đưa ra năm đức tính cần thiết cho một nước muốn đi vào công nghiệp hóa – hiện đại hóa. Chú ý, đây không phải lời khuyên nhủ hay mách mối làm ăn, mà là nói chuyện đạo đức.

Đọc tiếp ...

22 thg 7, 2011

Hiện đại nửa chừng

Làng nghề kêu cứu
Thoạt nghe chắc mọi người nghĩ tới một số làng nghề ở đồng bằng Bắc bộ làm ăn sa sút, mặt hàng thủ công không đủ sức cạnh tranh với các loại hàng làm bằng máy móc và nghề tổ bị xếp xó. Đó là một loại "làng nghề kêu cứu" lâu nay báo chí đã viết.

Đọc tiếp ...

15 thg 7, 2011

Con người và tư tưởng thời bao cấp

NHÂN CUỘC TRƯNG BÀY VỀ
Cuộc sống Hà Nội 1975-86

         
 Một cách làm sử
       Mặt nghệt ra như mất sổ gạo. Một yêu anh có may ô -- Hai yêu anh có cá khô để dành -- Ba yêu rửa mặt bằng khăn--- Bốn yêu anh có cái quần đùi hoa.

Đọc tiếp ...

10 thg 7, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần XXV --XXVI)

TINH HOA KHÔNG CÓ ĐẤT SỐNG

Tháng trước đọc được một tin nói nghề phân tích chứng khoán hết thời làm ăn. Lý do, nay là lúc giao dịch như đi đêm, mò mò mẫm mẫm; việc sử dụng các loại lý tính để phân tích và đánh giá là vô nghĩa và người ta chỉ còn sống theo cảm tính.
Nay lại thấy bài Phận hoa thời đắt đỏ cho biết ở Đà Lạt, từ sau tết đến nay, các loại hoa đồng loạt mất giá thê lương, giá bán đều dưới giá thành. Có bà chủ đã dỡ bỏ đốt phá cả góc vườn hoa của mình.

Đọc tiếp ...

4 thg 7, 2011

Xã hội học chiến tranh

Ghi chép từ một công trình
nghiên cứu xã hội học Nga
 
                                
Nếu đọc bài viết Bối cảnh lịch sử Việt nam giai đoạn 1558-1802 tập san Nghiên cứu Huế tập VII, NXB Thuận Hóa 2010, ở tr 93-95, người ta sẽ  thấy nhà sử học Nguyễn Hữu Châu Phan cho biết :
             “Họ Nguyễn trong lãnh thổ Đàng Trong từng dùng chính sách táo bạo” biến hết dân làm binh”.
“Một tu viện trưởng là Choisy, đến Đàng Trong vào năm 1656 nhận xét “Người Đàng Trong chỉ sống với chiến tranh.”

Đọc tiếp ...

25 thg 6, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần XXII --XXIV)

31-5

      Ra lại có một ngày mang tên ngày thế giới không hút thuốc lá!
     Tôi ít ra đường song vẫn có cảm tưởng dạo này người hút thuốc trên đường, tại các địa điểm công cộng, nhiều hơn so với một hai năm trước. Giống như bia rượu vậy.
      Nghe tôi nói một thanh niên 18  tỏ vẻ đồng tình:
-- Tại vì đời sống quá căng thẳng bác ạ!

Đọc tiếp ...

23 thg 6, 2011

Muối không còn mặn


(TBKTSG) - Hồi lễ hội còn đang mùa sôi nổi, thỉnh thoảng lại thấy trên báo có bài tố cáo cán bộ nhiều cơ quan Hà Nội dùng xe công đi hội, và người ta đặt vấn đề không thể dùng phương tiện công của Nhà nước vào việc riêng như thế được.

Đọc tiếp ...

17 thg 6, 2011

Tuổi trẻ miền Nam 1969

Trên tờ Khởi hành , tuần báo tồn tại ở Sài Gòn từ 1969 đến 1973, từng có một cuộc phỏng vấn theo kiểu mời bạn đọc viết chung quanh chủ đề tuổi trẻ miền Nam 1969. Dưới đây là một số trích đoạn các phát biểu hồi đó, chúng tôi chép lại trong sổ tay và quên ghi chính xác xuất xứ từng ý một - rất mong bạn đọc lượng thứ!

Đọc tiếp ...

14 thg 6, 2011

Chuyện đời sống 1980(2)


16/6
Phổ biến một nghị quyết mới, có các nhận định
- Người ăn lương đã đến mức không thể chịu được nữa.
- Chống tiêu cực, không chống nổi.
- Ta đầu tư vào xây dựng cơ bản quá nhiều. Nhiều công trình đắp chiếu nằm đấy, khi xong cũng đã lạc hậu.

Đọc tiếp ...

12 thg 6, 2011

Chuyện đời sống 1980

Lời dẫn
1980 quả là một năm đặc biệt trong đời sống xã hội, nên mặc dù chỉ quen ghi chép về các sinh hoạt trong giới văn học,  trong năm ấy, tôi cũng thường rải rác “vào sổ”  các sự kiện hàng ngày được nghe được biết trong sổ tay, ghi một cách thật gọn và không kèm theo bình luận.
 Lọc lại một số đoạn ghi năm ấy  như bạn đọc sẽ đọc dưới đây, tôi hiểu mình thực ra vẫn chỉ làm việc theo hướng suy nghĩ lâu nay, --  mong  từ cái nhỏ hiểu ra cái lớn và lấy quá khứ để giải thích hiện tại. 

Đọc tiếp ...

9 thg 6, 2011

Tiếng vọng từ TRẦN HUYỀN TRÂN

Ngày 2-6-2011 , một cuộc hội thảo về Trần Huyền Trân đã được tổ chức tại Hà Nội.

Hội thảo là để ghi nhận đóng góp của ông với chèo cổ.
Nhưng Trần Huyền Trân còn là một nhà thơ.

Đọc tiếp ...

1 thg 6, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần XX --XXI)

16-5
GIÓ HOANG CỎ DẠI
Vừa có một cuộc hội thảo về thơ Đồng Đức Bốn. Câu hỏi đặt ra với tôi -- đâu là cốt cách chủ yếu của thơ Bốn? Tôi đã thử trả lời cho mình qua bài viết mang tên Nhà thơ của gió hoang cỏ dại.

Đọc tiếp ...

27 thg 5, 2011

Xã hội Đàng Ngoài thế kỷ XVII-XVIII

 Ghi chép từ cuốn                
Lịch sử tự nhiên dân sự và chính trị xứ Đàng Ngoài
                                      Jerome  Richard  -- Paris 1778

Lời dẫn
    Trong cuốn Tư liệu văn hiến Thăng Long Hà Nội – Tuyển tập tư liệu phương Tây  NXB Hà Nội 2010, nhà sử học Nguyễn Thừa Hỷ cho biết trong việc cung cấp cho người đọc hiện đại những nét phác họa về Thăng Long Kẻ Chợ thời Nam Băc phân tranh, thì  Lịch sử tự nhiên dân sự và chính trị xứ Đàng Ngoài của giáo sĩ Jerome Richard thuộc loại tài liệu đáng chú ý nhất.

Đọc tiếp ...

17 thg 5, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần XVIII --XIX)

V-T-N và Đỗ Chu,1967
3-5
  NHỚ LẠI CHUYỆN CŨ
      Ngày này 36 năm về trước, tôi theo chuyến bay đầu tiên bay từ Hà Nội đáp xuống sân bay Tân Sơn Nhất. Mấy ngày tiếp đó, bọn tôi thường đi dự các buổi gặp mặt của sinh viên, sau đó lang thang ra đường.
       Còn nhớ có lần, sau mấy câu trò chuyện bâng quơ, một anh bạn trẻ sẵn Honda hỏi tôi muốn đi đâu sẽ chở đi. Ở SG tôi không có người thân, không có nhu cầu tìm ai, đành bảo anh dẫn đến Nhà sách Khai trí. Trên đường đi bạn trẻ ấy chia sẻ vài suy nghĩ thời sự và nêu câu hỏi :

Đọc tiếp ...

10 thg 5, 2011

Tiếng Việt rồi sẽ ra sao?

Bài I
Cách gọi tên các tháng trong tiếng Việt cổ nói chung bình thường, nếu không kể tới mấy trường hợp đặc biệt: tháng mười một gọi là tháng một, tháng mười hai gọi là tháng chạp, và tháng đầu năm gọi là tháng giêng.

Đọc tiếp ...

5 thg 5, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần XV—XVII )

MÉO MÓ CÓ HƠN KHÔNG
Về lễ hội hoa anh đào mà người ta nói vượt sóng thần và động đất đến HN, bài Giả hơn thật vui là đủ trên SGTT có đoạn viết  “ Sự có mặt của hàng nghìn du khách tham dự lễ hội Genki Nhật Bản chiều 16/4 khiến khuôn viên Trung tâm Triển lãm Giảng Võ (Hà Nội) trở nên chật chội, quá tải. Rác xả bừa bãi, hoa thì đã héo và rụng ngay ngày đầu tiên.”

Đọc tiếp ...

2 thg 5, 2011

Xoay xở trong bất lực

       Ở tuổi sắp sửa về hưu, hè năm ngoái ông T. bạn tôi có đứa con được gọi vào mấy trường đại học, mà không thấy vui. Sau hỏi lại mới biết cả năm qua con ông chỉ học mấy môn linh tinh, học về cứ thở dài sườn sượt, mà lại chơi bời hư thêm.

Đọc tiếp ...

25 thg 4, 2011

Tinh thần phê phán của Phan Bội Châu trong Việt Nam quốc sử khảo

Trong Tự  phán ( Phan Bội Châu niên biểu ) có đoạn kể lúc mới đến Nhật (1905), Phan Bội Châu gặp một người phu xe Nhật tốt bụng. Người này thấy Phan là dân ngoại quốc, lần đầu đến xứ người, đang lạ nước lạ cái, thì hết sức giúp đỡ, vui vẻ  chở tới nơi đã định, tìm hộ người cần gặp, lại chỉ lấy giá xe đúng mức như mọi đám khác.

       Nói về người, nhưng Phan không quên nói về mình.

Đọc tiếp ...

20 thg 4, 2011

Chuyện lan man từ những chiếc xe gắn máy

  Nhân đọc Tuổi trẻ 19-4, thấy trang nhất có mục 
Mở đợt vận động người dân đi xe buýt 
Hà nội xưa


 Có những lúc trong đầu óc người ta nẩy sinh ra một vài ý nghĩ chính mình cũng không ngờ, lại thấy như là kỳ cục, không hiểu sao nó lại tìm tới mình để rồi mọc rễ trong đầu, muốn gạt đi cũng không nổi. Thuộc loại cái “ý nghĩ khi khỉ” đó – chữ của Nguyễn Công Hoan – xuất hiện nơi đầu óc tôi ngay trong những năm chiến tranh là một chút khó chịu với chiếc xe đạp.

Đọc tiếp ...

13 thg 4, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần XII—XIV )

Trong cuốn Hỗn độn & hài hòa (tác giả Trịnh Xuân Thuận; bản tiếng Việt do Phạm Văn Thiều và Nguyễn Thanh Dương dịch -- nxb Khoa học kỹ  thuật  2003) ở tr 180, tôi đọc thấy một đoạn nói về một hạt kỳ lạ, được Wolfgang Pauli phát hiện ra và sau này được đặt tên là nơtrino.

Đọc tiếp ...

Công việc của Phan Bội Châu lúc về già

 Bằng vào những tài liệu ghi trong các tập lịch sử văn học cũng như trong các sách giáo khoa dạy văn dạy sử từ phổ thông đến đại học, lâu nay Phan Bội Châu (1867-1940) đã được biết tới như một trong những nhà văn lớn nhất nửa đầu thế kỷ XX.

Đọc tiếp ...

9 thg 4, 2011

Hỗn loạn trong giao thông, hỗn loạn trong tâm lý

- Liệu có thể nói rằng, hàng ngày, phóng xe đi lại trên đường Hà Nội, anh chưa một lần vượt đèn đỏ trái phép? Anh đừng chối, đúng là không chứ gì? Mượn cái chữ của các cơ quan quản lý, vậy là có những lúc anh đã thiếu ý thức. Có bao giờ anh thử giải thích với chính mình tại sao cái gọi là ý thức giao thông khó bồi dưỡng đến vậy?

Đọc tiếp ...

6 thg 4, 2011

Cụ Sào Nam trong cái nhìn cụ Tây Hồ

MỘT CHÌA KHÓA 
ĐỂ ĐI VÀO HIỆN TƯỢNG PHAN CHÂU TRINH

          Đầu Pháp chính phủ thư  tức Thư gửi toàn quyền Beau, Đông Dương chính trị luận, Thư thất điều …Lâu nay, nói tới Phan Châu Trinh, người ta thường chỉ được biết  các luận văn ấy.
           Song, có một tài liệu theo tôi đáng gọi là chìa khóa để đi vào hiện tượng PCT, đó là bài viết Pháp Việt liên hiệp hậu chi Tân Việt Nam ( tạm dịch Nước Việt Nam mới sẽ  như thế nào sau  khi Pháp -- Việt liên hiệp)

Đọc tiếp ...

1 thg 4, 2011

PHAN CHÂU TRINH & một số vấn đề văn hóa tư tưởng hôm nay

Nhân kỷ niệm 85 năm đám tang cụ  Phan 
4/4/1926—4/4/2011

       Tại cuộc nói chuyện ở Đại học Hoa sen 23/3, nhà văn Nguyên Ngọc bảo cái mới của  PCT (Phan Châu Trinh ) là chỉ ra mất nước do văn hóa. Theo Nguyên Ngọc, “Xây dựng con người tự chủ, để dân tộc tự chủ, đó là chương trình vĩ đại bị dở dang của Phan Châu Trinh” “Chính từ tinh thần tự chủ ấy, ông đã dũng cảm chỉ ra hai nhược điểm chí tử của dân tộc: chủ nghĩa yêu nước hẹp hòi và ý thức vọng ngoại mù quáng.

Đọc tiếp ...

28 thg 3, 2011

Nói nhiều, như một căn bệnh...

Hay là bây giờ mình lên tiếng xin tăng giá các loại cước điện thoại cố định cũng như di động...

Thú thật là chỉ mới nghĩ thế thôi chứ chưa dám mở miệng, tôi đã tự ách lại ngay được. Thậm chí đắn đo mãi mới dám viết rằng mình từng nghĩ vậy trên giấy. Bởi không cần nhạy cảm lắm, cũng thừa biết là trong con mắt mọi người, riêng việc cái thằng tôi có ý nghĩ như thế đã là một dấu hiệu điên rồ, nếu không nói là một trọng tội. Chắc rằng sẽ có ai đó sẵn sàng mách hộ nên đi khám tâm thần ở chỗ này chỗ nọ.

Đọc tiếp ...

23 thg 3, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần IX- XI)

1-3
       ĐẾN QUÁ MUỘN   

       Tạp chí Văn học nước ngoài ra được mười lăm năm, 180 số.  Nhìn vào mục lục thấy bao nhiêu thứ mà giá ngày xưa, trước 1975, trong cảnh bị bưng bít , thì dân viết văn đã vồ lấy để đọc. Nay thì không mấy người đọc. Cái mà xã hội hôm nay chuộng là những cái đàng điếm trước mắt. Theo sự quay cuồng của thị trường, người làm văn chương không còn đủ bình tĩnh để mà đón nhận những gì thật hạt những gì sâu xa những gì thực sự là bền vững trong cái trôi chảy của đời sống hiện đại. Những cuộc gặp gỡ muộn mằn chẳng có thể gây ra hiệu quả gì đáng kể.

Đọc tiếp ...

16 thg 3, 2011

Nghĩ lại về chính...sự nghĩ

Cổ nhân có câu "chớ có tham bát mà bỏ cả mâm". Dịch câu nói ấy ra ngôn ngữ hiện đại, tức là trong khi giải quyết mọi việc, ta phải từ bỏ lối nghĩ thực dụng chật hẹp, lối chạy theo thành tích "mì ăn liền", để hướng tới một cách nghĩ bao quát và sâu sắc hơn. Theo ý tôi đây là một trong những bài học đáng rút kinh nghiệm hơn cả, trước khi bước sang thế kỷ XXI.

Đọc tiếp ...

11 thg 3, 2011

Sự có mặt của những “ngày xưa”!

(TBKTSG) - Cái cảm tưởng ấy đến với tôi sớm nhất là hồi chống Mỹ, khi gần như cả Hà Nội bỏ đô thị để về nông thôn. Chả ai kêu ca gì, thậm chí nhiều người còn tự hào là được trở về với cái gì trong lành hồn nhiên của đời sống ông cha. Nhưng khách quan mà nói, đó là lúc cái nhịp sống chậm chạp tùy tiện của xã hội tiểu nông từ từ quay lại.

Đọc tiếp ...

8 thg 3, 2011

Tương tự như quấn lốp xe

Ngoài việc thông báo tình hình nắng nóng lũ lụt, các bản tin thời tiết còn hay nói tới nạn cháy rừng.
Với đám dân thành phố chúng tôi những lần chứng kiến các cảnh ấy quả thật thấy buồn. Đã buồn vì rừng bị cháy lại càng buồn vì những chậm trễ trong việc dẹp các đám cháy.

Đọc tiếp ...

3 thg 3, 2011

Nhật ký 2011( tuần VII--VIII)

13-2

   Nhiều năm nay, truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp được coi là đầu vị của các số báo tết. Năm nay thì không.
    Trước rằm tháng giêng, cùng với một độc giả SG vốn ngưỡng mộ Thiệp từ xa,  tôi đến thăm tác giả của Thương nhớ đồng quê, những mong chia sẻ cái cảm giác của người không đồng hành với cuộc sống văn học hôm nay, nhưng lại vĩnh viễn là người của cái thời đại lớn chưa biết bao giờ kết thúc này.
   

Đọc tiếp ...

26 thg 2, 2011

Lễ hội: mô hình thu nhỏ của đời sống

     Ở  số báo Người đưa tin Unesco số ra tháng hai 1989, với tiêu đề Lễ hội nơi nơi, tôi đọc được một nhận xét tổng quát : Từ đông sang Tây, gần như ở tất cả các xã hội đã và vẫn đang còn hội hè đình đám. Tại sao? Bởi thế giới này hỗn độn đến cùng nên nhất thiết cần trật tự, -- một lễ hội được coi như có lý do tồn tại khi để lại trong con người tham gia cái dư vị có sức ám ảnh đó.
     Thế còn ở ta, ở người Việt ta hôm nay, thì sao?
   

Đọc tiếp ...

21 thg 2, 2011

Một nếp sống tầm thường dung tục

Trong những năm qua,tôi đã viết một số bài phiếm luận về các lễ hội
-- Lễ hội và sự lên ngôi của thói vụ lợi
-- Hiện tượng “lại gạo
--Tự hiểu mình hơn qua lễ hội
--Nối lễ hội vào... trụy lạc .
Vào những ngày này, các bạn có thể tìm thấy những bài đó trên một số mạng , chẳng hạn mạng Chung ta.com.
Dưới đây là một bài ngắn thuộc loạt bài Thói hư tật xấu, cũng về chủ đề nói trên.

Đọc tiếp ...

16 thg 2, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần V -VI)


1-2
MỘT TRÍ THỨC
         Vũ Đình Hòe mất, người ta chỉ nói tới ông như một nhà giáo dục. Theo tôi, phải tính tới ông trong vai trò của một trí thức. Cả thời trung đại lẫn thời Pháp mới sang,  trí thức tự do nếu có chỉ  là trí thức làng xã. Lớp cao cấp như Vũ Đình Hòe ra đời đánh dấu sự trưởng thành của xã hội VN nửa đầu thế kỷ XX.


Đọc tiếp ...

10 thg 2, 2011

Trao con dao sắc cho trẻ

   Chuyện lì xì ngày tết

     Nỗi khổ của những ngày Tết là chủ đề mà cánh già ngoài bãi sông Hồng chúng tôi mấy ngày qua hay bàn. Chủ đề sáng nay lái sang câu chuyện về việc người lớn lì xì, hay nói theo lối đồng bằng Bắc bộ, gọi là mừng tuổi lớp trẻ.

Đọc tiếp ...

7 thg 2, 2011

Lộn xộn tiếng Việt thời giao lưu văn hóa

Nổi cộm nhất phải kể hiện tượng pha phách tiếng Anh vào các thông tin cập nhật. Đọc báo mãi rồi cũng hiểu là những từ mới như show diễn như world cup có nghĩa gì, nhưng nhiều người chỉ tự hỏi, chẳng lẽ từ nay trở đi cứ phải chấp nhận chúng mãi coi chúng như tiếng Việt?
Khi còn chưa biết chính mình là gì

Đọc tiếp ...

3 thg 2, 2011

Cười - Chất lượng cao

Phóng viên VĂN NGHỆ TRẺ (PV): Thưa anh Vương Trí Nhàn, từ góc nhìn của một người làm phê bình văn học, xin anh cho biết một nhận xét chung về tiếng cười trong tác phẩm văn chương ở ta hiện nay?
VƯƠNG TRÍ NHÀN (VTN) So với cái thời tôi mới vào nghề, tức là thời chống Mỹ, trong đời sống chúng ta đã cười nhiều hơn, và điều đó đã chuyển một phần vào trong văn chương. Nhưng cho phép tôi nói một cảm tưởng: hình như chúng ta đang có nhiều tiếng cười dễ dãi hời hợt mà thiếu hẳn cái tiếng cười ở tầm suy nghĩ sâu sắc.

Đọc tiếp ...

2 thg 2, 2011

Cười ra nước mắt




Ngày tết
thử bàn về tiếng cười
một cách... nghiêm túc

Những tiếng cười giáp với tiếng khóc
 Nghiến răng cười ha hả trời ơi!
Câu hát tuồng ấy, tôi nghe từ lâu lắm, nhưng không rõ ở đâu và là tiếng cười của ai.

Đọc tiếp ...

1 thg 2, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần III- IV)

CÂU CHUYỆN TIẾNG VIỆT

    Từ đầu tết dương lịch đến nay, mỗi tối xem bản tin thời sự VTV1, ngày nào tôi cũng để ý nghe xem nhà đài nói ngày tháng thế nào, và ngày nào cũng ngán ngẩm thất vọng: luôn luôn người ta nói ngày... tháng một năm hai ngàn mười một ; chữ tháng giêng hoàn toàn bị biến mất.      

Đọc tiếp ...

26 thg 1, 2011

Cái đẹp trong văn Thạch Lam

Với nhà văn Thạch Lam (1910-1942), vẻ đẹp là một cái gì chỉ hiện ra mong manh thấp thoáng nên dễ bị bỏ qua. Ông viết: "Cái đẹp man mác khắp vũ trụ, len lỏi khắp hang cùng ngõ hẻm, tiềm tàng ở mọi vật tầm thường...". Cái đẹp trong văn Thạch Lam là cái đẹp cổ điển: đẹp và buồn. 

Đọc tiếp ...

20 thg 1, 2011

Lan man với Vương Trí Nhàn

(TBKTSG) - Là một cây bút nghiên cứu phê bình văn học sắc sảo hay “đụng độ”, Vương Trí Nhàn gần đây quan tâm nhiều đến văn hóa, đô thị, lối sống, với cách nói thẳng băng.

TBKTSG: Dạo này thấy ông ít viết bài cho các báo?
- Nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn: Bây giờ không theo được “nó”. Cổ rồi. Cảm thấy không làm được nữa.

Đọc tiếp ...

19 thg 1, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần II)

11-1
NHỮNG CON ĐƯỜNG BÙN LÉP NHÉP
& MỘT NỀN TIỂU THUYẾT KHÔNG CHẾT
Phát biểu tổng kết và trao giải thưởng cho một cuộc thi, một nhà quản lý văn nghệ vốn nổi tiếng về biến báo bảo rằng tiểu thuyết VN không chết.
Đằng sau một khẳng định bao giờ cũng có chứa rất nhiểu phủ định; người ta có thể đọc từ nhận định trên một lời thú nhận của người trong cuộc: có lúc chính ông đã ngán ngẩm đã mệt mỏi lắm rồi.

Đọc tiếp ...

13 thg 1, 2011

Làm ăn kém nên nghèo , bởi nghèo nên xấu tính

  Nhiều nhà nghiên cứu nghệ thuật thích viết rằng  những người làm tranh Đông Hồ chỉ là những người nông dân lúc rỗi rãi thì vẽ thêm tranh. Mục dích của họ cốt cho người ta thấy nghệ thuật ở VN “ gắn liền với đời sống “. Có biết đâu làm thế chỉ là một cách tốt nhất để phô ra một sự thật  :trong xã hội VN, trình độ sống và làm việc là thiếu chuyên nghiệp. Không sớm có sự phân công lao động.Con người nhởn nhơ dông dài ngay trong sự chăm chỉ của mình .

Đọc tiếp ...

10 thg 1, 2011

Nhật ký 2011 ( tuần I)

2-1
Năm ngoái có môt entry được đưa lên mạng mang tên Nếu như chỉ còn mỗi Việt Nam. Bài viết đùa bỡn, cẩu thả, nhưng có một ý rất hay. Đặt vấn đề không biết vì lý do gì toàn thế giới này biến mất. Dự đoán, lúc đó các mạch viễn thông bị hỏng, không có dự trữ thay thế, cả xã hội như tê liệt.

Đọc tiếp ...

6 thg 1, 2011

NAM CAO và chủ đề sự bất lực trước kiếp sống mòn

Tiểu dẫn : Lời cảnh báo về sự thất bại của mọi toan tính thay đổi
Suốt thời tiền chiến, các tác giả như Nguyễn Công Hoan Ngô Tất Tố Vũ Trọng Phụng khá nổi trong việc dựng lại một không khí xã hội giàu biến động. Con người trong các tiểu thuyết của các nhà văn đó nhiều khi là những nhân vật đầy tham vọng và khá quyết liệt trong cuộc mưu sinh.

Đọc tiếp ...