29-05-2010

Con đường nghề nghiệp(3)

14/ Tác phẩm văn học nào gợi cho ông nhiều hứng thú nhất?

Cái gì hay tôi đều thích, số thích nhất rất nhiều thành thử với tôi không có cái nào là nhất nữa.Tôi tự thấy phần lớn những gì mà thiên hạ thích thì mình cũng thích, chỉ có điều phải cố để viết về tác phẩm đó một cách nào đó, như là một cách phát hiện mới về tác phẩm đó.

Đọc tiếp ...

28-05-2010

Con đường nghề nghiệp(2)

-->

8/ Những kiến thức ở đại học có giúp ông ít nhiều? Khi viết phê bình, ông có thường tham cứu lý luận văn học?
Việc học đại học là rất cần, nhưng chỉ là cơ sở. Tôi cho rằng người sinh viên sau khi ra trường phải học thêm nhiều, phải vượt lên, phải phủ định ( theo nghĩa triết học) những gì đã học. Nếu quan niệm có sự giúp của mấy năm đại học thì là giúp ở vai trò kích thích đó.

Đọc tiếp ...

22-05-2010

Con đường nghề nghiệp(1)

( Trả lời các câu hỏi của Lê Thị Thúy Hằng, về quan niệm “ thế nào là phê bình” và con đường của tôi trong phê bình văn học )
1/ Vì sao ông quan tâm đến văn chương?
Vì sao đến với văn chương? Thỉnh thoảng chính tôi cũng thử đặt ra cho mình câu hỏi này. Và câu trả lời được tôi tìm thấy trong cuộc đời lúc thơ ấu khá buồn bã của mình.
Mẹ tôi mất sớm, năm tôi mới bốn tuổi.
Cả thời thơ ấu tôi lớn lên trong đơn độc, bố tôi và mẹ kế chỉ lo kiếm ăn, người chị hơn tôi sáu tuổi cũng phải sớm chạy chợ để lo thêm sinh kế cho gia đình.

Đọc tiếp ...

21-05-2010

Góp thêm vào chuyện đạo văn

Sau đây là một bài viết của Thạch Lam in trên Ngày nay
Người đánh cắp văn

BÀN QUYỀN TÁC GIẢ
Cũng trên tờ báo này, tôi đã kể cho các bạn nghe câu chuyện may đã xảy đến cho tác giả bài Titine, mà Charlot đã hát trong phim Les temps Modernes.

Đọc tiếp ...

18-05-2010

Ghi chép hàng ngày

2-5  
Thêm mấy ý về cảm giác có lỗi ( đã gửi mục Trà dư tửu hậu TBKTSG). Càng ngày tôi càng ít bắt gặp người nhớ tới nó. Ví dụ như trưa hôm nay 2-5-10. Chương trình VTV 1 đưa tin ở vườn quốc gia Tràm Chim, nhưng chỉ dẫn lại lời người phụ trách vườn quốc gia này nói rằng đã không thấy có khói bốc lên từ rừng thế thôi. Cái mà nhiều người theo dõi thời sự như tôi chờ đợi là một khuôn mặt của ông phụ trách, nhất là cái nhìn hối lỗi của ông thì hoàn toàn không có. 
Có thể dự đoán lối trốn lỗi này sẽ ngày càng phát triển vì để làm cơ sở của nó, đã hình thành cả một lối lý sự rất đơn giản. Ở chỗ riêng tư người ta truyền kinh nghiệm cho nhau : “ Nhiều người cũng có lỗi như mình họ cứ lờ đi thì có sao đâu! Tội gì mà chường mặt ra? Tội gì mà nhận lỗi ? Trơ tráo mà thoát tội thì tội gì không trơ tráo ?” Và họ không quên tủm tỉm với nhau”. Lanh chanh nhanh nhẩu đoảng, có khi các sếp lại khó chịu vì làm xấu mặt sếp chứ hay ho gì? “ À ra thế! Trong cái sự từ chối chường ra bộ mặt nhận lỗi, người ta muốn nói rằng người ta chỉ làm việc với cấp trên chứ có phải làm việc vì lương tâm danh dự hay trách nhiệm với đất nước đâu. Những trách móc của chúng ta là nhầm địa chỉ. 

4-5
Tin các báo, bốn ngày nghỉ lễ, gần 114 người tử vong, 88 người bị thương.. Trong 4 ngày lễ, lực lượng cảnh sát giao thông toàn quốc đã xử phạt 44.000 trường hợp vi phạm giao thông, thu gần 10 tỷ đồng, tạm giữ 68 ôtô và 7.250 xe máy. Có cảm tưởng trên đất nước mình, chúng ta chưa biết nghỉ và cũng chẳng có chỗ nghỉ-- theo đúng nghĩa của nghỉ.

6-5
Báo NTNN kể là nhìn vào đơn xin thi đại học thấy thời nay, các Đại học địa phương lại rất dắt hàng. Và người ta cho là đáng tự hào. Có biết đâu đây là dấu hiệu suy đồi cả hệ thống giáo dục. Từ ba bốn chục năm trước tôi đã sống trong cảm giác bực bội, sao học sinh giỏi lắm thế. Ra học sinh học rồi lên lớp là theo chỉ tiêu. Tất cả các chuẩn mực đều bị hạ thấp. Và bây giờ đẻ ra 300 đại học tiên thiên bất túc đó. Các đại học này đáp ứng cho cái khối lượng khổng lồ học sinh phổ thông kém cỏi thời nay.

8-5 
Hoàng Cầm qua đời. Nhiều báo đăng lại thơ ông, nhân đó tôi cũng đọc theo. Và đây là chuyện buồn cười với tôi: chợt nhận ra trong câu Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng thì lâu nay mình không hiểu cửa võng nghĩa là gì. Tra nhiều từ điển tiếng Việt đang được thông dụng không thấy. Mãi tới cuốn của Khai trí tiến đức 1931, mới có chú cửa võng là cái diềm bằng gỗ chạm. Riêng cuốn của ban biên soạn New Era, do NXb Văn hóa thông tin cho in 2005 thì ghi rõ hơn : Diềm chạm trổ bằng gỗ, hình cong, nối hai cột giữa ở chùa và đền. Vẫn còn tù mù quá, thế diềm là gì, nhưng thôi, có khi càng không hiểu mới càng cảm hết cái nhu cầu đi vào phía thần bí của thơ Hoàng Cầm. 

14-5 
Sắp phát hành tuyển thơ LQVũ. TT&VH hôm nay có cả chùm bài chia sẻ cảm nhận của một số bạn làm thơ hôm nay. Tôi tự nhiên cũng muốn trở lại với người bạn một thời này. Tôi muốn lưu ý: -- Thơ Vũ đã trải qua nhiều chặng khác nhau, dù chặng nào cũng có đỉnh. -- Cái phần được ca tụng nhất hôm nay chính là cái phần băn khoăn hoài nghi, không biết cuộc đời sẽ đi về đâu. Hồi chiến tranh, nó đã là một dòng chảy ngầm trong đời sống tinh thần con người. Nhưng nó là một bộ phận của chiến tranh và người ta không thể lảng tránh. Lớp người sau muốn hiểu những năm chiến tranh cũng phải trở lại với nó. -- Nên nhớ, những bài thơ hay nhất của Vũ là thơ làm cho mình. Đó là loại thơ biết là không đăng nhưng không thể không viết. Nhớ cái lần đọc bài tôi viết dùng làm lời bạt cho tập Bầy ong trong đêm sâu, nhà thơ Tế Hanh bảo: trước cứ tưởng chỉ có Việt Phương thích hóa ra cả Vũ cũng thích Aragon. ( Trong bài tôi có chép lại cái đoạn Hỡi em của anh em của anh chỉ em là còn lại—trong hoàng hôn buồn bã của cuộc đời ) Tôi rất muốn lược lại ảnh hưởng của thơ dịch trong thơ Vũ, mà bao giờ làm được đây.

Đọc tiếp ...

14-05-2010

Cảm giác có lỗi

Thứ Năm, 13/5/2010 (TBKTSG) - Khiêm tốn, biết điều có vẻ như là một cái gì xa lạ trong tâm lý con người đương thời. Có thể bạn cho rằng tôi đã quá lời ư? Hãy thử lướt qua báo chí và các chương trình truyền hình hàng ngày. Có phải nhìn đâu chúng ta cũng bắt gặp những nụ cười tự mãn, những lời hoa mỹ khoe tài khoe giỏi. Con người chỉ quen phô ra với nhau nào là cái phần đóng góp của mình thật là lớn lao, nào là thành tích làm được vô cùng vĩ đại. Bần cùng phải nói về những yếu kém thì chỉ nhắc tới qua loa trong mấy câu chiếu lệ vuốt đuôi. Cứ làm như chúng ta là những thiên thần tuyệt vời tài giỏi cả! Bởi vậy tôi hơi ngạc nhiên khi đọc các bản tin về Đại hội Hội Kiến trúc sư lần thứ 8 vừa qua “Thư Đại hội 8 gửi giới kiến trúc sư cả nước nhận định: Kiến trúc Việt Nam phát triển chưa có bản sắc và còn một khoảng cách với trình độ kiến trúc quốc tế. Chúng ta xây dựng nhiều, nhưng còn ít thành công về sáng tạo nghệ thuật, lực lượng kiến trúc sư đông nhưng không mạnh, tổ chức hành nghề chưa chuyên nghiệp, còn manh mún, nhỏ lẻ; không đủ tài và sức để giải quyết yêu cầu lớn và phức tạp của xã hội”. Cái chuyện hiện thời chúng ta chỉ có những làng quê và những đô thị xấu xí thì lâu nay ai cũng biết. Các kiến trúc sư thường biện hộ: “Tôi có quyền gì đâu? Tôi đã vẽ cho các nhà chủ mấy cái mẫu đẹp nhưng họ đâu có nghe?”. Đấy là nói chuyện từng ngôi nhà cụ thể. Còn hình ảnh toàn cảnh của một khu phố hay một đô thị mới xây dựng, tại sao nó xấu ư? Cái đó thì họ bảo tại ông trời, trời cho mỗi người một ý định và tập hợp một trăm căn nhà đẹp nhiều khi lại tạo nên một quần thể hổ lốn, cái nọ làm hại cái kia. Khi cuộc sống đã rút lại ở hai chữ làm ăn, người ta chủ yếu quan tâm tới số lượng. Và nhỡ gặp ai máy mồm chê kém, chê xấu thì quay ra đổ lỗi cho người khác. Trong hoàn cảnh ấy, sự khiêm tốn, biết điều và hơn thế nữa, một cảm giác xót xa nhận lỗi đứng đằng sau những lời lẽ chính thức của cả giới kiến trúc dẫn ra ở trên giống như một ngoại lệ. Nó vang lên quá đơn độc trên cái nền của một đời sống tinh thần xã hội nhiều phần yếu kém. Ta thường hay nói đang thiếu những người làm chủ, những người dám chịu trách nhiệm. Cụ thể hơn, có lẽ nên nói là thiếu những con người muốn nhìn thẳng vào tình hình cụ thể và thấy có lỗi trước dư luận. Xã hội chuyển từ tiểu nông lên làm ăn theo kiểu hiện đại. Ý muốn vượt quá khả năng thực hiện. Công cuộc phát triển mang tính cách chụp giật vội vàng. Trong tình hình đó, hư hỏng đỗ vỡ làm sao thoát được. Thế nhưng không biết tự bao giờ đã hình thành cả một thứ “văn hóa” chối tội, trốn lỗi. Bắt đầu thấp thoáng có vẻ như có chuyện ư? Phải bịt đầu mối cho nhanh. Khi đã bung ra ai cũng biết ư? Hãy lấp liếm làm mờ làm nhòe mọi chuyện. Khi một cây cầu hay một ngôi nhà bị sập thì việc đầu tiên của những người bảo vệ là cấm không cho các nhà báo tiếp cận hoặc quay phim. Những người phụ trách nông nghiệp không muốn báo cáo rằng khu vực mình đang có dịch bệnh. Cô giáo không thích báo cáo lên phòng và sở giáo dục về việc trong lớp mình học sinh đánh nhau hay có hiện tượng quay cóp... Sự tự vệ kiểu này đang hiện ra với tất cả sự khôn ngoan tế nhị chỉ có ở con người hiện đại. Khi nghe có một sự cố nào đó, cái mà dư luận chờ đợi chỉ là mọi việc được mang ra thanh thiên bạch nhật phân tích để có sự phán xét quy trách nhiệm rõ ràng. Và trước tiên mong chờ được thấy thiện chí của những người trong cuộc. Nhưng có vẻ như cái thiện chí đó ngày càng hiếm gặp. Xin nói thêm là mấy chữ “người trong cuộc” ở đây xin được hiểu theo nghĩa rộng . Thời xưa, mỗi khi xảy ra mất mùa hay dịch bệnh, các bậc vua chúa thường tự nhận là do đức của mình mỏng, phải lập đàn cầu trời nhận tội và mong trời đừng vì mình mà làm khổ dân chúng. Trong các giờ sử, chúng tôi được dạy đó là một lối nghĩ duy tâm buồn cười. Nay nghĩ lại thấy đằng sau đó có “hạt nhân hợp lý” của nó. Đúng là lỗi của vua chúa thật, trong trường hợp này các vị tự xưng là cha mẹ dân có lỗi vì đã không biết tổ chức đời sống cho dân. Cũng trong thời phong kiến ấy, khi có những viên quan mắc lỗi thì ông thầy dạy người đó từ nhỏ đứng ra tự nhận lỗi là tại mình. Tôi cho rằng có thể học lối nghĩ đó để nhìn tình hình hôm nay. Tai nạn xảy ra hàng ngày không chỉ do dân thiếu ý thức mà còn nằm trong lỗi của những người quy hoạch, quản lý giao thông, đang để đường sá thiếu thốn, hư hỏng. Khi xử một cán bộ thoái hóa, đáng lẽ phải lần về tận gốc, xem ai đã đặt anh ta vào bệ phóng của con đường hoạn lộ. Cũng như bàn về bạo lực học đường, chỉ nói tới lỗi của các thầy giáo cô giáo là không đủ, ở đây có lỗi của cả những người viết sách giáo khoa, những người xác định chương trình giáo dục đạo đức cho lớp trẻ. Rút dây động rừng, chẳng có ai là vô can trong sự đi xuống của tình trạng nhân thế hiện thời. Có nghĩa là ở tất cả chúng ta, cảm giác có lỗi cần được đánh thức. thesaigontimes

Đọc tiếp ...

10-05-2010

Nghề làm báo-thủa ban đầu

Về mặt số lượng mà xét , giờ đây không mấy ai còn phải tỏ ý phàn nàn : Báo ở ta đang ra nhiều đến mức cả những bạn đọc có nhiều thời giờ cũng than phiền là không sức đâu đọc hết . Thế nhưng cái sự đã như là thừa ấy một phần cũng lại là do chất lượng . Giả sử thế giới có một bảng xếp hạng , hẳn có thể đoán là tay nghề của các nhà báo ở ta , cũng như bóng đá mà hàng ngày chúng ta vẫn xem , chỉ chiếm một vị trí khiêm tốn .

Đọc tiếp ...

04-05-2010

Khiếp nhược

  Cả về tài năng lẫn đức độ, tiến sĩ  P. vốn được cả giới kính phục. Ông thường có ý kiến độc lập về các vấn  đề khoa học,và không bị tiền tài danh vị  khuất phục. Ấy vậy mà sau một vài chuyến đi nước ngoài, trở về ông khác hẳn. Cũng xông ra ăn theo nói leo như mọi người. Cũng dông dài kiếm tiền. Lúc này cái uy tín cũ giúp nhiều cho ông. Ông liên tục xuất hiện trên các diễn đàn.

Đọc tiếp ...